โลกผวา"รัฐอิสลาม"ฉุดกระแสสุดโต่ง เขย่าเสถียรภาพ

โดย...ก้องภพ เทอดสุวรรณ

ต้องยอมรับว่าความสำเร็จจากยุทธศาสตร์จู่โจมสายฟ้าแลบของกลุ่มรัฐอิสลามอิรักและ เลเวนต์ (ไอเอสไอแอล) จนยึดครองพื้นที่ตอนเหนือและตะวันตกอิรักภายใน 3 สัปดาห์ พร้อมจัดตั้งรัฐอิสลามตามเป้าหมายสูงสุดของกลุ่มได้สำเร็จนั้น ได้จุดชนวนให้ทั่วโลกต้องหันมาสนใจกับคำว่า “รัฐอิสลาม” อีกครั้ง

ว่าแท้จริงแล้ว “รัฐอิสลาม” คืออะไร และจะส่งผลต่อประเทศต่างๆ ทั่วโลกอย่างไร

ทั้งนี้ ตามแถลงการณ์ของกลุ่มไอเอสไอแอล รัฐอิสลามแห่งนี้มีพื้นที่ครอบคลุมจังหวัดอเล็ปโปของซีเรีย ไปจนถึงจังหวัดดิยะลา ทางภาคตะวันออกของอิรัก โดยมี อาบู บัคร อัล บัคดาดี หัวหน้ากลุ่มไอเอสไอแอลเป็นผู้ปกครองสูงสุด หรือรั้งอยู่ในตำแหน่งที่เรียกกันว่า “กาหลิบ”

ขณะเดียวกัน ไอเอสไอแอลยังเรียกร้องให้ชาวมุสลิมทั้งโลกมอบความจงรักภักดีให้กาหลิบองค์ใหม่และให้ละทิ้ง “ระบอบประชาธิปไตยและขยะจากโลกตะวันตก”

เรียกได้ว่า จุดประสงค์หลักในการก่อตั้งรัฐอิสลามของกลุ่มไอเอสไอแอล ถือเป็นสัญลักษณ์ที่ชัดเจนที่สุดในการลุกฮือขับไล่อิทธิพลตะวันตกในภูมิภาคตะวันออกกลาง และเป็นการหวนคืนสู่รากเหง้าแห่งวัฒนธรรมการปกครองด้วยหลักการอิสลามนั่นเอง

อย่างไรก็ตาม ความเคลื่อนไหวในการจัดตั้งรัฐอิสลามของกลุ่มไอเอสไอแอลนับว่าไม่ใช่เรื่องใหม่ เพราะก่อนหน้านี้อิหร่านเคยประสบความสำเร็จในการสถาปนารัฐอิสลามในนามของ “การปฏิวัติอิหร่านปี 1979” มาแล้ว และยังคงอยู่ได้อย่างมั่นคงจนถึงปัจจุบัน

ทั้งนี้ การปฏิวัติดังกล่าวเป็นการลุกฮือของประชาชนอิหร่านเพื่อล้มระบอบการปกครองระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ของพระเจ้าชาร์ โมฮัมหมัด เรซา ปาเลวี ที่มีสหรัฐหนุนหลังอยู่ เนื่องจากความไม่พอใจที่ถูกบังคับให้ยอมรับวิถีวัฒนธรรมตะวันตกที่ขัดแย้งกับวิถีอิสลาม

การสถาปนารัฐอิสลามแห่งอิหร่านจึงเป็นการพลิกโฉมหน้าสังคมและการเมืองอิหร่านจากหน้ามือเป็นหลังมือ โดยยกศาสนาขึ้นมานำการเมือง โดยมีการแต่งตั้งอิหม่าม อยาตอลเลาะห์ คาห์เมนี ผู้นำการปฏิวัติในครั้งนี้ให้เป็นผู้นำชาวอิหร่านทั้งทางโลกและทางจิตวิญญาณ ตลอดจนมีการนำกฎหมายชาลีอะห์ของอิสลามมาใช้ในการปกครองทางโลกด้วย ส่งผลให้สภาพสังคมที่เคยทันสมัยแบบตะวันตกกลายเป็นสังคมที่เคร่งครัดจารีตประเพณีตามแบบฉบับศาสนาอิสลามอย่างเต็มตัว

