รัฐธรรมนูญชั่วคราวชี้อนาคต คสช.

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

เส้นทางสู่การปฏิรูปประเทศภายใต้การดำเนินการหลังรัฐประหารของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เริ่มชัดเจนขึ้นตามถ้อยแถลงของ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้า คสช. เมื่อวันศุกร์ที่ 27 มิ.ย. ซึ่งออกมากางโรดแมปแจกแจงการดำเนินการในแต่ละขั้นตอนจนถึงขั้นตอนสุดท้าย ได้รัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งโดยสมบูรณ์ภายในปี 2558

ทว่า ก่อนจะไปถึงจุดนั้นขั้นแรกคงต้องติดตาม “รัฐธรรมนูญชั่วคราว” ซึ่ง พล.อ.ประยุทธ์ ระบุว่า ได้ยกร่างเสร็จแล้วคาดว่าจะสามารถทูลเกล้าฯ ถวายได้ภายในเดือน ก.ค.นี้ เพราะรัฐธรรมนูญชั่วคราวที่จะออกมาเร็วๆ นี้จะมีส่วนสำคัญในการชี้ทิศทางกำหนดกรอบว่าเส้นทางปฏิรูปต่อจากนี้จะเดินหน้าไปอย่างไร

ที่สำคัญรัฐธรรมนูญชั่วคราวยังจะสะท้อนให้เห็นว่า ด้วย คสช.จะวางกลไกกำหนดรายละเอียดเปิดทางให้มือไม้เข้ามาขับเคลื่อนสืบทอดอำนาจระหว่างกระบวนการปฏิรูปมากน้อยเพียงไร เพราะปัจจัยเหล่านี้ล้วนแต่มีผลให้มากน้อยแค่ไหน ซึ่งนั่นย่อมเป็นปัจจัยที่ล้วนแต่จะส่งผลต่อไปถึงการยอมรับของประชาชนและกระแสคัดค้านที่จะเกิดขึ้นในอนาคต

หากไล่ย้อนดูแผนปฏิบัติการตามที่กำหนดไว้เป็น 3 ระยะ ของ คสช.รัฐธรรมนูญชั่วคราวถือเป็นขั้นตอนสุดท้ายของแผนปฏิบัติการระยะแรก ซึ่งจะเป็นตัวกำหนดว่าขั้นตอนการปฏิรูปต่อจากนี้จะดำเนินการอย่างไรต่อไป ส่งต่ออำนาจจาก คสช.ลงไปยังกลไกการทำงานต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นสภาปฏิรูปแห่งชาติ สภานิติบัญญัติ กรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ คณะรัฐมนตรี โดยจะสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้ภายในเดือน ก.ย. 2557

เบื้องต้นเวลานี้ต้องโฟกัสไปที่ “สภาปฏิรูปแห่งชาติ” ที่จะสามารถคัดสรรได้ภายใน 12 เดือน หลังประกาศใช้รัฐธรรมนูญชั่วคราว ซึ่งจะถือเป็นกลไกหลักที่จะเข้ามาฟื้นฟูประเทศ วางระบบ จัดโครงสร้างสังคมก่อนเปิดให้มีการเลือกตั้งตามปกติ

โดยทั้งหมดจะถูกกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญชั่วคราว ที่จะกำหนดให้มีการปฏิรูปทุกด้าน ทั้งการเมือง เศรษฐกิจ สังคมสิ่งแวดล้อม พลังงาน กระบวนการยุติธรรม และอื่นๆ ซึ่งสภาปฏิรูปแห่งชาติจะจัดทำข้อเสนอแนะต่อคณะกรรมาธิการร่างรัฐธรรมนูญ เพื่อจัดทำร่างรัฐธรรมนูญฉบับถาวรให้แล้วเสร็จ โดยใช้เวลาในการปฏิรูประยะที่ 2 ประมาณ 10 เดือน รวมกับเวลาจัดตั้ง 2 เดือน รวมเวลาทั้งหมดของสภาปฏิรูปแห่งชาติ ทั้งหมดจึงน่าจะอยู่ที่เวลาประมาณ 1 ปี

แม้จะยังไม่มีข้อสรุปชัดเจน แต่ “โมเดล” ล่าสุดสภาปฏิรูปแห่งชาติเพิ่มจำนวนจาก 150 คน มาเป็น 250 คน โดยเปลี่ยนแปลงที่มาจากการสรรหาจากตัวแทนจังหวัด จังหวัดละคนรวม 77 คน อีก 173 คน มาจากการสรรหาจากผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้มีประสบการณ์จากทุกภาคส่วน

