ปฏิรูปข้าวยั่งยืน

นโยบายข้าวของคณะรักษาความสงบ แห่งชาติ (คสช.) มีความชัดเจนแล้วว่า จะไม่มีการ ทำประชานิยม ไม่ว่าจะจำนำหรือประกันราคาข้าวก็ตาม เพราะเป็นการช่วยเหลือชาวนาไม่ถูกจุด แถมยังเป็นโครงการที่มีการรั่วไหล คอร์รัปชั่นได้ง่าย

อย่างไรก็ดี การจะไม่ช่วยชาวนาเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ เพราะชาวนาเองยังถือเป็นกลุ่มผู้มีรายได้น้อย และมีรายได้ไม่แน่นอน ปัจจัยเสี่ยงขึ้นอยู่กับดินฟ้าอากาศ และโรคแมลงศัตรูพืช รวมทั้งราคาข้าวในตลาดโลกขึ้นๆ ลงๆ ไม่แน่นอน

แม้ คสช.จะเลิกทำประชานิยมกับชาวนา แต่มี ข้อเสนอจากกลุ่มชาวนาที่ได้เสนอให้พิจารณาขอ ให้ช่วยเหลือ คือ 1.การลดต้นทุนการผลิต เช่น ปุ๋ย และยาฆ่าแมลง 2.การพัฒนาระบบชลประทาน ที่จะสามารถส่งน้ำให้กับเกษตรกรในพื้นที่ต่างๆ ได้อย่างเพียงพอและทั่วถึง 3.การพัฒนาคุณภาพข้าว ให้ดีขึ้น

ข้อเสนอของชาวนาทั้ง 3 ข้อนี้ ถือว่าไม่ใช่เรื่องเหลือบ่ากว่าแรงที่รัฐบาลทุกชุดจะทำให้ไม่ได้ ส่วนการอุดหนุนปัจจัยการผลิตนั้น ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) สามารถที่จะดำเนินการผ่านโครงการบัตรเครดิตชาวนาที่ออกให้กับชาวนาไปแล้วตั้งแต่ปี 2555 จนถึงปัจจุบันมี 4 ล้านกว่าใบ มียอดใช้จ่ายผ่านบัตรจำนวน 28,097 ล้านบาท

ระบบบัตรเครดิตชาวนานั้น มีโอกาสที่จะรั่วไหลบ้าง แต่จะไม่มากนัก เพราะสามารถตรวจสอบได้ง่าย และมีฐานรายชื่อลูกค้าที่ถูกต้องของ ธ.ก.ส.อยู่ การรั่วไหลเกิดจากการร่วมมือกันระหว่างร้านค้ากับชาวนาที่นำบัตรเครดิตไปรูดซื้อปัจจัยการผลิต และขายคืนราคาถูกให้ร้านค้าเลย เพียงเพราะอยากได้เงินสด ออกมาใช้

อย่างไรก็ดี การช่วยปัจจัยการผลิตแก่ชาวนานั้น เป็นส่วนเดียวในการปฏิรูปการเกษตร หาก คสช. ไม่ต้องการให้นักการเมืองหาเสียงบนหลังชาวนา ก็ต้องปฏิรูปการเกษตรอย่างถาวร โดยมีจุดมุ่งหมายให้เกษตรกรเข้มแข็ง อยู่ได้ด้วยตัวเอง ไม่ต้องออกมาประท้วงกลางถนนทุกครั้งที่ราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ

การปฏิรูปการเกษตรนั้น บทบาทสำคัญจะไปอยู่ที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ต้องสร้างอำนาจต่อรองของเกษตรกรต่อพ่อค้าคนกลาง เพื่อไม่ให้โดนกดราคา หรือจำกัดผลผลิตให้พอดีด้วยการใช้ระบบโซนนิ่งเข้ามาช่วย การปฏิรูปภาษีที่ดิน และการจัดสรรที่ดินทำกินแก่เกษตรกร

เรื่องเหล่านี้นักการเมืองคิดถึงน้อยมาก เพราะ คิดว่าทำแล้วจะไปกระทบผลประโยชน์ของพรรคพวก แต่นี่เป็นโอกาสดีที่ คสช.ซึ่งเป็นผู้มีอำนาจเต็มจะจัดการให้การปฏิรูปการเกษตรประสบความสำเร็จ