ข้อพิพาท : สาธารณะรัฐประชาชนจีนกับสหรัฐอเมริกา

โดย...พวงรัตน์ อัศวพิศิษฐ์

เห็นคณะที่ปรึกษาของ คสช.แล้ว หลายท่านก็คงรู้สึกก้ำๆ กึ่งๆ ไม่แน่ใจว่าผลงานจะออกมาอย่างไร เพราะแต่ละท่านก็รับงานกันมาหลายๆ รัฐบาลที่ผ่านมา โดยเฉพาะรัฐบาลสมัยทักษิณ ชินวัตร จะว่าเหล้าเก่าในขวดใหม่ก็ไม่ใช่ เพราะผู้นำเปลี่ยน นโยบายเปลี่ยน ก็คงต้องดูกันต่อไป ยกเว้นที่ปรึกษาด้านไอซีที ที่ไม่ใช่บุคคลที่อยู่ในคณะรัฐบาลสมัยของทักษิณ ก็หวังว่าฟากวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรมจะได้รับความสนใจอย่างจริงจังเสียที โดยที่ในสมัยหนึ่งท่านเคยเป็นรัฐมนตรีกระทรวงวิทยาศาสตร์ฯ อย่างไรก็ตามช่วงนี้ถือเป็นช่วงที่น่าจะเรียกกันว่า Honeymoon Period ก็คงต้องให้เวลากันก่อน โดยเฉพาะมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจที่ออกมาอย่างรวดเร็วก็น่าจะส่งผลชัดเจนขึ้น เมื่อเวลาผ่านไป

ในระหว่างนี้จึงขอไปดูเรื่องต่างๆ นอกประเทศกันบ้าง ไม่ใช่จะมาดูว่าเขากดดันหรือสนับสนุนเราอย่างไร แต่ดูว่าความสัมพันธ์ของประเทศยักษ์ใหญ่ในโลกข้างนอกเขาเป็นอย่างไรกัน ซึ่งคงจะอดไม่ได้ที่จะดูพี่เบิ้ม 2 ประเทศ คือ สหรัฐ และสาธารณรัฐประชาชนจีน ที่ฝ่ายหนึ่งออกมาติติงเรา แต่อีกฝ่ายออกมาให้กำลังใจ ซึ่งที่จริงแล้วมีบทวิเคราะห์ใน Financial Times โดยผู้วิเคราะห์ซึ่งเป็นอาจารย์สอนประวัติศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยเยล มองว่าความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียวของจีนนั้น ไม่เพียงพอที่จะทำให้จีนเป็นมหาอำนาจได้ เนื่องจากมองว่าจากประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา สหรัฐขึ้นมาเป็นมหาอำนาจและเป็นผู้นำได้นั้น พูดง่ายๆ ว่าได้สร้างตัวกันมาตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 1 และ 2 และเส้นทางของสหรัฐที่ผ่านมานั้น มีความยุ่งยากซับซ้อนทั้งในเรื่องของเศรษฐกิจ การเมือง และกลยุทธ์

อย่างไรก็ตาม ผู้เขียนจะไม่พูดถึงเรื่องของการเมือง หรือแม้แต่ Geopolitics ที่หลายๆ ท่านมองกันว่ากำลังกลับมาอีก แต่ขอมอง 2 ประเทศนี้ในแง่ข้อพิพาททางการค้ามากกว่า ที่เป็นข่าวใหญ่เรื่องหนึ่งก็คือ เรื่องที่สหรัฐกล่าวหาเจ้าหน้าที่ทางการทหารของจีนว่าทำการจารกรรมทางการค้า และเป็นจารกรรมทางคอมพิวเตอร์ (China Cyber Spy) ส่วนอีกเรื่องก็เป็นเรื่องการพิพาทกันในองค์การการค้าโลก (WTO-World Trade Organization) เรื่องแรกนั้นเกิดจากการที่กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฟ้องคดีอาญาเจ้าหน้าที่ทหารของจีน 5 คน ว่าแฮ็กคอมพิวเตอร์ของบริษัทและสหภาพการค้าของสหรัฐ เพื่อขโมยความลับทางการค้า ส่วนเรื่องที่ 2 เป็นเรื่องที่ WTO ตัดสินมาแล้วหลายเรื่อง และสหรัฐอ้างว่าชนะคดีที่ฟ้องใน WTO ซึ่งมีเรื่องสำคัญๆ ที่เพิ่งตัดสินกันไปในปีนี้ คือ

1.ในปี ค.ศ. 2011 สาธารณรัฐประชาชนจีนได้ขึ้นภาษีนำเข้ารถยนต์ขนาดใหญ่ และรถที่เกี่ยวกับการกีฬา (Sport Utility Vehicles) เป็น 21.5% นัยว่าเพื่อเป็นการตอบโต้ที่สหรัฐกวดขันเข้มงวด (Clamp Down) การนำเข้ายางรถยนต์จากจีน ซึ่งภาษีนำเข้านี้ประมาณว่ามีมูลค่าทางการค้าถึง 5,000 ล้านเหรียญสหรัฐ โดยสหรัฐฟ้องว่าจีนคำนวณความเสียหายที่เกิดขึ้นกับจีนในการนำเข้ารถจากสหรัฐไม่ถูกต้องเหมาะสม (Improperly) รวมถึงผลกระทบต่อราคารถยนต์ในจีนด้วย

2.ในปี ค.ศ. 2012 สหรัฐเห็นว่าสาธารณรัฐประชาชนจีนให้การอุดหนุนส่งออกแก่รถของจีนและส่วนประกอบรถยนต์

3.สหรัฐ สหภาพยุโรป และญี่ปุ่น ฟ้องสาธารณรัฐประชาชนจีนที่ ใช้มาตรการจำกัดการส่งออกแร่ธาตุบางชนิดที่หายาก (Rare Earth Mineral)

ในทั้งสามเรื่องนี้ คณะผู้พิจารณา (Panel) ของ WTO ได้ตัดสินให้สาธารณรัฐประชาชนจีนแพ้เกือบทุกประเด็น ทำให้ผู้แทนสหรัฐย้ำว่า สหรัฐควรได้โอกาสแข่งขันที่เท่าเทียมกับผู้ผลิตภายในประเทศ และสหรัฐจะไม่ยอมหยุดต่อสู้ เพื่อให้คู่ค้าปฏิบัติตามความตกลง

คาดว่าสหรัฐจะนำเรื่องที่จีนแฮ็กคอมพิวเตอร์สหรัฐ (Cyber Attack) ขึ้นฟ้องร้องใน WTO ต่อไปว่า ขัดต่อความตกลงทรัพย์สินทางปัญญาที่เกี่ยวกับการค้า ซึ่งข้อตกลงดังกล่าวเป็นข้อตกลงหนึ่งภายใต้ WTO

เรื่องราวการพิพาทระหว่างสหรัฐกับจีนในทางการค้า โดยเฉพาะภายใต้กฎระเบียบของ WTO ที่จริงแล้วมีอีกหลายเรื่องทั้งที่ผ่านมา และที่จะมีการหยิบยกขึ้นฟ้องร้องกันในอนาคต ซึ่งที่จริงเป็นเรื่องที่ผู้สนใจน่าจะได้มีโอกาสศึกษาติดตามต่อไป