นอกจากนี้ การเป็นรัฐอิสลามยังทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในระดับการเมืองโลก โดย ส่งผลให้สหรัฐซึ่งเคยมีอิทธิพลในอิหร่านสูญเสียพันธมิตรสำคัญไป เนื่องจาก คาห์เมนี ปฏิเสธอิทธิพลจากโลกตะวันตกโดยสิ้นเชิง ขณะเดียวกันการปฏิวัติอิหร่านยังเป็นแรงบันดาลใจให้กับชาติมุสลิมอื่นๆ ที่เคยถูกโลกตะวันตกลิดรอน วิถีชีวิตแบบอิสลามลุกขึ้นต่อต้านเช่นกัน

อาจพูดได้ว่า การจัดตั้งรัฐอิสลามของ ไอเอสไอแอลจึงนับเป็นความเคลื่อนไหวครั้งสำคัญในการลุกฮือขึ้นต่อต้านอิทธิพลของโลกตะวันตกและการหวนคืนสู่วิถีแห่งจารีตประเพณีดั่งเดิมอีกครั้ง

พูดอีกนัยหนึ่งก็คือ กลุ่มไอเอสไอแอลกำลังต่อต้านกระแสโลกาภิวัตน์ที่ครอบงำโลกอยู่ในขณะนี้ และเชิดชูความเป็นท้องถิ่นนิยมนั่นเอง

ทั้งนี้ ในปัจจุบันการลุกฮือขึ้นต่อต้านกระแสโลกาภิวัตน์ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในตะวันออกกลางเท่านั้น แต่เกิดขึ้นในภูมิภาคอื่นๆ เช่นกัน โดยเฉพาะในชาติมุสลิมทั่วโลก ตั้งแต่กลุ่มโบโก ฮาราม ในไนจีเรีย ไปจนถึงแนวร่วมปลดปล่อยโมโรทางตอนใต้ของฟิลิปปินส์ ล้วนแต่มีเป้าหมายเดียวกันคือการจัดตั้งรัฐที่ปกครองด้วยกฎหมายชาลีอะห์ทั้งสิ้น

ดังนั้น จึงเป็นที่หวั่นเกรงว่าความพยายามในการจัดตั้งรัฐอิสลามของไอเอสไอแอลจะกลายเป็นการจุดกระแสให้เกิดการจัดตั้งรัฐอิสลามในมุมอื่นๆ ของโลกด้วยเช่นกัน เช่นเดียวกับที่การปฏิวัติอิหร่านปี 1979 ที่เคยเป็นแรงบันดาลใจให้กลุ่มแบ่งแยกดินแดนหลายกลุ่มมาแล้ว ซึ่งจะส่งผลให้เกิดวิกฤตความมั่นคงในอนาคตอย่างไม่ต้องสงสัย

อีกทั้งยังไม่น่าแปลกใจที่จะเห็นหลายประเทศยื่นมือเข้าไปแทรกแซงวิกฤตในอิรักในครั้งนี้ โดยมีจุดประสงค์ร่วมกันคือการจำกัดการขยายตัวของไอเอสไอแอล

สำหรับ สหรัฐ การจัดตั้งรัฐอิสลามคือประเด็นน่าวิตก เนื่องจากจะส่งผลให้ประเทศสูญเสียอิทธิพลในภูมิภาคตะวันออกกลาง เช่นเดียวกับที่เคยสูญเสียอิทธิพลเพราะการปฏิวัติอิหร่านมาแล้ว กระนั้นสหรัฐไม่อยากทุ่มงบประมาณมหาศาลไปกับการรบในอิรักอีกต่อไป จึงได้แต่ให้ความช่วยเหลือทางอ้อมด้วยการส่งผู้เชี่ยวชาญทางการทหารกว่า 300 นาย ไปเป็นที่ปรึกษาด้านการรบให้แก่รัฐบาลอิรัก

