พยากรณ์ผลฟุตบอลโลก 2014 ด้วยแบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ (อีกครั้ง)

มหกรรมการแข่งขันฟุตบอลโลก 2014 ได้เวียนมาบรรจบอีกครั้ง ในครั้งนี้ประเทศบราซิลรับหน้าที่เป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขัน นอกจากความสนุกในการชมเกมการแข่งขันในแต่ละนัดแล้ว ฟุตบอลโลกยังมักสร้างความสนุกทางวิชาการแก่นักเศรษฐศาสตร์ (และนักการเงิน) อยู่เสมอ ในการนำแบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ (การเงิน) มาใช้ในการพยากรณ์ผลของฟุตบอลโลก โดยเมื่อ 4 ปีที่แล้ว ตัวผมเองก็ได้เคยนำผลการวิเคราะห์ผลฟุตบอลโลก 2010 จากแบบจำลองของ JP Morgan มานำเสนอด้วยเช่นกัน ผลจากแบบจำลองของ JP Morgan ในครั้งนั้นฟันธงว่า 3 ทีมที่น่าจะได้เป็นแชมป์ฟุตบอลโลก 2010 ได้แก่ สเปน เนเธอร์แลนด์ และอังกฤษ ซึ่งถ้าดูจากผลแล้วต้องยอมรับว่า แบบจำลองทางการเงินของค่าย JP Morgan นั้นสามารถพยากรณ์ได้แม่นยำพอสมควรเลยทีเดียว เพราะในครั้งนั้นเป็นการเข้าชิงระหว่างสเปนกับเนเธอร์แลนด์ ก่อนที่สเปนจะเฉือนชนะและได้เป็นแชมป์ในที่สุด

ในครั้งนี้บริษัทการเงินชั้นนำอีกแห่งอย่าง Goldman Sachs เองก็ไม่น้อยหน้าเช่นเดียวกัน โดยประกาศผลการพยากรณ์ด้วยแบบจำลองทางเศรษฐศาสตร์ด้วยเช่นกัน วิธีการวิเคราะห์ก็คือ นักพยากรณ์ได้ใช้วิธีการประมาณการสมการถดถอย (Regression) โดยเก็บข้อมูลการแข่งขันฟุตบอลระดับนานาชาติ (ไม่รวมการแข่งขันกระชับมิตร) ย้อนหลังไปถึงปี ค.ศ. 1960 ซึ่งทำให้มีจำนวนกลุ่มตัวอย่างข้อมูล (Observations) ประมาณ 1.4 หมื่นข้อมูล โดยตัวแปรตาม (Dependent Variable) ที่ใช้ประมาณการก็คือ “จำนวนประตูที่ยิงเข้าในแต่ละฝ่าย” ในขณะที่ตัวแปรอิสระ (Independent Variables) ได้แก่ อันดับของทีมชาติใน Elo Ranking (ซึ่งเป็นการจัดอันดับที่แตกต่างจากของ FIFA เพราะเป็นการจัดอันดับที่ดูความสามารถของทีมตั้งแต่ในอดีตถึงปัจจุบัน) จำนวนประตูเฉลี่ยของทีมใน 10 นัดที่ผ่านมา จำนวนประตูที่ถูกยิงเฉลี่ยใน 5 นัดที่ผ่านมา ตัวแปรหุ่นสำหรับประเทศที่เคยเข้าร่วมฟุตบอลโลกมาก่อน ตัวแปรหุ่นในกรณีที่ทีมได้เล่นในบ้านของตน ตัวแปรหุ่นในกรณีที่ทีมได้เล่นในทวีปของตน

หลังจากได้ข้อมูลแล้ว นักวิเคราะห์ของ Goldman Sachs ก็ได้นำมาทำการจำลองสถานการณ์แบบมอนติคาร์โล (Monte Carlo Simulation) อีก 1 หมื่นครั้ง หลังจากนั้นได้ทำการพยากรณ์ “ความเป็นไปได้” (Probability) ในการที่ทีมหนึ่งๆ จะชนะในการแข่งขันในแต่ละคู่ เท่านั้นไม่พอ แบบจำลองยังกล้าถึงขนาดไปประมาณการจำนวนประตูที่จะเกิดขึ้นในแต่ละนัดของการแข่งขันด้วยเช่นกัน

