คืนความสุขเสี่ยงซ้ำรอย"ประชานิยม"

โดย...เลอลักษณ์ จันทร์เทพ

เหมือนว่าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ หรือชื่อย่อ คสช. กำลังถูกเรียกขานในชื่อใหม่ในสถานการณ์ที่เป็นไปขณะนี้ว่า “คณะคืนความสุขแห่งชาติ”

เพราะนับตั้งแต่ คสช.เข้ามาควบคุมอำนาจบริหารประเทศ พยายามสร้างเส้นทางสายใหม่ให้ผู้คนเดินไปสู่ความปรองดอง 

เป็นเจตนาที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ผู้บัญชาการทหารบก ในฐานะหัวหน้า คสช. บอกกล่าวไว้ว่า “ประชาชนไม่มีความสุขมา 9 ปี ดังนั้น คสช.เข้ามาเพื่อต้องการคลายความตึงเครียด และสร้างความปรองดองให้เกิดขึ้นกับคนในชาติ” 

สโลแกนของคำว่า “คืนความสุข” จึงถูกนำมาใช้ให้เกิดในภาคปฏิบัติผ่านท่วงท่าการทำงานของคณะทหารที่ดูแตกต่างกับการทำงานของนักการเมืองทหารจะทำงานแบบมีจิตวิทยาค่อนข้างสูง โดยคืนความสุขให้ประชาชนสามารถจับต้องได้ในทันที ไม่ใช่การมโนจินตภาพจากคำพูด คำปราศรัยคำมั่นสัญญาต่างๆ

ดั่งเช่นการคืนความสุขให้ชาวนา ด้วยการเร่งจ่ายเงินจำนำข้าวและคิดนโยบายใหม่ขึ้นมา โดยแขวนนโยบายเดิมที่มาจากการเมือง ไม่ว่าจะเป็น “โครงการรับจำนำข้าว” หรือ “โครงการประกันราคา” แต่หันมาปรับกลยุทธ์ วางมาตรการช่วยเหลือชาวนารูปแบบใหม่อย่างยั่งยืน ด้วยการลดต้นทุนปัจจัยการผลิต พัฒนาระบบชลประทาน และพัฒนาคุณภาพข้าว

ต่อด้วยแผนปรองดองฉบับคนไทยที่ คสช.ครีเอตจัดเวทีทำกิจกรรมคืนความสุขตามพื้นที่ต่างๆ โดยเฉพาะการเบิกฤกษ์ที่เวทีอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ก็เพื่อย้อนเกล็ดม็อบต้านรัฐประหารที่ออกมาปักหลักจัดกิจกรรมต่อต้านอยู่หลายวัน แต่สุดท้ายภาพการต่อต้านก็กลายเป็นภาพของ “ความสามัคคี” จากนั้นเวทีปรองดองปูพรมไปยังต่างจังหวัดทั่วประเทศ เหนือ กลาง อีสาน ใต้ ซึ่งได้เสียงตอบรับดี 

ยิ่งไปกว่านั้น ภาพที่ทหารดึงแกนนำ นปช.-กปปส. คู่ขัดแย้งทางการเมืองเข้ามาจับมือกัน ทำกิจกรรมร่วมกัน กินข้าวหม้อเดียวกันได้ ซึ่งเบื้องหลังการเกิดภาพเหล่านี้ ส่วนหนึ่งอาจมาจากการที่ คสช.ออกคำสั่งเรียกตัวบุคคลมารายงานตัว เข้าไปทำกิจกรรม ปรับความเข้าใจ ปรับทัศนคติความเห็นทางการเมือง พร้อมทั้งสั่งห้ามบุคคลเหล่านี้เคลื่อนไหวทางการเมือง ยุยงปลุกปั่น สร้างความแตกแยก ซึ่งหากฝ่าฝืนคำสั่งก็อาจจะถูกมาตรการเด็ดขาด ต้องกลับไปอยู่ในค่ายทหารอีกรอบ ทำให้คนเหล่านี้จึงหันมาให้ความร่วมมือกับทหาร

นอกจากนี้ ทหารยังใช้จิตวิทยาสร้างความสุขให้คนทั้งชาติได้รับพร้อมกัน อีกทั้งการเขียนเพลงคืนความสุขให้ประเทศไทย แก้ปัญหาสลากกินแบ่งรัฐบาลที่ขายเกินราคา การดูบอลโลกฟรี รวมถึงเปิดโรงภาพยนตร์ให้ประชาชนดูหนังฟรีกับเรื่องตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ภาคที่ 5 ยุทธหัตถี ซึ่งทำให้เกิดปรากฏการณ์ความสุขทะลักโรง 

