คลี่ปริศนาปรอด

กระดูกขัดมันอย่างเบาะๆ ของวงการดูนก ก็คือคำที่พวกเราเรียกกันว่า “ปรอดใต้” ค่าที่ป่าปักษ์ใต้ เต็มไปด้วยนกปรอดที่ล้วนมีอาภรณ์คลุมกายเป็น “สีตุ่น” เหมือนๆ กันไปโม้ด ฟันผิดธงหักกันเป็นประจำ 555

คำ “ปรอดใต้” จึงเป็นความท้าทายกึ่งหนักใจของนักดูนกทั่วไป ก่อนล่องใต้จึงมักทำการบ้าน พลิกหนังสือเบิร์ดไกด์ท่องจำจุดแยกของพวกมัน ราวกับนักเรียนท่องหนังสือสอบเลยเชียวละ

อย่างไรก็ดี ในบรรดานกปรอดใต้สีตุ่นเหล่านั้น ยังมีอยู่ชนิดหนึ่งที่ถือเป็นขนมหวานในการจำแนกชนิด มันชื่อว่า นกปรอดหลังฟู (Hairybacked Bulbul) ที่ว่าขนม เพราะแค่ส่องเห็นเบ้าตาวงโตๆ สีเหลืองซีดๆ ก็บอกได้แล้ว

ทุกครั้งที่ไปเที่ยวป่าฮาลาบาลา จ.นราธิวาส จะต้องได้เจอนกปรอดหลังฟูทุกครั้งไป โดยที่ผมเองก็มีปริศนาคาใจลึกๆ มาตลอด ทำไมนักปักษีวิทยาฝรั่งตั้งชื่อมันว่า Hairy ที่ชวนให้นึกถึง “เส้นผม” ขณะเดียวกัน เท่าที่ส่องๆ ดู ก็ไม่เห็นว่าขนบนหลังเจ้านี่มันจะพองฟูตรงไหน?

และแล้วโดยไม่คาดฝัน ปริศนาคาใจเกือบ 20 ปี ก็ได้รับคลี่คลายโดยบังเอิญด้วยตัวผมเอง เมื่อไปนั่งเฝ้าบ่อนกฮาลาบาลา แล้วถ่ายรูปนกปรอดหลังฟูตอนเล่นน้ำมาได้จากระยะค่อนข้างใกล้

“ภาพมันฟ้อง” เผยให้เห็นขนสีดำยาวคล้ายเส้นผมคนเปียกน้ำ ชี้เด่บนหลังนกปรอดหลังฟูอยู่หลายเส้น ยูเรคา! นี่แหละ ที่มาของชื่อภาษาอังกฤษ Hairy อย่างแน่นอน (หวังว่าจะถลึงตาเห็นได้จากภาพประกอบนะครับ)

นกที่มี “เส้นผม” คล้ายๆ กันอย่างนี้ให้ส่อง คือนกแซงแซวหงอนขน (Haircrested Drongo) นึกถึงสมัยเป็นมือใหม่ จะโดนสอนจากรุ่นพี่ ต้องส่องให้เห็นเส้นผมบนกบาลมันด้วยนะโว้ย แม้เราจะจำแนกชนิดมันได้ง่ายดาย จากปากโค้งๆ ไหล่หนาๆ หางหงอนๆ ผิดแผกจากนกแซงแซวอื่นอย่างชัดเจนแล้วก็ตาม

ถามว่าทำไมคนดูนกสนใจแต่เส้นผมบนหัวนกแซงแซว แต่ไม่ค่อยสนใจเส้นผมบนหลังนกปรอด ผมนึกๆ แล้ว ก็หาคำตอบได้อย่างเดียว นั่นคือ

“ก็ไม่รู้สินะ” 555