ปฏิรูปประเทศไทย

ถ้าเริ่มต้นอย่างนี้จะจบอย่างไร?

คำถามนี้คนไทยทุกคนอยากรู้ จะเร็วไปไหมที่จะบอกว่าจะจบอย่างไร ไม่เร็วไปแน่ เพราะประวัติศาสตร์เป็นตัวชี้อนาคต

ที่สำคัญการเมืองไทยยังอยู่ในวังวนเดิม มีการเลือกตั้ง ใช้เสียงข้างมากลากไป เอาแต่ใจตนเอง ใช้อำนาจไม่คิด ทุจริตไม่กลัว ทำชั่วได้ทุกเรื่อง นักการเมืองถูกปิดปากในสภา ฝ่ายค้านออกมาประท้วงในถนน ประชาชนปัญญาชนทนไม่ได้ออกมาร่วม บ้านเมืองเดินไม่ได้ สุดท้ายทหารต้องออกมาปฏิวัติ ออกธรรมนูญการปกครองชั่วคราว ตั้งรัฐบาลเฉพาะกาลมาบริหารประเทศ แต่งตั้งสภานิติบัญญัติ ตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญ ทำรัฐธรรมนูญใหม่ แล้วก็กลับไปเลือกตั้ง

ครั้งนี้ขั้นตอนกระบวนการก็คงเป็นไปตามรูปแบบนี้ อาจใช้ชื่อต่างกัน รูปแบบที่มาขององค์กรและบุคลากรที่เกี่ยวข้องอาจต่างกันบ้างแต่เป้าหมายเดียวกัน แต่ตัวผู้เล่นก็จะมีทั้งเก่าและใหม่ หากเป็นเช่นนี้ผลลัพธ์ก็จะเป็นเหมือนเดิม ประวัติศาสตร์จะซ้ำรอย

จะต้องทลายกงล้อประวัติศาสตร์นี้ลงให้ได้

เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านครั้งนี้ประสบความสำเร็จอย่างที่ประชาชนและหัวหน้า คสช.ได้ตั้งความหวังไว้จะปฏิรูปประเทศไทยแบบไหนอย่างไร ให้ได้คำตอบตามที่ต้องการ การตั้งโจทย์จะเป็นตัวบ่งชี้

ถ้าตั้งโจทย์เหมือนเดิมคำตอบที่ออกมาก็จะเหมือนเดิม แต่เรารู้แล้วว่าคำตอบที่ได้มาครั้งก่อนอาจถูกต้อง แต่เมื่อตั้งโจทย์ผิด คำตอบจะถูกอย่างไรมันก็ยังผิดอยู่ดี เพราะครั้งก่อนที่ผ่านมาการแก้ไขปัญหายังไม่ตรงจุด

ปัญหาที่เกิดขึ้นคือคนไม่ดีทำให้เกิดความเสียหาย การแก้ไขปัญหาคือการสกัดกั้นคนไม่ดีไม่ให้เข้าสู่ระบบได้ แต่ไม่สามารถหยุดยั้งได้ เพราะเมื่อเข้ามาเองไม่ได้ก็ส่งตัวแทนเข้ามา ปัญหาเดิมที่คิดว่าแก้ไขไปแล้วก็ยังคงอยู่

สังคมไทยเป็นสังคมเพื่อนพ้องน้องพี่ มีเครือข่ายเชื่อมโยงกันทั้งทางตรงและทางอ้อม บางครั้งจึงทำให้ไม่สามารถแยกแยะได้ การแอบอ้างแอบอิงจึงเกิดขึ้นตลอดเวลา จะเห็นได้จากการที่หัวหน้า คสช.ออกมาประกาศชัดเจนว่าจะเอาเรื่องกับพวกที่แอบอ้าง คสช. เพื่อเรียกรับผลประโยชน์ จะแก้ไขและป้องกันปัญหานี้แต่ต้นอย่างไร ไม่ให้มันลุกลาม จนกลายเป็นเหตุใหญ่โตขึ้นมาได้ เพราะเรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องเล็ก ทำให้รัฐบาลล้มมาแล้วหลายรัฐบาล

