ไฉนเดินมาถึงมาตรา 7

เรามีความสงสัย สับสน ไม่แน่ใจ กันค่อนข้างมากว่าสถานการณ์บ้านเมืองตอนนี้จะนำเราไปสู่อะไร และเราจะใช้อะไรในการแก้ปัญหาได้มากน้อยแค่ไหน บางฝ่ายก็มั่นใจมากว่าทำอย่างไรได้บ้าง ส่วนใหญ่ก็อ้างเอาถ้อยคำในรัฐธรรมนูญ แต่แท้ที่จริงส่วนลายลักษณ์อักษรของรัฐธรรมนูญ (Constitutional Law) มิได้สำคัญไปกว่าส่วนอันเป็นประเพณีแห่งรัฐธรรมนูญ (Constitutional Convention) และไม่สำคัญกว่าความสงบสุขของบ้านเมือง

เหตุที่วันนี้เราต้องมาถกกันเรื่องมาตรา 7 ก็เริ่มจากการที่นายกรัฐมนตรีพ้นจากตำแหน่งไปตามมาตรา 182 ตามอนุมาตรา 7 ซึ่งเป็นการกำหนดการกระทำการอันต้องห้ามตามมาตราอยู่สามมาตรา รวมถึงมาตรา 268 ด้วย

มาตรา 268 นั้นกำหนดว่านายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีจะกระทำการใดที่บัญญัติไว้ในมาตรา 266 มิได้ เว้นแต่เป็นการกระทำตามอำนาจหน้าที่ในการบริหารราชการตามนโยบายที่ได้แถลงต่อรัฐสภา หรือตามที่กฎหมายบัญญัติ ซึ่งการกระทำตามมาตรา 266 ที่นายกรัฐมนตรีกระทำการฝ่าฝืนคือ การบรรจุ แต่งตั้ง โยกย้าย ข้าราชการ หรือการให้ข้าราชการพ้นจากตำแหน่ง โดยเป็นการก้าวก่าย หรือแทรกแซงเพื่อประโยชน์ของตนเอง หรือผู้อื่น ไม่ว่าทางตรง หรือทางอ้อม

แม้มาตรา 182 จะเป็นเรื่องการพ้นตำแหน่งไปเฉพาะตัว แต่เมื่อผู้ที่พ้นจากตำแหน่งคือ นายกรัฐมนตรี มาตรา 180 ได้บัญญัติให้รัฐมนตรีพ้นจากตำแหน่งทั้งคณะ ซึ่งมาตรา 180 นี้ก็ได้กำหนดไว้ในวรรคท้ายให้ดำเนินการตามมาตรา 172 และ 173 โดยอนุโลม

มาตรา 172 และ 173 นั้น เป็นเรื่องการให้สภาผู้แทนราษฎรพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลซึ่งสมควรได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรี กรณีเรียกประชุมรัฐสภาเป็นครั้งแรกไปแล้ว แต่ที่ให้เป็นการอนุโลม เนื่องจากการพ้นจากตำแหน่งของนายกฯ 182 และ 180

ในยามนี้ที่คุณยิ่งลักษณ์ ชินวัตร พ้นจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีไป เมืองไทยไม่มีสภาผู้แทนราษฎร หาบทบัญญัติใดมาเกี่ยวข้องก็ไปพบกับมาตรา 3 ที่บัญญัติว่าอำนาจอธิปไตยเป็นของปวงชนชาวไทย พระมหากษัตริย์ผู้ทรงเป็นประมุขทรงใช้อำนาจนั้นทางรัฐสภา คณะรัฐมนตรี และศาล ซึ่งตอนนี้ไม่มีคณะรัฐมนตรีเพราะมาตรา 171 กำหนดให้นายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีอื่นประกอบเป็นคณะรัฐมนตรี ส่วนรัฐสภาเหลือเพียงส่วนวุฒิสภา

เมื่อเป็นเช่นนี้ ก็สิ้นบทบัญญัติ จึงต้องมาที่มาตรา 7 ที่กำหนดว่าเมื่อไม่มีบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญใช้บังคับกับกรณีใด ให้วินิจฉัยไปตามประเพณีการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ซึ่งประเพณีเช่นว่านั้นเกี่ยวกับการได้มาซึ่งนายกรัฐมนตรีในประเทศไทย ก็มีประมาณ 3 แบบ ไล่เรียงจากการใช้มากไปหาใช้น้อยที่สุด คือ การเลือกตั้ง การปฏิวัติรัฐประหาร และการดำเนินการโดยรัฐสภา ซึ่งก็มีทั้งโดยสภานิติบัญญัติแห่งชาติ และโดยสภาผู้แทนราษฎร ตอนนี้ก็ต้องเลือกเอาว่า อันใดนำมาซึ่งความสงบสุขของบ้านเมือง อันนั้นก็คือ ประเพณีที่ดีที่สุด