จากผลของแบบจำลองของ Goldman Sachs พบว่าในรอบ 8 ทีมสุดท้าย จะมีทีมที่เข้ารอบได้แก่ บราซิล อุรุกวัย ฝรั่งเศส เยอรมนี สเปน อิตาลี อาร์เจนตินา และโปรตุเกส หลังจากนั้นในรอบ 4 ทีมสุดท้ายก็จะมีบราซิล เยอรมนี สเปน และอาร์เจนตินา จนกระทั่ง 2 ทีมที่จะได้เข้าชิงจะเป็นบราซิลกับอาร์เจนตินา และในท้ายที่สุด (จากผลของการพยากรณ์ด้วยแบบจำลองนี้) บราซิลจะเป็นทีมที่จะได้เป็นแชมป์ในการแข่งขันฟุตบอลโลกในครั้งนี้ โดยแบบจำลองได้คาดการณ์ว่าบราซิลจะมีโอกาสได้เป็นแชมป์สูงถึงร้อยละ 48 ในขณะที่อาร์เจนตินามีโอกาสเป็นแชมป์เพียงร้อยละ 15 เท่านั้น

แบบจำลองได้อธิบายถึงตัวแปรหลักที่ส่งผลให้บราซิลมีโอกาสสูงที่สุดในการเป็นแชมป์ในครั้งนี้ ได้แก่

อันดับใน Elo Ranking ซึ่งแสดงว่าบราซิลเป็นทีมที่อยู่ในอันดับที่ 1 โดยเป็นทีมที่มีศักยภาพดีที่สุดเมื่อย้อนหลังไปในอดีต

บราซิลเป็นทีมที่ได้มาแข่งในฟุตบอลโลกบ่อยที่สุดทีมหนึ่ง และสามารถทำผลงานโดยรวมจากการแข่งขันได้ดี (เช่น ได้เป็นแชมป์มากที่สุด)

บราซิลได้เปรียบในการเป็นเจ้าบ้านในการแข่งขัน ซึ่งแบบจำลองระบุว่าการได้เป็นเจ้าบ้านจะทำให้ทีมได้เปรียบ และส่งผลเป็นอย่างสูงต่อชัยชนะของทีม

การพยากรณ์พบว่า ประเทศที่อยู่ในภูมิภาคที่จัดการแข่งขันจะมีแนวโน้มสูงที่จะเป็นผู้ชนะ และเนื่องจากฟุตบอลโลกในครั้งนี้จัดขึ้นในทวีปอเมริกาใต้ ดังนั้นความน่าจะเป็นของบราซิล (ซึ่งเป็นประเทศหนึ่งในภูมิภาคนี้) จึงมีโอกาสที่จะได้เป็นแชมป์เพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ดี แบบจำลองดังกล่าวไม่ได้นำปัจจัยที่สำคัญอย่างคุณภาพของผู้เล่น โอกาสที่ผู้เล่นหลักอาจเกิดอาการบาดเจ็บและทำให้ไม่สามารถลงได้ รวมไปถึงคุณภาพของผู้ฝึกสอนเข้ามาวิเคราะห์ ซึ่งตัวแปรทางด้านทุนมนุษย์เหล่านั้นเป็นตัวแปรที่สำคัญที่สุดตัวแปรหนึ่ง ดังนั้นจึงเป็นเรื่องที่ไม่น่าแปลกใจที่จะเห็นผลของการแข่งขันอาจจะคลาดเคลื่อนจากผลของแบบจำลองบ้าง (ดังเห็นได้จากทีมตัวเต็งที่จะเข้ารอบ 8 ทีมสุดท้ายอย่างสเปน ต้องตกรอบแรกเป็นที่เรียบร้อย) ดังนั้นฟุตบอลซึ่งเป็นเพียงลูกกลมๆ นั้น ก็ไม่ได้ต่างอะไรไปจากหุ้น ซึ่งจำเป็นต้องมีปัจจัยที่ส่งผลต่อความคลาดเคลื่อนของการพยากรณ์บ้าง และคงไม่มีแบบจำลองใดที่สามารถพยากรณ์ความถูกต้องได้ 100 เปอร์เซ็นต์ และที่เป็นปัญหายิ่งกว่านั้นก็คือ ในปีนี้ก็ไม่มีเจ้าหมึกพอลเข้ามาช่วยทำนายด้วยเหมือนในครั้งที่แล้ว ดังนั้นดูเอาสนุกๆ ไม่ต้องเล่นการพนันจะดีที่สุดครับ