ผู้ใหญ่ต้องหนักแน่น เพราะการแย่งชิงกันจะต้องมีการใส่ร้ายป้ายสีทำลายล้างคู่ต่อสู้ จริงบ้างไม่จริงบ้าง แต่สุดท้ายคนประจบเอาใจนายเก่ง ที่อยู่ใกล้ชิดเข้าได้ทุกสายทุกฝ่าย หรือมีเครือข่ายที่เข้าถึงผู้ใหญ่ได้จะสามารถทำลายล้างคู่ต่อสู้ได้ดีที่สุด เพราะพูดทุกวันทุกครั้งที่มีโอกาสที่จะทิ่มแทงได้ ทีแรกผู้ใหญ่อาจไม่เชื่อ แต่ได้ยินบ่อยขึ้นก็เริ่มสงสัย ถูกใส่สีตีไข่อีกนิดก็เลยคิดว่าใช่ คนดีที่ไม่รู้จักประจบเอาใจทำแต่งานตรงไปตรงมาก็เลยเดือดร้อนท้อถอยและถูกกีดกัน คนชั่วเลยได้ดี บ้านเมืองจึงเสียหายเหมือนอย่างที่เกิดขึ้นจนต้องมีการปฏิวัติรัฐประหาร

หากจะปฏิรูปจริงต้องไม่ยึดตัวบุคคล แต่ต้องยึดอุดมการณ์ หลักการ นิติศาสตร์ นิติธรรมประชาธิปไตย ไม่ใช่แต่เพียงรูปแบบมีการเลือกตั้งแต่ไร้ซึ่งกลไกของการมีส่วนร่วม การตรวจสอบ การคานและดุลอำนาจ ความรับผิดชอบต่อประเทศชาติและประชาชนของทุกองค์กรตามรัฐธรรมนูญ

สภานิติบัญญัติและสภาปฏิรูปที่จะตั้งขึ้น ไม่ควรมีสมาชิกจำนวนมาก ควรเน้นที่คุณภาพและคุณสมบัติของคนที่จะคัดเลือกเข้ามาทำหน้าที่แทนประชาชนในการแก้ไขปัญหาของชาติ เพราะบทบาทที่สำคัญคือการปฏิรูปประเทศไทยให้เป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์ และมีบริบทที่สอดคล้องกับจารีตประเพณี วัฒนธรรมและสังคมไทย อย่าไปตัดต่อประชาธิปไตยที่ไปเอาแบบประเทศอื่นมาใช้ โดยไม่คำนึงถึงความเหมาะสมกับจารีตประเพณี วัฒนธรรมและสังคมไทย

รัฐธรรมนูญควรเป็นกรอบกฎกติกาของสังคมไทย ไม่ควรเป็นประมวลกฎหมายวิธีปกครองประเทศ แต่ต้องมีกลไกที่ชัดเจนในเรื่องกระบวนการตรวจสอบ คานและดุลอำนาจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลไกการรับผิดชอบต่อประเทศชาติและประชาชนขององค์กรตามรัฐธรรมนูญ

หากรัฐธรรมนูญใช้ได้ดีก็ไม่มีปัญหาต้องไปแก้ไข แต่ถ้าไม่ดีมีปัญหาก็ต้องให้ปรับปรุงแก้ไขได้ แต่กระบวนการแก้ไขควรต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วม ไม่ใช่ให้สมาชิกรัฐสภามีอำนาจแก้ไขโดยไม่สนใจว่าประชาชนจะเห็นด้วยหรือไม่อย่างไร กลไกนี้ต้องเขียนไว้อย่างรัดกุม

แต่อย่าคิดว่ากฎกติกาดีแล้วสังคมจะดีไปด้วย เพราะทุกอย่างเกิดขึ้นจากการกระทำของคน กฎหมายดีแต่คนไม่ดีก็มีปัญหา เพราะฉะนั้นต้องแก้ที่คน จะแก้ได้ก็ต้องแก้ที่การศึกษา การปฏิรูปการศึกษาทำมาหลายครั้งแต่ก็ยังมีปัญหา เพราะว่ายิ่งแก้ยิ่งแย่ลง อ้างว่าไม่ต่อเนื่องก็ออกกฎหมายการศึกษามาบังคับให้ทุกคนต้องทำตาม แต่ก็ไม่ดีขึ้นถึงแม้ว่าจะใช้งบประมาณเป็นจำนวนมากเป็นอันดับหนึ่งของประเทศและสูงเป็นอันดับต้นของโลก คุณภาพการศึกษาไทยก็ยังแก้ไขไม่ได้ คุณภาพของคนและขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศก็ยังลดลงอย่างต่อเนื่อง

