อาเซียนมีปัญหา
เห็นได้ชัดประการหนึ่งว่า ขณะนี้ความเป็นหนึ่งเดียวของภูมิภาคอาเซียนนั้นกำลังเกิดปัญหาขึ้น
เห็นได้ชัดประการหนึ่งว่า ขณะนี้ความเป็นหนึ่งเดียวของภูมิภาคอาเซียนนั้นกำลังเกิดปัญหาขึ้น โดยเฉพาะในประเด็นความมั่นคงของภูมิภาคที่สมาชิกบางประเทศกำลังเกิดความขัดแย้งด้านข้อพิพาททางทะเลกับมหาอำนาจอย่างจีน จนทำให้ความเป็นหนึ่งเดียวกันของอาเซียนนั้นกำลังเขวไปคนละทิศละทาง
ในการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศของกลุ่มสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ที่กรุง เนย์ปิดอว์ ประเทศพม่านั้น ในแถลงการณ์ร่วมล่าสุดได้มีการเปลี่ยนแปลงข้อความจากร่างแถลงการณ์เดิม โดยอาเซียนได้ระบุถึงความวิตกกังวลจากปัญหาอิทธิพลจีนในข้อพิพาททะเลจีนใต้ โดยถึงกับมีการเพิ่มคำว่า “อย่างจริงจัง” หรือคำว่า “Serious” เข้ามาเพิ่มเติมในร่างแถลงการณ์ ซึ่งถือว่าเป็นคำที่มีความหมายรุนแรงพอสมควรครับ
ที่ผ่านมา ต้องยอมรับว่าประเด็นข้อพิพาทระหว่างจีนและสมาชิกอาเซียนบางประเทศ เช่น เวียดนามและฟิลิปปินส์ ทำให้อาเซียนตกอยู่ในสภาพลำบากใจไม่น้อย เพราะว่ากันตามตรงแล้วสมาชิกของอาเซียนแต่ละประเทศยังไม่เห็นว่าปัญหาดังกล่าวนั้นถือว่าเป็นปัญหาร่วมกันของภูมิภาคแต่อย่างใด โดยที่แต่ละประเทศต่างก็มีผลประโยชน์ของตัวเอง
เช่น ท่าทีของมาเลเซียและกัมพูชานั้น ถือว่าใกล้ชิดกับจีนเป็นสำคัญ มาเลเซียมีผลประโยชน์ร่วมทางเศรษฐกิจกับจีนในปริมาณมาก เช่นเดียวกันกับอีกหลายประเทศ เช่น สิงคโปร์ แม้กระทั่งประเทศไทยก็มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับจีนมากขึ้นเรื่อยๆ
นั่นคือสิ่งท้าทายของอาเซียนในยุคใหม่ คือจะทำอย่างไรให้อาเซียนมีความเป็นหนึ่งเดียวกันมากกว่านี้ โดยเฉพาะในเรื่องความมั่นคงแห่งภูมิภาค อีกทั้งประเด็นปัญหานี้ยังอาจจะส่งผลกระทบต่อความไว้เนื้อเชื่อใจ และความเป็นหนึ่งเดียวกันของอาเซียนในช่วงจังหวะที่กำลังจะเข้าสู่การเป็นประชาคมร่วมทางเศรษฐกิจอีกเช่นกัน
ในอนาคตต้องบอกว่าปัญหานี้จะยิ่งทวีความรุนแรงมากขึ้นไปอีก เมื่ออาเซียนจะกลายเป็นสมรภูมิของการปะทะกันของมหาอำนาจอย่างจีนและสหรัฐ ที่ต่างก็กำลังขยายอิทธิพลเข้าสู่ภูมิภาคนี้อย่างเข้มข้น ซึ่งแต่ละประเทศสมาชิกอาเซียนนั้น ก็เห็นได้ชัดว่าต่างมีนโยบายอิงมหาอำนาจที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน
เวียดนามและฟิลิปปินส์กำลังโอนเอนไปหาสหรัฐอย่างชัดเจนในระยะที่ผ่านมา เพื่อดึงให้สหรัฐเข้ามาถ่วงดุลอำนาจกับจีน ขณะที่หลายประเทศอื่นๆ ต่างมีผลประโยชน์ร่วมทางเศรษฐกิจและมีความสัมพันธ์กับจีนที่วางรากฐานมาตั้งแต่ยุคสงครามเย็น และสงครามอินโดจีน
ปัญหาของอาเซียนในวันนี้ คือ จะถ่วงดุลมหาอำนาจอย่างไรที่ไม่ให้กระทบกระเทือนความเป็นเอกภาพและ ผลประโยชน์ของอาเซียนโดยรวมครับ
