ต้องประชามติ

รัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 ได้มีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางแล้ว เมื่อวันที่ 22 ก.ค.ที่ผ่านมา โดยมีทั้งสิ้น 48 มาตรา ซึ่งต้องยอมรับว่า เนื้อหาในรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวนี้ มีทั้งส่วนดีและบางส่วนที่ได้สร้างความกังขาให้ผู้คนในสังคมเกิดขึ้น

ในประเด็นที่เป็นข้อดีนั้นคือ หลังประกาศใช้รัฐธรรมนูญแล้ว ได้สร้างความเชื่อมั่นให้กับประเทศในภาพรวมว่า กลไกต่างๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับพัฒนาประเทศ จะสามารถเดินหน้าได้เต็มศักยภาพ โดยเฉพาะการกำหนดให้มีการยกร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ที่วางกติกาการเมืองให้รัดกุมและป้องกันและปราบปรามการทุจริตไว้อย่างชัดเจน ซึ่งจะเป็นหลักประกันถึงการปฏิรูปประเทศในอนาคต

นอกจากนี้ คสช.ยังได้นำบทบัญญัติที่ได้รับการยอมรับและเป็นเรื่องที่ดีบางประการของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 เช่น มาตรา 190 มาใส่ไว้ในรัฐธรรมนูญชั่วคราวฉบับปัจจุบันด้วย ดังจะเห็นได้จากมาตรา 23 ที่ระบุว่า การทำหนังสือสัญญาระหว่างประเทศจะต้องผ่านการเห็นชอบสภานิติบัญญัติแห่งชาติก่อน ซึ่งจะเป็นการช่วยให้รัฐบาลและสภานิติบัญญัติแห่งชาติสามารถร่วมกันปกป้องผลประโยชน์ของประเทศชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อย่างไรก็ตาม ภายใต้ข้อดีที่มีอยู่ แต่อีกด้านก็มีประเด็นที่ก่อให้เกิดคำถามและข้อสงสัยอยู่ไม่น้อย คือ มาตรา 44 ที่ยังคงให้อำนาจ คสช. มีอำนาจสูงสุด ที่จะสั่งการ ระงับ ยับยั้ง หรือการกระทำใดๆ ได้ ไม่ว่าผลกระทำนั้นจะมีผลบังคับในทางนิติบัญญัติในทางบริหารหรือในทางตุลาการ หาก คสช.เห็นว่าเพื่อความปลอดภัยมั่นคงของประเทศ ซึ่งเท่ากับว่า คสช.มีอำนาจเหนือฝ่ายบริหาร นิติบัญญัติ และตุลาการ

นอกจากนี้ กรณีในการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ไม่ได้เปิดโอกาสให้กระบวนการการมีส่วนร่วมของประชาชนมากนัก เนื่องจากไม่ได้กำหนดให้ต้องผ่านการทำประชามติ

แม้ คสช.จะให้คำมั่นสัญญาและยืนยันว่ายินดีรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนทุกภาคส่วน ทั้งภาควิชาการ ภาคการเมือง และภาคประชาชน แต่ยังมีปัญหาว่ากระบวนการการมีส่วนร่วมดังกล่าวยังไม่เป็นรูปธรรม

การทำประชามติ เป็นเครื่องมือทางการเมืองที่ทุกฝ่ายให้การยอมรับ เพราะช่วยสร้างการมีส่วนร่วมโดยตรง และคุ้มครองผลประโยชน์ของประชาชนด้วย เห็นได้จากคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญเมื่อปี 2555 ที่ห้ามไม่ให้แก้ไขรัฐธรรมนูญทั้งฉบับถ้ายังไม่ผ่านการทำประชามติ ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นถึงความสำคัญของฉันทามติของประชาชน

ดังนั้น ที่สุดแล้วความสมบูรณ์ของการปฏิรูปประเทศจะเกิดขึ้นไม่ได้เลย ถ้าปราศจากสิ่งที่เรียกว่าการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างแท้จริง