หากจะแก้ไขการศึกษาไม่ต้องไปเน้นหลายเรื่อง ขจัดเหลือบที่เกาะกินหาประโยชน์จากวงการศึกษา เช่น การพิมพ์หนังสือบทเรียน การอบรมนอกระบบ ขบวนการในการประเมินจากกระดาษ การรายงานที่เกินกว่าความจำเป็นที่ไม่เกิดประโยชน์ และกินเวลาการเรียนการสอนของครูและผู้บริหารออกไป

แล้วปฏิรูปการศึกษาโดยการแก้ไขปัญหาและพัฒนาครู หลักสูตรและนักเรียน การประเมินก็ประเมินจากนักเรียนว่ามีความรู้ความสามารถ มีคุณธรรมจริยธรรมขั้นต่ำตามที่ได้กำหนดไว้หรือไม่อย่างไร

หากคนดี ครอบครัวดี สังคมดี ประเทศชาติก็ดีด้วย

แต่วันนี้เรื่องเร่งด่วนน่าจะเป็นเรื่องปากท้องของประชาชน การแก้ไขปัญหาความยากจนต้องเน้นที่การสร้างงาน สร้างอาชีพ สร้างรายได้ที่มั่นคงและยั่งยืน

ภาคธุรกิจ การพาณิชย์และอุตสาหกรรมของไทยมีพื้นฐานที่มั่นคงอยู่แล้ว รัฐบาลควรเน้นบทบาทในการสนับสนุนและยกเลิกเงื่อนไข กฎหมาย กฎระเบียบที่เป็นช่องว่างทำให้เกิดการได้เปรียบเสียเปรียบในการแข่งขันของเอกชน เพื่อไม่ให้เกิดการผูกขาดและเอาเปรียบผู้บริโภค ลดเวลาและขั้นตอนที่เกี่ยวข้องของทางราชการ เปลี่ยนการควบคุมของทางราชการเป็นการกำกับดูแลของสภาหอการค้า หรือสภาอุตสาหกรรม โดยเฉพาะเรื่องที่ทำให้เกิดช่องว่างให้ข้าราชการและนักการเมืองหาประโยชน์ ปรับปรุงกฎหมายเกี่ยวกับภาษีอากรให้ชัด เพราะกฎหมายปัจจุบันยังมีช่องว่างและให้อำนาจใช้ดุลพินิจเจ้าหน้าที่เหนือบทบัญญัติของกฎหมาย ทำให้เกิดการเลี่ยงกฎหมาย

เรื่องพวกนี้ทำได้เลยจะทำให้ต้นทุนที่เกิดจากค่าใช้จ่ายนอกระบบลดลง ต้นทุนลดลง ความสามารถในการแข่งขันดีขึ้น ความมั่นใจของนักลงทุนดีขึ้น เกิดการลงทุนมากขึ้น การส่งออกก็ดีขึ้น คนมีงานทำมากขึ้นรายได้ของคนก็มั่นคงขึ้น

ภาคการเกษตร ต้องเน้นปรับปรุงเปลี่ยนแปลงตั้งแต่การผลิตที่ต้นทุนสูงไม่สอดคล้องกับความต้องการของตลาด ใช้ปัจจัยการผลิตที่ราคาสูงและมากเกินความจำเป็น มาเป็นการผลิตตามความต้องการของตลาด มีการลดต้นทุน การเพิ่มมูลค่าโดยการแปรรูปและใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม ลดต้นทุนสินเชื่อและการจัดหาปัจจัยการผลิต ของสถาบันการเงินของรัฐ จัดระบบการดูแลช่วยเหลือเกษตรกรโดย ใช้ระบบข้อมูลเพื่อการบริหารและระบบภูมิสารสนเทศ (MIS/GIS) หากราคาผลผลิตตกต่ำหรือได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติ เพื่อป้องกันการทุจริตประพฤติมิชอบ จัดเขตเศรษฐกิจการเกษตรใหม่ให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมทั้งดินและน้ำ

มีเครือข่ายน้ำ (Water Grid) ที่จะกระจายน้ำให้ทั่วถึงทุกไร่นา สามารถเพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำและพื้นที่ชลประทานให้ครอบคลุมพื้นที่เกษตรน้ำฝน สามารถแก้ไขปัญหาภัยแล้งและน้ำท่วมได้ในระบบเดียวกัน จะทำให้เกษตรกรมีน้ำพอเพียงที่จะทำการเกษตรและเพิ่มผลผลิตได้ตลอดปี มีรายได้ที่มั่นคงสม่ำเสมอ ไม่ต้องทิ้งบ้านไปหากินในเมือง ครอบครัวอบอุ่นไม่แตกแยก ลูกหลานคนแก่ได้รับการดูแล ลดปัญหาสังคมและยาเสพติด

