ชี้ระบบการเมืองไทยไม่ได้รับความไว้วางใจ

"กิตติศักดิ์" ชี้ปัญหาสำคัญคือระบบการเมืองไม่ได้รับความไว้วางใจ "อัษฎางค์"ปูดรัฐธรรมนูญใหม่ “สาระขัณฑ์” นายกฯไม่ต้องมาจากเลือกตั้ง

เมื่อวันที่ 26 มิ.ย. ที่โรงแรมรามาการ์เด้นส์  นายณวัฒน์ ศรีปัดถา และ น.ส.ชมพูนุท ตั้งถาวร นักวิชาการสถาบันพระปกเกล้า สถาบันพระปกเกล้า ได้เสนอข้อมูลเกี่ยวกับการจัดดุลอำนาจสถาบันการเมือง ที่เกี่ยวข้องกับระบบรัฐสภา จากบทความวิชาการ เวทีเสวนา และจากสื่อมวลชน ในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการจัดดุลอำนาจของสถาบันการเมือง เพื่อแก้ปัญหาความขัดแย้ง และการปฏิบัติงานที่เกี่ยวกับขอบเขตอำนาจของฝ่ายบริหาร นิติบัญญัติ และตุลาการ อย่างไรก็ตาม เป็นการรวบรวมข้อมูลเท่านั้น ไม่ใช่ การเสนอของสถาบันพระปกเกล้าเอง โดยหลังจากนี้ จะมีการจัดสัมมนาอีก 2 ครั้ง เพื่อรวบรวมข้อมูลในประเด็นเหล่านี้ ก่อนนำเสนอให้สังคมได้รับทราบ เพื่อนำไปเป็นข้อมูลประกอบการปฏิรูปประเทศต่อไป

สำหรับประเด็นที่หยิบยกมาเสนอ อาทิ ลดทอนความสัมพันธ์ระหว่างนายกรัฐมนตรี และรัฐสภาลง ด้วยการให้นายกฯ มาจากการเลือกตั้งโดยตรง ซึ่งมีข้อดีคือ นายกฯ และเสียงส่วนใหญ่ในสภาอาจไม่ใช่พวกเดียวกัน ทำให้ได้ฝ่ายบริหารจากประชาชนแท้จริง แต่ก็มีข้อเสียคือ อาจถูกตั้งคำถามเรื่องการนำเสียงประชาชนไปอ้างว่าเป็นประมุขของรัฐและอาจมีการอ้างได้ว่าฯ นายกเป็นตัวแทนของประชาชนมากกว่าสส. หรือ การแก้ไขรัฐธรรมนูญทั้งฉบับต้องผ่านประชามติเท่านั้น ซึ่งแม้จะเป็นเรื่องดี แต่ก็มีข้อเสียคือ ไม่ชัดเจนว่า หากประชามติไม่ผ่านแล้ว จะเดินหน้าอย่างไรต่อ เพราะประชามติมีช่องแค่ รับ หรือ ไม่รับ เท่านั้น

นอกจากนี้ ยังมีประเด็นเกี่ยวข้องกับศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งถูกมองว่าใช้อำนาจกระทบฝ่ายบริหารและอำนาจของรัฐสภาหลายครั้ง จึงมีข้อเสนอจากบางกลุ่มให้ยุบศาลรัฐธรรมนูญ และกลับไปใช้คณะตุลาการรัฐธรรมนูญ โดยมีที่มาจากสภาผู้แทนราษฎร วุฒิสภา และคณะรัฐมนตรี รวมทั้งตุลาการที่มาจากศาลปกครองและศาลฎีกา แต่ก็มีข้อเสียคือไม่สามารถเป็นหลักประกันได้ว่า หากเปลี่ยนรูปแบบแล้วจะไม่เกิดปัญหาขึ้นอีก รวมถึงมีการหยิบยกประเด็นสว. ขึ้นมาพูดยังมีความจำเป็นหรือไม่ ซึ่งอาจแก้ในรัฐธรรมนูญกำหนดใหม่ให้มีเพียงสภาเดียว ไม่มีสว. อย่างไรก็ตาม มีข้อเสียคือ ขาดการกลั่นกรองกฎหมาย ทำให้สส.ใช้เสียงข้างมากได้เพียงฝ่ายเดียว

นายกิตติศักดิ์ ปรกติ อาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า ปัญหาของสังคมไทย ไม่ได้ขึ้นอยู่กับรัฐธรรมนูญดีหรือไม่ และอย่างไร  เพราะอดีตที่ผ่านมาสะท้อนให้เห็นแล้วว่า ต่อให้รัฐธรรมนูญดีอย่างไร ก็มีคนที่หาช่อง ใช้อำนาจเลี่ยงกติกาได้ ยกตัวอย่างเช่น การออกร่างพ.ร.บ.นิรโทษกรรม ซึ่งเป็นสิ่งอัปยศที่สุดในระบบการเมือง ขณะเดียวกัน หากเถียงกันตอนนี้ว่า การเลือกนายกฯ ทางตรง ดีหรือไม่ หากได้นายกฯ ที่ไม่ดี ก็อาจมีการฮั้วกับบรรษัทข้ามชาติ ทำข้อตกลงเรื่องพลังงาน หรือขายรัฐวิสาหกิจได้อยู่ดี