ขณะที่ประธานาธิบดี บารัก โอบามา ได้ขออนุมัติงบต่อสภาคองเกรสกว่า 500 ล้านเหรียญสหรัฐ เพื่อให้การสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธ หัวกลางในการต่อต้านการขยายตัวของกลุ่ม ไอเอสไอแอลในซีเรีย

ด้าน รัสเซีย ก็ยื่นมือเข้าช่วยเหลือด้วยการส่งที่ปรึกษาทางการเข้าไปช่วยกองทัพอิรักในการจัดเตรียมเครื่องบินรบที่ขายไปก่อนหน้านี้ ซึ่งจะช่วยขยายศักยภาพในการรบให้กับกองทัพอิรัก

ขณะที่ทางรัฐบาลอิหร่านก็ประกาศว่าพร้อมจะให้ความช่วยเหลือทางการทหารแก่รัฐบาลอิรัก เนื่องจากการมีเพื่อนบ้านปกครองด้วยรัฐบาลชีอะห์เช่นเดียวกับตนย่อมเป็นประโยชน์ต่ออิหร่านมากกว่ารัฐบาลสุหนี่หัวรุนแรง

ยิ่งไปกว่านั้น นายกรัฐมนตรี เบนจามิน เนทันยาฮู แห่ง อิสราเอล ยังได้เรียกร้องให้นานาชาติให้การสนับสนุนจอร์แดนในการต่อต้านกลุ่มมุสลิมหัวรุนแรงกลุ่มนี้ด้วย ถึงแม้ว่าก่อนหน้านี้ทั้งสองจะเคยเป็นศัตรูกันมาก่อนก็ตาม

นับเป็นสิ่งที่เห็นได้ยากยิ่งในปัจจุบันที่ชาติ ที่เป็นศัตรูกันอย่างสหรัฐและรัสเซีย กับอิหร่านและอิสราเอล จะดำเนินนโยบายต่างประเทศ ไปในทิศทางเดียวกันเช่นนี้

ไม่เว้นแม้แต่ อินโดนีเซีย ซึ่งแม้จะอยู่ห่างจากตะวันออกกลางแต่ก็ยังแสดงความกังวลต่อความเคลื่อนไหวของกลุ่มไอเอสไอแอลและจับตาความเคลื่อนไหวอย่างใกล้ชิด หลังจากที่มีรายงานก่อนหน้านี้ว่ามีชาวมุสลิมอินโดนีเซียหลายรายเดินทางไปอิรักเพื่อไปช่วยกลุ่มไอเอสไอแอลรบ โดยบุคคลดังกล่าวมีทั้งหมอ วิศวกร หรือกระทั่งนักศึกษา

ผลลัพธ์ข้างต้นทำให้รัฐบาลอิเหนาหวั่นเกรงว่ากลุ่มเหล่านี้จะกลับมาพร้อมกับแนวคิดในการแบ่งแยกดินแดน เนื่องด้วยสภาพภูมิประเทศ ที่เป็นเกาะแยกออกจากกันทำให้อินโดนีเซียเปราะบางต่อกรณีดังกล่าวอย่างยิ่ง

“เมื่อคนเหล่านั้นกลับมา คนอื่นๆ จะมองพวกเขาในฐานะนักรบจีฮัด คนหนุ่มสาวจะมาหาพวกเขาเพื่อฝึกฝนยุทธวิธี การวางแผนโจมตี” เตาฟีก อันดรี ผู้เชี่ยวชาญด้านการก่อการร้ายจากสถาบันสร้างสันติภาพนานาชาติ ระบุ

ทั้งนี้ การจัดตั้งรัฐอิสลามของกลุ่มไอเอส ไอแอลจึงเป็นสิ่งที่นานาชาติสนใจและจับตา มองอย่างใกล้ชิด เพราะกรณีนี้จะไม่เพียงส่งผลกระทบแค่ในตะวันออกกลางเท่านั้น แต่จะมีผลสั่นคลอนความมั่นคงทั้งโลกได้เลยทีเดียว