การละเมิดสิทธิเด็กผู้ลี้ภัยในไทย

ชาร์ลี แคมป์เบลล์ จากเว็บไซต์ข่าวชั้นนำของโลก “ไทม์” นำเสนอเรื่องราวความทุกข์ทรมานของเด็กผู้ลี้ภัยหลายพันคน ที่หนีร้อนจากบ้านเกิดเข้ามาอาศัยอยู่ในประเทศไทย

แคมป์เบลล์อ้างจากรายงานใหม่ขององค์การฮิวแมน ไรต์ส วอตช์ (เอชอาร์ดับเบิ้ลยู) ซึ่งเป็นองค์การด้านสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ นอกภาครัฐในชื่อ “สองปีที่ปราศจากดวงจันทร์ : การกักกันเด็กย้ายถิ่นในสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองของไทย” ซึ่งมีความหนาถึง 67 หน้า ระบุว่าประเทศไทยละเมิดสิทธิเด็กอีกทั้งยังลิดรอนสุขภาพและพัฒนาการของเยาวชนเหล่านี้

“เด็กย้ายถิ่นที่ถูกกักกันในประเทศไทยกำลังเผชิญความทุกข์ทรมานที่เกิดจากความแออัดของสถานที่ ภาวะทุพโภชนาการ ขาดการศึกษา และพื้นที่สำหรับวิ่งเล่นออกกำลังกาย สถานที่กักกันรูปแบบนี้ไม่เหมาะสำหรับเด็กผู้ลี้ภัยเหล่านี้” อลิซ ฟาร์มเมอร์ ผู้เขียนรายงานและนักวิจัยด้านสิทธิเด็กในมหานครนิวยอร์ก อธิบายเพิ่มเติมจากรายงาน

อย่างไรก็ตาม ด้วยข้อจำกัดทางกฎหมายรวมถึงขาดกลไกอื่นๆ ในการปล่อยตัวเด็กที่ถูกกักกันเหล่านี้ ส่งผลให้เด็กย้ายถิ่นจำนวนมากต้องถูกควบคุมตัวไปเรื่อยๆ บางครั้งอาจกินเวลายาวนานหลายปีทีเดียว

ผู้เชี่ยวชาญในเรื่องดังกล่าวแสดงทัศนะเพิ่มเติมด้วยว่า จำนวนเด็กผู้อพยพลี้ภัยในไทยน่าจะมีประมาณ 3.75 แสนคน ส่วนใหญ่จะเป็นชาวพม่าที่ย้ายถิ่นฐานเพื่อหลบหนีภัยคุกคามจากสงครามกลางเมืองในประเทศ ซึ่งหมายรวมถึงชนกลุ่มน้อยชาวมุสลิมโรฮิงยาด้วย นอกจากนั้นยังพบว่ามีเยาวชนที่ย้ายถิ่นฐานมาจากประเทศปากีสถาน ศรีลังกา โซมาเลีย ซีเรีย และประเทศอื่นๆ อีกด้วย

กระนั้น เนื่องจากประเทศไทยมิได้ลงสัตยาบันในอนุสัญญาว่าด้วยสถานภาพผู้ลี้ภัยปี 1951 รวมถึงไม่มีกระบวนการเกี่ยวกับการปฏิบัติต่อผู้ขอลี้ภัย ดังนั้นถ้าผู้ที่เดินทางเข้าประเทศโดยปราศจากเอกสารแสดงตัวที่ถูกต้องตามกฎหมาย จึงมีความเสี่ยงสูงที่จะถูกกักขังไว้บริเวณสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองที่มีสภาพไม่เอื้ออำนวยต่อการใช้ชีวิตมากนัก

นอกจากนั้น นักวิจัยจากเอชอาร์ดับเบิ้ลยูยังแสดงความเห็นเพิ่มเติมว่า เมื่อเข้าไปยังสถานที่กักกันผู้ลี้ภัยนี้จะพบว่าเป็นสถานที่ที่ค่อนข้างแออัด เด็กไม่สามารถนอนหลับโดยเหยียดร่างกายอย่างเต็มที่ได้ แถมยังเป็นการอาศัยอยู่เฉพาะเด็กเท่านั้น โดยไม่มีผู้ใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับเด็กย้ายถิ่นเหล่านั้น ซึ่งอาจเกิดความเสี่ยงต่อการถูกล่วงละเมิดทางร่างกายและทางเพศได้

ด้านรัฐบาลไทยชี้แจงในเรื่องนี้ว่า พยายามอย่างดีที่สุดแล้วในการให้ที่พักพิงและความต้องการของเด็กย้ายถิ่นเหล่านี้ โดยคำนึงถึงมนุษยธรรมและสิทธิขั้นพื้นฐานที่มนุษย์พึงมี โดยการกักกันเด็กย้ายถิ่นนี้ไม่ใช่นโยบายของรัฐบาลไทยแต่อย่างใด ทว่าเป็นความต้องการของพ่อแม่เด็กเองและความยากลำบากในการอพยพย้ายถิ่นด้วย

อย่างไรก็ดี มีทางเลือกไม่มากนักสำหรับผู้ลี้ภัยเหล่านี้ ถ้าไม่กลับประเทศบ้านเกิด พร้อมเผชิญความรุนแรงที่อาจเกิดขึ้นทุกเมื่อ ก็ต้องรอความหวังอันริบหรี่ว่าจะได้เริ่มต้นชีวิตใหม่ในประเทศที่สาม