การยึดอำนาจ

มีคนถามกันมากว่าเหตุใดคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) จึงมีอำนาจในอันที่จะออกกฎหมายหรือคำสั่งต่างๆ ได้ทั้งๆ ที่ไม่ได้มีรัฐธรรมนูญให้อำนาจไว้ ลองพิจารณาคำพิพากษาฎีกาต่อจากนี้ดูหมายเหตุท้ายคำพิพากษาฎีกาที่ 45/2496 “การปฏิวัติหรือรัฐประหารนั้น ในครั้งแรกเป็นการผิดกฎหมาย แต่เมื่อใดผู้กระทำการปฏิวัติหรือรัฐประหารจนสำเร็จบริบูรณ์ ... ก็จะเป็นรัฏฐาธิปัตย์ มีอำนาจสูงสุดในรัฐ ฉะนั้นจึงอยู่ในฐานะที่จะให้รัฐธรรมนูญใหม่ และยกเลิกกฎหมายเดิม บัญญัติกฎหมายใหม่ตามใจชอบ ... (ศาล) รับรองผลของการปฏิวัติ หรือรัฐประหาร ซึ่งทำได้สำเร็จ และผู้กระทำได้กลายเป็นผู้มีอำนาจอันแท้จริงในรัฐอย่างแน่นอน”

คำพิพากษาฎีกาที่ 1622/2505 “คณะปฏิวัติได้ทำการยึดอำนาจปกครองประเทศไทยได้เป็นผลสำเร็จ หัวหน้าคณะปฏิวัติย่อมเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบ้านเมือง ข้อความใดที่หัวหน้าคณะปฏิวัติสั่งบังคับประชาชนก็ต้องถือว่าเป็นกฎหมาย แม้พระมหากษัตริย์จะมิได้ทรงตราออกมาด้วยคำแนะนำและ ยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร หรือสภานิติบัญญัติของประเทศก็ตาม”

การปฏิวัติ (Revolution) หรือรัฐประหาร (Coup d’etat) ตามความ เข้าใจทั่วไป เป็นการยึดอำนาจจากรัฐบาล อันที่จริงแล้วหาเป็นเช่นนั้นไม่ หากแต่เป็นการยึดอำนาจจากประชาชนและประมุขแห่งรัฐ ยังผลให้อำนาจ อธิปไตยไปอยู่ในมือของผู้ที่ทำการปฏิวัติหรือรัฐประหารได้สำเร็จ จึงสามารถออกกฎหมายรวมถึงคำสั่งต่อประชาชน และการยังให้เกิดการกระทำการ หรือการงดเว้นกระทำการของประมุขแห่งรัฐในทางใดทางหนึ่งได้อีกด้วย

กฎหมายในประเทศอันเป็นประชาธิปไตยนั้น เป็นที่เข้าใจกันว่ามาจากผู้แทนของปวงชน ซึ่งผู้แทนของปวงชนดังกล่าวก็มีวิธีได้มาอยู่หลายแบบ โดยทั่วไปก็จะใช้วิธีการเลือกตั้ง แต่ความเป็นประชาธิปไตยไม่ได้อยู่ที่เพียงการเลือกตั้ง หากแต่เป็นความมีอธิปไตยในตัวเองของประชาชนทุกคน และกฎหมายก็จะต้องเป็นสิ่งที่แสดงออกถึงความมีอธิปไตยนั้นด้วย

ในสังคมที่ประกอบขึ้นด้วยคนหมู่มากการจะให้อธิปไตยของทุกคนแสดงตนออกมาชัดเจนถึงทางเลือกของแต่ละคนนั้น ย่อมเป็นการยาก จึงมีการอาศัยเสียงส่วนใหญ่ ซึ่งเสียงส่วนใหญ่ที่ว่านี้ไม่จำเป็นที่จะต้องผ่านกระบวนการอันใด หากแต่เป็นการแสดงออกโดยรวมของคนส่วนใหญ่หรือบางทีก็เรียกว่าบรรทัดฐาน หรือปทัสถานที่ผู้คนส่วนใหญ่ยึดถือร่วมกัน

หากประชาชนยังไม่มีความเข้มแข็งอย่างแท้จริงในอันที่จะกำหนด ปทัสถานเช่นว่านั้น ระบบการได้มาซึ่งกฎหมายที่ประชาชนเป็นคนกำหนดอย่างแท้จริงก็ไม่อาจจะเกิดขึ้นได้ กฎหมายก็จะถูกกำหนดโดยกลุ่มบุคคล ซึ่ง จะผ่านความยินยอมโดยตรง หรือโดยอ้อมของประชาชนก็ตามอยู่เสมอ ไม่ถูกยึดอำนาจโดยการเลือกตั้ง ก็การปฏิวัติรัฐประหาร ร่ำไป