นายกิตติศักดิ์ กล่าวอีกว่า ที่ผ่านมา ไม่เคยเห็นศาลรัฐธรรมนูญ ทำอะไรก้าวล่วงฝ่ายบริหาร หรือฝ่ายนิติบัญญัติ แต่ศาลรัฐธรรมนูญ ถือเป็นดุลอำนาจที่ว่าด้วยการตรวจสอบ และมีไว้เพื่อควบคุมอำนาจของฝ่ายบริหารให้อยู่ในกติกา หากฝ่ายบริหารทำตามกติกา ศาลรัฐธรรมนูญก็ไม่สามารถทำอะไรได้ หรือหากศาลรัฐธรรมนูญตัดสินตั้งใจจะเล่นงานรัฐบาลอย่างเดียว ศาลก็ต้องระวังประชาชนที่เลือกมา เพราะฉะนั้น เห็นว่ามีระบบการถ่วงดุลที่ดี และไม่ก้าวล่วงซึ่งกันและกันอยู่แล้ว

“ปัญหาสำคัญคือ เราไม่มีความไว้ใจ โดยเฉพาะไม่ไว้ใจในตัวนักการเมือง และระบบการเมือง ปัญหาสำคัญที่ต้องตั้งโจทย์ในการปฏิรูปคือ ทำอย่างไรให้ระบบได้รับความไว้วางใจว่า ผู้นำจะทำประโยชน์เพื่อส่วนรวม ไม่ใช่เพื่อคนบางกลุ่ม หากแก้ปัญหานี้ไม่ได้ จะปฏิรูปอะไรสุดท้ายก็กลับมาเป็นแบบเดิม” นายกิตติศักดิ์ กล่าว

ขณะที่นายอัษฎางค์ ปาณิกบุตร อดีตคณบดีคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง กล่าวว่า รัฐธรรมนูญจะต้องมาจากการศึษาจุดอ่อนในประเทศอย่างละเอียด ไม่ใช่ไปลอกเฉพาะข้อดีของประเทศอื่นอย่างที่ผ่านมา โดยต้องสั้น และยืดหยุ่นได้ เนื่องจากถ้าถูกแก้ไขบ่อยครั้ง จะไม่สามารถทำให้ประชาชนเชื่อถือ ทั้งนี้ หากจะแก้ ก็ควรให้องค์กรอิสระเชื่อมโยงกับประชาชน รวมถึงสามารถตรวจสอบศาลได้

ท้งนี้ นายอัษฎางค์ กล่าวอีกว่า ปัญหาสำคัญของประเทศ คือระบบอุปถัมภ์ ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการคอร์รัปชั่น หากคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ต้องการแก้ปัญหาคอร์รัปชัน ก็ต้องมองไปถึงรากว่าจะเอาระบบอุปถัมภ์ออกไปได้อย่างไร

“ก่อนที่จะคุยกันเรื่องปฏิรูป ได้ยินมาว่าเมืองสาระขัณฑ์ กำลังร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เนื้อหาของรัฐธรรมนูญฉบับนี้จะกำหนดให้ สส.ไม่จำเป็นต้องสังกัดพรรคการเมือง นายกฯ ไม่ต้องมาจากการเลือกตั้ง รวมถึงเหลือสภาเดียว โดยให้ เลิกสว. เหลือสส.เท่านั้น โดยมีรูปแบบแต่งตั้งครึ่งหนึ่ง เลือกตั้งอีกครึ่งหนึ่ง ติดตามให้ดี จะเกิดขึ้นเร็วๆนี้” นายอัษฎางค์ระบุ

ขณะที่นายพิชญ์ พงษ์สวัสดิ์ อาจารย์คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า สถาบันการเมือง ไม่ได้มีเฉพาะอำนาจนิติบัญญัติ ตุลาการ หรือ บริหารเท่านั้น แต่ยังมีสถาบันอื่นๆ ที่ไม่ได้อยู่ในรัฐธรรมนูญอีก เช่น สถาบันประชาชน หรือ สถาบันทหาร ที่เข้ามาร่วมด้วยตลอดเวลา เพราะฉะนั้น หากมองปัญหาเหล่านี้ แล้วค่อยๆ แก้ไปทีละเปลาะก็ไม่จบ เพราะยังมีเรื่องอื่นๆ ที่ไม่ได้พูดถึงอีกมาก เปรียบเหมือนกับการซ่อมรถ ต่อให้ซ่อมให้ดีแค่ไหน อยู่ๆ รถบรรทุกวิ่งมาชน ก็พังอยู่ดี