สหรัฐมองเอเชีย (ตอนแรก)

ตามหลักวิชาการด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศแล้ว การพิจารณาว่าประเทศไหนมีทัศนคติหรือมุมมองต่อประเทศไหนอย่างไร ดูได้จาก “นโยบายด้านการต่างประเทศ” ของประเทศนั้นๆ ต่อประเทศอื่นๆ ฉะนั้นในกรณีที่จะรู้ว่าสหรัฐมองเอเชียอย่างไร ก็สามารถวิเคราะห์และดูได้จากนโยบายด้านการต่างประเทศของสหรัฐอเมริกาในยุคปัจจุบัน

นโยบายด้านการต่างประเทศของสหรัฐในยุคก่อนหน้าประธานาธิบดี บารัก โอบามา มักจะให้ความสำคัญกับภูมิภาคยุโรปและตะวันออกกลางเป็นหลัก ขณะที่เอเชียมักจะไม่ให้ความสำคัญมากนัก พอมาถึงสมัยที่ 2 ของการเป็นประธานาธิบดีของ บารัก โอบามา เมื่อต้นปี 2012 เป็นต้นมา กลับดำเนินนโยบายด้านการต่างประเทศต่างจากรัฐบาลชุดที่ผ่านๆ มาในอดีต

นโยบายด้านการต่างประเทศยุคของโอบามา มีชื่อเรียกกันติดปากในบรรดานักการทูตหรือนักการต่างประเทศว่า “Pivot orRebalancing to Asia” หรือที่ถอดความเป็นภาษาไทยได้ว่า “นโยบายปรับสมดุลเชิงยุทธศาสตร์ของสหรัฐสู่ทวีปเอเชีย” ซึ่งก็หมายความว่า นโยบายด้านการต่างประเทศของสหรัฐที่ย้ายจากการให้ความสำคัญกับภูมิภาคยุโรปและตะวันออกกลางมาเป็นการให้ความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์กับทวีปเอเชียมากกว่า

การให้ความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ต่อเอเชียหมายถึง การให้ความสำคัญทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง ต่อทุกประเทศในทวีปเอเชีย โดยทั้งหลายทั้งปวงตั้งอยู่บนพื้นฐานของผลประโยชน์ร่วมระหว่างสหรัฐกับประเทศในเอเชีย รวมทั้งประเทศไทย ซึ่งเป็นหนึ่งในสมาชิกสำคัญของกลุ่มอาเซียนด้วย

ถามว่าทำไมต้องเป็นเอเชีย คำตอบง่ายๆ ได้แก่ การสูญเสียทรัพยากรมหาศาลไปกับการเข้าไปวุ่นวายในปัญหาต่างๆ ทั้งในยุโรปและตะวันออกกลาง ที่จนกระทั่งถึงทุกวันนี้ก็ยังไม่สามารถแก้ไขปัญหาดังกล่าวได้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาด และอีกประการที่สำคัญก็คือ สภาวะเศรษฐกิจอันถดถอยของสหรัฐเอง และอีกหลายประเทศในยุโรปในรอบ 5 ปีที่ผ่านมาไม่เอื้อต่อการแสดงบทบาทและอิทธิพลทางด้านการต่างประเทศเท่าใดนัก

สหรัฐจึงจำเป็นต้องหันมาหาภูมิภาคอื่นที่มองดูแล้วน่าจะได้ประโยชน์ในภาพรวมทั้งด้านเศรษฐกิจและการเมืองมากกว่า และอีกประการที่สำคัญที่สุดก็คือ การเมืองภายในของสหรัฐอเมริกาที่ได้รับแรงกดดันจากพลเมืองอเมริกันเองให้รัฐบาลชุดปัจจุบันหันมาให้ความสำคัญกับเศรษฐกิจและความอยู่รอดของประชากรภายในประเทศ ซึ่งความอยู่รอดทางเศรษฐกิจของสหรัฐจำเป็นต้องพึ่งพาตลาดรองรับสินค้าและบริการ และทวีปเอเชียก็คือคำตอบที่ลงตัวที่สุดในสภาวการณ์ปัจจุบัน

สัปดาห์หน้า ผมจะมาอธิบายถึงความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างสหรัฐกับเอเชีย รวมถึงปัจจัยดึงดูดที่เอเชียมีต่อสหรัฐครับ