"แมลง" สัตว์เศรษฐกิจเงินล้าน

สำนักข่าวเอพีรายงานอาชีพเสริมสุดแหวกแนวของชาวนาไทยในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่ได้ชื่อว่าเป็นภูมิภาคที่ยากจนและแห้งแล้งมากที่สุดของประเทศ หลังผ่านพ้นฤดูกาลทำนาปีที่ส่วนใหญ่ต้องพึ่งพาน้ำฝนตามธรรมชาติ จากนั้นก็ต้องปล่อยผืนนาของตนให้กลายเป็นผืนดินที่ว่างเปล่าแทน เนื่องจากขาดแคลนแหล่งน้ำ

เอพีได้สัมภาษณ์ครอบครัวของ บุญธรรม พุทธชาด 1 ใน 30 ครอบครัวของหมู่บ้านแห่งหนึ่งทางอีสานที่ได้กำไรจากฟาร์มแมลงกินได้ ที่เพาะเลี้ยงอยู่ในสนามหลังบ้านของตนเอง เพื่อป้อนตลาดในประเทศที่ยังมีความต้องการสูง ขณะเดียวกันก็ยังมีแนวโน้มการเติบโตอย่างช้าๆ ในอีกหลายประเทศที่ต้องการทดลองชิมอาหารแปลกๆ อย่างตั๊กแตนทอด หรือไข่เจียวผสมไข่มดแดง

ด้วยความสำเร็จในธุรกิจรูปแบบดังกล่าว ส่งผลให้การทำฟาร์มแมลงกระจายไปทั่วทั้งประเทศ กลายเป็นอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าหลายร้อยล้านเหรียญสหรัฐ โดยมีจำนวนฟาร์มที่ลงทะเบียนดำเนินงานอย่างถูกต้องแล้วกว่า 2,000 แห่ง ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นอุตสาหกรรมในครัวเรือนขนาดเล็ก

นอกจากนี้ ตามรายงานขององค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (เอฟเอโอ) ระบุว่า ไทยส่งออกแมลงเป็นสินค้าโดยเฉลี่ยประมาณ 7,500 ตัน/ปี ในปีที่ผ่านมา จนทำให้ไทยกลายเป็นประเทศชั้นนำในการส่งออกแมลงสำหรับบริโภคของโลก

แม้จะดูเป็นเรื่องแปลกใหม่สำหรับโลกตะวันตก ทว่าทางเอฟเอโอชี้ว่าการบริโภคแมลงนี้มีมาช้านานแล้ว และเป็นส่วนหนึ่งของอาหารมนุษย์เกือบ 100 ประเทศทั่วโลก โดยเฉพาะในเอเชีย แอฟริกา และละตินอเมริกา ที่พบว่ามีแมลงกว่า 1,600 สปีชีส์ที่รับประทานได้ เช่นเดียวกับที่ประเทศจีน ซึ่งใช้แมลงเป็นอาหารและยารักษาโรคมายาวนานกว่า 5,000 ปีมาแล้ว

นอกจากแมลงจะช่วยสร้างรายได้เสริมแก่ผู้ประกอบธุรกิจดังกล่าวแล้ว ตามรายงานของเอฟเอโอ ปี 2013 ยังระบุเพิ่มเติมด้วยว่า แมลงยังมีคุณค่าทางโภชนาการที่สูง อาทิ จิ้งหรีด 170 กรัม มีไขมันอิ่มตัวน้อย แถมยังมีวิตามินบี 12 มากกว่าสัตว์เลี้ยงอื่นๆ ที่นิยมบริโภคถึง 2 เท่า อีกทั้งการเพาะเลี้ยงก็ยังเป็นเรื่องที่ง่ายดายอีกด้วย เนื่องจากไม่ต้องใช้ยาปฏิชีวนะหรือฮอร์โมนในการเร่งการเจริญเติบโต

เรื่องดังกล่าวจึงเป็นข่าวดีสำหรับเกษตรกรของไทย ในการสร้างงานที่ใช้ต้นทุนค่อนข้างต่ำ แต่รายได้ที่กลับมานับว่าค่อนข้างดี และมีความเสี่ยงน้อยกว่าการทำนาที่ต้องพึ่งพาปริมาณน้ำจากทั้งธรรมชาติและการชลประทานที่ไม่แน่นอน

นอกจากนั้น ทางกลุ่มเกษตรกรภาคอีสานเองยังมีการร่วมมือกันในท้องถิ่น เพื่อแบ่งปันข้อมูลและการเข้าถึงตลาดแมลง โดยได้รับความช่วยเหลือจากหน่วยงานอื่นๆ ในท้องถิ่น และมหาวิทยาลัยขอนแก่น สำหรับงานวิจัยด้านแมลงและการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อการส่งออก