ในช่วงที่ผ่านมาเริ่มปรากฏกระแสความเป็นห่วงที่มาของสมาชิกสภาปฏิรูปว่ามีกระบวนการคัดสรรอย่างไร ไม่ว่าจะเป็นที่มาของตัวแทนจากแต่ละจังหวัด หรือสัดส่วนผู้ทรงคุณวุฒิ ว่าจะเปิดกว้างให้แต่ละภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมได้มาน้อยแค่ไหน หรือจะเป็นเพียงแค่“ร่างทรง” ของฝั่งต่อต้านอดีตรัฐบาลที่จะเบียดตัวแทรกเข้ามาทำหน้าที่

ต้องยอมรับว่าสภาปฏิรูปแห่งชาติจะมีบทบาทสำคัญ เพราะเป็นผู้จัดทำข้อเสนอแนะต่อกรรมาธิการร่างรัฐธรรมนูญที่จะไปร่างรัฐธรรมนูญฉบับถาวร บทบาทของสภาปฏิรูปจึงถือว่ามีส่วนสำคัญที่จะกำหนดโครงสร้างประเทศต่อจากนี้

โดยเฉพาะหากส่องดูโครงสร้าง คณะกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ 35 คน สัดส่วนของสภาปฏิรูปจะมากที่สุด คือ 20 คน ในขณะที่ตัวแทนจากคณะรัฐมนตรี 5 คน จากสภานิติบัญญัติแห่งชาติ 5 คน และจาก คสช. 5 คน

ยิ่งกว่านั้นสำหรับโครงสร้างของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ที่เบื้องต้นกำหนดไว้ 200 คน กลับปรากฏกระแสข่าวออกมาว่าอาจมีตัวแทนของกองทัพเข้ามานั่งเกินครึ่ง สอดรับกับกระแสข่าวการวิ่งเต้นขอตำแหน่งที่เคยปรากฏก่อนหน้านี้ แม้จะมีการปฏิเสธจาก คสช.ก็ตาม แต่ย่อมส่งผลกับความน่าเชื่อถือของสภานิติบัญญัติและสภาปฏิรูปแห่งชาติที่จะเข้ามาทำหน้าที่สำคัญนับจากนี้

อีกประเด็นที่ต้องจับตาในรัฐธรรมนูญชั่วคราวที่จะออกมาเร็วๆ นี้ คือ จะมีบทบัญญัติที่จะเปิดทางให้อำนาจ คสช.เข้ามาล้วงลูก ตรวจสอบ กลั่นกรอง ระงับยับยั้งการทำงานของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ สภาร่างรัฐธรรมนูญ หรือหน่วยงานๆ อื่นๆ ได้มากน้อยแค่ไหน เพราะหากเป็นที่เปิดช่องรักษาอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดของ คสช.ไว้เช่นนี้ ยิ่งจะทำให้การปฏิบัติการของกลไกต่างๆ เกิดแรงเสียดทาน และมีผลต่อการเป็นที่ยอมรับโดยรวมมากยิ่งขึ้น

ดังนั้น จึงต้องรอดติดตามว่ารูปร่างหน้าตาของรัฐธรรมนูญชั่วคราวที่จะออกมานี้เป็นอย่างไร เมื่อขั้นตอนเวลานี้ยกร่างเสร็จแล้วผ่านการพิจารณาตรวจแก้ โดยผู้ทรงคุณวุฒิทางกฎหมายและจะนำเข้าสู่การพิจารณาของ คสช.ในสัปดาห์นี้ ถ้าไม่มีการแก้ไขหรือแก้ไขไม่มากก็จะดำเนินการด้วยความรวดเร็ว

รัฐธรรมนูญชั่วคราวที่จะออกมานี้ จึงเปรียบเสมือนแผนการปฏิบัติการที่จะสะท้อนให้เห็นว่าทิศทางการดำเนินการของ คสช.นับจากนี้เป็นต้นไปว่าจะเดินไปในทิศทางใด และยังสามารถมองไปไกลถึงขั้นชี้ชะตาอนาคตแผนการปฏิรูปประเทศของ คสช.ได้อีกด้วย