หากจะต้องเลือกลงทุนในโครงการที่เกี่ยวกับโครงสร้างพื้นฐาน รถไฟ ถนนหรือน้ำ รัฐบาลควรที่จะเลือกลงทุนเรื่องน้ำเป็นอันดับแรก เพราะหากลงทุนรถไฟหรือถนน รัฐบาลจะต้องใช้เงินอุดหนุนการขาดทุนและซ่อมบำรุงตลอดไป คนที่ได้รับประโยชน์โดยตรงจะน้อยกว่าระบบน้ำ เพราะการกระจายน้ำผ่านเครือข่ายทุกภาคส่วนจะไม่ต้องแย่งชิงน้ำ การบริหารจัดการดี มีประสิทธิภาพ ผลผลิตเพิ่ม รายได้เพิ่ม ลดการอุดหนุนจากรัฐบาล โดยเฉพาะอย่างยิ่งเกษตรกร ซึ่งเป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศและอยู่ในชนบท เครือข่ายน้ำจะช่วยเพิ่มรายได้ ลดรายจ่าย ทำให้เกษตรกรพ้นจากความยากจน เพราะมีรายได้ที่สม่ำเสมอตลอดปี ลดช่องว่างระหว่างชนชั้นที่ถูกนำมาอ้าง เพื่อสร้างความแตกแยกได้อย่างแท้จริงและยั่งยืน

1 เดือนที่ผ่านมา การแก้ไขปัญหาของ คสช. การเร่งรัดจ่ายเงินจำนำข้าวให้ชาวนา การจับกุมผู้มีอิทธิพลตัดไม้ทำลายป่าและยาเสพติด กองกำลังติดอาวุธ จัดการเว็บหมิ่น เป็นต้น โดนใจ สะใจ พอใจ แต่ยังไม่ชนะใจประชาชนส่วนใหญ่ โดยเฉพาะรากหญ้า เพราะปัญหาสะสมมานานการแก้ไขอาจต้องใช้เวลา ประชาชนเข้าใจและให้กำลังใจ

แต่น่าเสียดายที่ คสช.ไปกำหนดกรอบเวลาว่าจะทำอะไร เมื่อไร อย่างไร เพราะว่าสั้นเกินไป การแก้ไขปัญหากว่าจะเป็นรูปธรรมก็ต้องใช้เวลา จะบอกล่วงหน้าว่ากี่เดือน กี่ปีคงจะยาก ถ้าทำดีไม่มีการทุจริตเล่นพรรคเล่นพวก ประชาชนได้รับประโยชน์จริง ไม่มีใครอยากให้รีบไปแน่นอน เพราะวันนี้ประชาชนอยากให้แก้ไขปัญหาให้เด็ดขาด ภาคธุรกิจเอกชนอยากเห็นความแน่นอนชัดเจน ภาคประชาชนอยากให้มีรัฐบาลที่เข้าใจและแก้ไขปัญหาอย่างรวดเร็วเด็ดขาด มีประสิทธิภาพ เกิดประสิทธิผล ผลประโยชน์ถึงมือประชาชน ไม่โกงกิน โปร่งใส ตรวจสอบได้

รัฐบาลที่ผ่านมาชนะการเลือกตั้งทุกครั้ง เพราะเขาเข้าใจจิตวิทยามวลชน รู้ความต้องการของประชาชน เขาจัดลำดับความสำคัญของปัญหา เร่งดำเนินการแก้ไขให้ถึงตัวประชาชน เขาได้ใจและชนะใจประชาชน เขาจึงชนะการเลือกตั้งทุกครั้ง แต่จุดเสียคือไม่สามารถตรวจสอบได้ ไม่มีการคานและดุลอำนาจ มีการใช้อำนาจโดยไม่เป็นธรรม ไม่ชอบธรรม มีปัญหาเรื่องการทุจริตประเทศอีกต่อไป

จะจบอย่างไรก็อยู่ที่ คสช.จะทลายกงล้อ‌ประวัติศาสตร์และเอาชนะใจประชาชนได้หรือไม่