ตำนานสงครามตัวแทน(ตอนจบ)

สัปดาห์ที่แล้ว ผมได้อธิบายการเกิดสงครามรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า “สงครามตัวแทน” หรือ Proxy war หลังสงครามโลกครั้งที่ 1 สิ้นสุดไปบ้างแล้ว โดยยกตัวอย่างสงครามสเปน ซึ่งถือเป็นสงครามตัวแทนที่เกิดขึ้นเต็มรูปแบบครั้งแรก เรื่อยมาจนถึงยุคสงครามเย็น สัปดาห์นี้จะมาอธิบายและยกตัวอย่างสงครามตัวแทนที่เกิดขึ้นในยุคปัจจุบันต่อครับ

สงครามตัวแทนที่เกิดขึ้นครั้งแรกในช่วงสงครามเย็นได้แก่ สงครามกลางเมืองกรีก ซึ่งเกิดขึ้นทันทีในช่วงที่สงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1945 โดยฝ่ายที่สู้รบกันได้แก่ ฝ่ายรัฐบาลกรีก ที่ได้รับการสนับสนุนหลักจากกลุ่มประเทศตะวันตกกับกองกำลังฝ่ายกบฏกรีก ซึ่งได้รับการสนับสนุนหลักจากสหภาพโซเวียตและประเทศบริวารของโซเวียต อย่างยูโกสลาเวีย แอลเบเนีย และบัลแกเรีย

ผลของสงครามกลางเมืองกรีกครั้งนั้น ปรากฏว่าฝ่ายรัฐบาลซึ่งเกือบจะพ่ายแพ้ต่อฝ่ายกบฏ ก็สามารถคว้าชัยชนะกลับคืนมาได้ในช่วงสุดท้ายของการสู้รบ ว่ากันว่าการพ่ายแพ้ของฝ่ายกบฏน่าจะสืบเนื่องมาจากความขัดแย้งทางอุดมการณ์กันเองของ 2 ผู้นำแห่งสหภาพโซเวียต ได้แก่ โจเซฟ สตาลิน และนายพลตีโต้

อีกกรณีหนึ่งของสงครามตัวแทนในช่วงยุคสงครามเย็นได้แก่ สงครามในอัฟกานิสถาน (ระหว่าง ค.ศ. 19791989) ที่เกิดจากการบุกยึดครองอัฟกานิสถานโดยสหภาพโซเวียตในตอนนั้น โดยมีสหรัฐอเมริกาให้การสนับสนุนฝ่ายต่อต้านโซเวียตที่มีชื่อเรียกว่า “มูจาฮิดิน” โดยการสนับสนุนหลักก็จะมีทั้งที่เป็นตัวเงิน อาวุธ และกองกำลังจากสหรัฐอเมริกาที่ทำหน้าที่ช่วยฝึกรบให้แก่กองกำลังมูจาฮิดิน ผลของการสู้รบในสงครามตัวแทนครั้งนั้นทำให้สหภาพโซเวียตต้องถอนกำลังออกไปในปี 1989 และต่อจากนั้นมาอัฟกานิสถานก็กลายเป็นดินแดนสมรภูมิของ “สงครามกลางเมือง” แย่งชิงอำนาจกันเองมาจวบจนถึงทุกวันนี้

นอกจากนี้ ก็ยังมีสงครามกลางเมืองในเลบานอน ที่ฝ่ายซีเรียและสหภาพโซเวียตให้การสนับสนุนอีกฝ่าย ส่วนด้านอิสราเอลและสหรัฐอเมริกาให้การสนับสนุนอีกฝ่าย ขณะที่ในภูมิภาคแอฟริกาก็มีสงครามตัวแทนในประเทศแองโกลาและโมซัมบิกที่มีโปรตุเกสเป็นฝ่ายที่อยู่เบื้องหลัง ส่วนในละตินอเมริกาหรืออเมริกาใต้ก็มีสงครามตัวแทนที่ถือว่าเป็นสงครามตัวแทนที่ยาวนานมากระหว่างสหรัฐอเมริกากับคิวบา โดยสหรัฐอเมริกาพยายามโค่นล้มอำนาจของรัฐบาลคิวบามาโดยตลอดโดยผ่านการสนับสนุนให้แก่กองกำลังพลัดถิ่นคิวบาเป็นหลัก

ส่วนกรณีล่าสุดในตะวันออกกลางได้แก่ สงครามตัวแทนของหลายฝ่ายที่กำลังสู้รบกันอยู่ในประเทศซีเรียที่มีจุดเริ่มต้นของสงครามมาตั้งแต่ ค.ศ. 2011 จนกระทั่งถึงปัจจุบัน โดยการสู้รบในซีเรียเป็นการประลองกำลังของฝ่ายรัฐบาลที่มีเชื้อสายเป็นมุสลิมนิกายชีอะห์ โดยมีรัสเซียและอิหร่านเป็นผู้สนับสนุนหลัก กับฝ่ายต่อต้านรัฐบาลซีเรียซึ่งได้แก่ กลุ่มประเทศมุสลิมนิกายสุหนี่ทั้งหลายที่นำโดยซาอุดิอาระเบีย และสหรัฐอเมริกาเป็นฝ่ายสนับสนุนหลัก

จะเห็นว่าสงครามตัวแทนที่เกิดขึ้นมาในทั่วทุกภูมิภาคของโลก ความหนักเบาของสงครามมักจะขึ้นอยู่กับประเทศหรือฝ่ายที่สนับสนุนอยู่เบื้องหลัง โดยปัจจัยสำคัญในการกำหนดท่าทีและความทุ่มเทของประเทศที่อยู่เบื้องหลังเหตุการณ์ดังกล่าวมีเพียง 2 ประการ นั่นก็คืออำนาจและผลประโยชน์