กระนั้นเป้าหมายแท้จริงของ คสช.ไม่ได้หวังผลจากการเห็นคนแห่มาชมภาพยนตร์มากมาย เพราะถ้าจับใจความจากการแถลงข่าวของทีมโฆษก คสช.วันเดียวกัน ต้องการใช้ผลของการชมภาพยนตร์ฟรีสะท้อนออกไปให้เห็นถึงความร่วมมือของคนในชาติร่วมกันทำกิจกรรมคืนความสุข 

“หัวใจไม่ได้อยู่ที่หนังเท่านั้น แต่สิ่งที่สัมผัสได้ในเวลานี้คือ ความร่วมไม้ร่วมมือจากทุกภาคส่วนที่ตั้งใจคืนความสุขให้กับคนไทยอย่างที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ผู้บัญชาทหารบก ในฐานะหัวหน้า คสช.ต้องการให้เกิดขึ้น ที่เริ่มเป็นภาพที่ชัดขึ้นแล้วในสังคมไทย ที่ภาครัฐ ภาคเอกชน เปิดพื้นที่ตัวเองเพื่อให้ประชาชนได้มีปฏิสัมพันธ์กัน หวังว่าบรรยากาศจากนี้ที่จะเกิดขึ้นในประเทศเรา คือทุกคนร่วมแรงใจกันที่จะเดินไปข้างหน้าแล้ว ด้วยความเข้มแข็งของสองมือ สองขา และสมองของคนไทย สร้างชาติ สร้างความสุข คืนรอยยิ้ม คืนหัวใจรักชาติให้คนไทยทุกคน” ถ้อยแถลงของทีมโฆษก คสช. เมื่อวันที่ 15 มิ.ย. 2557 

อย่างไรก็ตาม การคืนความสุขให้คนไทยในลักษณะนี้ต่อไปอาจจะมีทั้งผลดีผลเสีย เปรียบเหมือนดาบสองคม โดยด้านดีคือฉากหน้าที่ผู้คนมีรอยยิ้มในช่วงฮันนีมูน ช่วงของการสร้างความสวยงาม ความสงบสุข

แต่ถามว่าการคืนความสุขที่จับต้องได้เวลานี้ ใช่ความสุขในระยะยาวหรือไม่ เพราะอย่าลืมเหตุผลที่หัวหน้า คสช.ให้เหตุผลถึงการเข้ามาควบคุมอำนาจว่า บ้านเมืองมีความขัดแย้ง แตกแยก นั่นคือมูลเหตุที่มาจากการเมืองถูกแบ่งฝักแบ่งฝ่าย อุดมการณ์ความเชื่อ ทัศนคติที่ต่างกัน

การสร้างความปรองดอง คืนความสุขอันดับแรกที่ คสช.จะต้องคำนึงถึง คือการแก้ไปที่รากของปัญหาจริงๆ คือ ความขัดแย้งในส่วนของการเมือง

อีกทั้งการคืนความสุขโดย คสช.มุ่งเน้นไปที่เรื่องประชานิยมมากจนเกินไป อาจจะกลายเป็นหลุมพรางที่ คสช.ขุดขึ้นมาเอง และก็พลาดเอง สุดท้ายจะเดินเข้าสู่วังวน “การเมืองในรูปแบบทหาร” เสียเอง

แต่เมื่อคำพูดของหัวหน้า คสช. ที่ระบุว่า “มาตรการของ คสช.ที่จะทยอยออกมา ทั้งเรื่องการตรึงหรือลดราคาน้ำมัน ก๊าซหุงต้ม การชะลอภาษีว่าไม่อยากให้มองเป็นมาตรการประชานิยม ทั้งหมดอยู่ในขั้นตอนการปรับโครงสร้างใหม่ เพื่อให้เกิดความเป็นธรรม ส่วนปัญหาราคาพลังงานต่างๆ นั้น เป็นการขอความร่วมมือจึงตรึงราคาไว้ก่อน ถือเป็นมาตรการชั่วคราว เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชน ไม่อยากให้มองว่า คสช.คืนความสุขจนสำลัก แต่เป็นสิ่งที่กำลังทำให้เกิดความชัดเจนและเป็นธรรม”

สะท้อนให้เห็นว่า ทุกย่างก้าวคืนความสุข เป็นการก้าวไปด้วยความระมัดระวัง ไม่ผลีผลามจนทำให้การคืนความสุขกลับมาเป็นความทุกข์ให้กับ คสช.