สำนึกใหม่เด็กไทยยุคบิ๊กตู่ต้อง"ซื่อสัตย์สุจริต"

โดย...ทีมข่าวในประเทศโพสต์ทูเดย์

หนึ่งในนโยบายสร้างความปรองดองที่กระทรวงการศึกษารับลูก คสช. มาสดๆ ร้อนๆ คือ การปรับหลักสูตรขั้นพื้นฐานโดยเพิ่มวิชาหน้าที่พลเมืองและประวัติศาสตร์ เป็นการเฉพาะ

ก่อนหน้านี้ สุทธศรี วงษ์สมาน  ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ ระบุ ตอนหนึ่งขณะประชุมผู้บริหารสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบฯ (กศน.) เรื่องการขับเคลื่อนนโยบายการสร้างความรักสามัคคี ปรองดอง และสมานฉันท์ เมื่อไม่กี่วันที่ผ่านมาว่า สพฐ.ได้ตั้งคณะกรรมการขึ้นมาปรับหลักสูตรแล้ว เบื้องต้นจะแยกสาระประวัติศาสตร์และหน้าที่พลเมือง ออกมาเป็นวิชาประวัติศาสตร์และวิชาหน้าที่พลเมือง ภายใต้กลุ่มสาระสังคมศึกษา แต่ละวิชาจะกำหนดเวลาเรียนไว้ที่40 ชั่วโมงต่อปี ให้เรียนตั้งแต่ชั้น ป.1-ม.6 จะจัดทำตำราเรียนของทั้ง 2 วิชาออกมาด้วย รวมทั้งจัดทำคู่มือจัดการเรียนการสอนให้กับครู

กมล รอดคล้าย รองเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (กพฐ.) ระบุว่า แนวคิดในการปรับหลักสูตรดังกล่าวในส่วนของวิชาประวัติศาสตร์ เดิมอยู่ในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ก็จะแยกออกมาเป็นวิชาประวัติศาสตร์ ขณะที่หน้าที่พลเมืองซึ่งแทรกอยู่กับวิชาสังคมศึกษาก็จะแยกออกมาเป็นวิชาหน้าที่พลเมืองอีก 1 วิชา โดยทั้ง 2 วิชาจะมีชั่วโมงเรียนวิชาละ 1 คาบต่อ 1 สัปดาห์การปรับปรุงเนื้อหาและทบทวนจุดเน้นให้ชัดเจน

ทั้งนี้ ที่ผ่านมาการเรียนการสอนวิชาประวัติศาสตร์แบ่งเนื้อหาเป็น 3 ส่วน คือ เรื่องของยุคสมัยประวัติความเป็นมา และประวัติการสร้างชาติ โดยจะให้ความสำคัญทั้ง 3 ส่วนเท่ากัน อาจมีการจัดทำแบบเรียนประวัติศาสตร์ที่เป็นแบบเรียนหลักของประเทศเช่นเดียวกับแบบเรียนภาษาไทย พร้อมกันนี้จะจัดทำคู่มือประกอบการเรียนการสอนและการจัดกิจกรรมที่เน้นความรักความสามัคคีและความสมานฉันท์ของคนในชาติ

รองเลขาธิการ กพฐ. กล่าวว่า เรื่องนี้อาจต้องออกเป็นแนวปฏิบัติหรือประกาศ ศธ.ให้โรงเรียนในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานทุกแห่ง รวมทั้งโรงเรียนนานาชาติที่เดิมไม่เคยมีการเรียนการสอนวิชาประวัติศาสตร์ ต้องจัดการเรียนการสอนวิชาประวัติศาสตร์ด้วย เนื่องจากที่ผ่านมาโรงเรียนนานาชาติมีเด็กไทยที่พ่อแม่มีฐานะดีเข้าเรียนเกือบครึ่ง

"วิชาหน้าที่พลเมืองจะเน้นการสอนเรื่องสิทธิหน้าที่การเคารพสิทธิของผู้อื่นความมีวินัย ซื่อสัตย์สุจริตไม่คอร์รัปชั่น หลังประชุมในวันที่ 13 มิ.ย.นี้ จะมีการเสวนานักวิชาการและนักประวัติศาสตร์ เพื่อนำตำรามาชำระประวัติศาสตร์ พร้อมจัดทำคู่มือการเรียนการสอนและวางโครงร่างให้แล้วเสร็จภายใน 2 เดือนจากนั้นภายในเดือน ก.ย.จะเร่งพิมพ์ตำราเรียนฉบับลำลอง ก่อนที่จะเร่งชี้แจงศึกษานิเทศก์และอบรมครูเพื่อให้ทันใช้ในภาคเรียนที่2 ปีการศึกษา 2557" รองเลขา กพฐ. กล่าว

นพ.สุริยเดว ทรีปาตี  ผู้อำนวยการสถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล ระบุว่า  การกำหนดหรือขยับเฉพาะเรื่องของแบบเรียนหรือหลักสูตร อาจจะไม่เพียงพอ แต่ทุกฝ่ายที่เกียงข้องกับเรื่องนี้ ต้องเห็นตรงกันว่า ทั้งแบบเรียน และกลไกที่จะเอื้อให้การตระหนักถึงเรื่องนี้ เป็นสิ่งที่แยกจากการไม่ได้ ที่ผ่านมา ความล้มเหลวเรื่องการปลูกฝังหน้าที่พลเมืองทำให้คนไทยจำนวนไม่น้อย คิดถึงแต่เรื่องของสิทธิ แต่ลืมเรื่องของบทบาทหน้าที่ ซึ่งถือว่าเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะเป็นสิ่งทำให้เรารู้จักที่จะเคารพทั้งสิทธิของตัวเองและไม่ละเมิดสิทธิของคนอื่น ต้องปลูกฝังให้เด็กรู้จักเรื่องของหน้าที่พลเมือง ซึ่งเป็นเรื่องที่เรียนรู้ตั้งแต่เด็กเริ่มเข้าใจสังคมของตัวเอง  โดยนัยยะของเรื่องนี้ จะซ่อนอยู่แม้กระทั่งใน คำว่า "มีวินัย"

"เวลาที่พูด ถึงเรื่องวินัย เรามักจะคิดหรือเข้าใจว่าเป็นของเรื่องทหาร เป็นเรื่องซ้ายหัน ขวาหัน เป็นเรื่องที่จะต้องมีบทลงโทษ ซึ่งเป็นแนวคิดที่ผิด วินัย คือกฎเกณฑ์ ในการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างสงบสุข ไม่ขัดกับกฎหมายหรือข้อตกลงที่ตั้งขึ้น ไม่ละเมิดสิทธิของคนอื่น นี่เป็นองค์ประกอบสำคัญของหน้าที่พลเมือง ในต่างประเทศ วิชานี้อาจจะซ่อนอยู่โดยไม่ได้ถูกเรียกว่า เป็นวิชาหน้าที่พลเมือง อาจจะเรียกว่าชื่อวิชาอื่นใดก็ได้ แต่สิ่งที่ต้องเรียน คือ กลวิธีที่ทำให้ตระหนักได้ถึงบริบทของตนเองและผู้อื่น ในการอยู่ร่วมซึ่งกันและกัน" นพ.สุริยเดว กล่าว

ผู้อำนวยการสถาบันด้านเด็ก ระบุอีกว่า การสอนเรื่องนี้ แต่ละระดับชั้น มีข้อแตกต่างกัน และต้องคำนึง ความสามารถในการเรียนรู้แต่ละช่วงวัยเป็นหลัก

"ยกตัวอย่าง เรื่องการสอนเรื่องวินัยให้ เด็กเล็กระดับอนุบาลในประเทศญี่ปุ่น หน้าที่แรกที่เด็กต้องเรียนรู้ คือรู้จักรับผิดชอบกับทรัพย์สินของตัวเอง และไม่ไปรุกล้ำทรัพย์สินของคนอื่น เขาต้องเรียนรู้ให้ได้ ว่า จะมีฐานะทางครอบครัวอย่างไร มีกระเป๋ากี่ใบก็ต้องหิ้วกระเป๋ามาเรียนเอง กระเป๋าที่มีหลายขนาด มีการสอนให้ใส่สิ่งของจำเป็นแยกออกจากกัน กระเป๋าเสื้อผ้า เครื่องเขียน หรืออะไรก็ตามเป็นการสอนให้เด็กเริ่มทำงานอย่างเป็นระบบ เด็กจะรู้จักแยกแยะ เมื่อเด็กโตขึ้น ก็จะมีการจัดการเชิงระบบเกิดขึ้น โดยกลวิธีที่นำมาสอนในเรื่องนี้ จะซับซ้อนขึ้นสอดคล้องกับสิ่งที่ต้องเรียนรู้ในชั้นปีที่โตขึ้นๆ ที่ความรับผิดชอบที่มีต้องแผ่ขยายไป ไกลขึ้นๆ"นพ. สุริยเดวกล่าว

นายแพทย์ด้านเด็ก ยังระบุอีก ว่า การเรียนรู้ของเด็ก ควรจะเป็นเรื่องของการลงมือปฏิบัติจริง ไม่ใช่เรื่องของการท่องจำ หรือเรื่องของการทำข้อสอบ เพราะการสัมผัสจับต้องกับเรื่องที่กำลังเรียนโดยตรงจะทำให้เกิดการเรียนรู้มากกว่า 

"ต้องระวังไม่ให้เรื่องนี้ถูกทิ้งไว้ในตำราเท่านั้น ผลที่เห็นได้ซึ่งควรนำมายกเป็นตัวอย่าง ด้านผลสัมฤทธิ์ เรื่องวิชานี้ คือ ในบ้านเราเคยมีรถบรรทุกปลาพลิกคว่ำ ชาวบ้านซึ่งมาพบประสบเหตุแย่งกันจับปลาไปหมด ขณะที่เราคงเคยทราบข่าวเรื่องชาวญี่ปุ่นในเมืองที่ประสบภัยสึนามิ ยังตระหนักว่าต้องเข้าแถวรับสิ่งของบรรเทาทุกข์ โดยคำนึงถึงความเดือดร้อนของคนอื่นๆ ที่มีความจำเป็นเหมือนๆ กัน เรื่องนี้ ไม่ใชเรื่องบังเอิญแต่เป็นการปลูกฝังให้พลเมืองตระหนักรู้เรื่องสิทธิและหน้าที่ไปถึงระดับจิตพิสัย ซึ่งหากดำเนินการโดยคำนึงถึงเรื่องนี้ หน้าที่ของพลเมืองที่ดี ก็เป็นเรื่องที่ไม่ต้องให้ใครมาบังคับหรือขอร้องกัน"นพ. สุริยเดวกล่าว