กระแสปฏิรูป

กับแรงงานต่างด้าวเข้าเมืองกระแสปฏิรูป กับ แรงงานต่างด้าวเข้าเมือง

พระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 เป็นกฎหมายที่ถูกตราขึ้นใหม่เมื่อวันที่ 24 ก.พ. 2522 ใช้งานมานับถึงวันนี้ก็ 35 ปีแล้ว...

กฎหมายคนเข้าเมืองฉบับนี้ ออกมายกเลิกกฎหมายคนเข้าเมืองฉบับเก่าก่อนหน้าสองฉบับ คือ ฉบับปี พ.ศ. 2493 และฉบับแก้ไข 2497 ซึ่งออกมาเมื่อ 29 ปีก่อนหน้าอีกที

แปลว่า กฎหมายคนเข้าเมืองของไทย...แก้ใหม่ยกกระบิ...มาหนเดียว แล้วใช้ต่อมาอีก 35 ปี...น่าจะได้เวลาทบทวนหลักคิดสักทีไหม เพราะ...

ประการแรก...เมื่อคราว พ.ศ. 2493 เป็นช่วงที่รัฐไทยกำลังตกใจกับกองทัพแดง ตีก๊กมินตั๋งแตกที่สิบสองปันนา กองพล 93 เริ่มอพยพเข้าตะเข็บชายแดนไทยพม่า ปีเดียวกันนั้น สงครามเกาหลีก็เริ่มขึ้น และสภาวการณ์ในประเทศก็ยังมีความไม่ไว้วางใจกันสูง ศาลฎีกาพิพากษาจำคุกหะยีสุหลง (บิดาของคุณเด่น โต๊ะมีนา) ข้อหากบฏ นาน 4 ปี 8 เดือน

ครั้นพอถึง พ.ศ. 2497 แก้กฎหมายคนเข้าเมืองอีกรอบ บ้านเมืองก็อยู่ในภาวะตึงเครียดทางการเมืองระหว่างประเทศต่อไปอีก...กองทัพเวียดมินห์โจมตีฐานทัพฝรั่งเศสที่เดียนเบียนฟูจนแตก...ปีเดียวกันนี้ รัฐกะเหรี่ยงถูกจัดตั้งขึ้นในฐานะเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพพม่า ส่วนในประเทศก็บันทึกไว้ว่า หะยีสุหลงและคณะหายสาบสูญหลังจากมี ผู้พบเห็นว่า หะยีสุหลงออกเดินทางไปพบหน่วยสันติบาลที่สงขลา...ต้นเหตุอีกหนึ่งเรื่องของความคับข้องใจของชาวมลายูมุสลิมสามจังหวัดชายแดนใต้...

แปลว่า เป็นช่วงที่บ้านเมืองไม่ได้มีประชาธิปไตยอย่างช่วงหลังๆ นี้ ตอนนั้นไทยมีสภานิติบัญญัติที่มาจากการแต่งตั้งของขุนศึก และข้าราชการชั้นสูงเป็นหลัก นายกฯ ในขณะนั้นคือ จอมพลแปลก พิบูลสงคราม...

กฎหมายย่อมสะท้อนความหวาดกลัวต่อภัยความมั่นคงจากสงคราม มีนักรบนักสู้ในภูมิภาคเรียกร้องอิสรภาพจากประเทศเจ้าอาณานิคมเกิดขึ้นมากมาย การต่อสู้เอาชนะของค่ายคอมมิวนิสต์ก็เริ่มเข้มข้น การมองคนเข้าเมืองจึงมีความหวาดระแวงสูง...

ครั้นเมื่อตามไปตรวจสอบ พ.ศ. 2522 หรือ 29 ปีต่อมา เหตุบ้านการเมืองก็ไม่ค่อยดีไปกว่ากันเท่าไหร่ เพราะ พ.ศ. 2522 เป็นปีก่อตั้งพรรคปฏิวัติประชาชนกัมพูชา เป็นปีที่คลื่นมนุษย์อพยพภัยสงครามอินโดจีนยังไม่หมดลง เป็นปีที่จีนส่งกองทัพบุกข้ามพรมแดนเวียดนาม 1.2 แสนคน เพื่อทำสงครามสั่งสอนทางการเมือง เหตุการณ์ตึงเครียดทั้งภูมิภาคทีเดียว

นายกฯ ในวันนั้น คือ พล.อ.เกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์...ทหารที่ทำแกงไก่ใส่บรั่นดีจนมีชื่อ กฎหมายในเวลานั้น จึงย่อมรับรู้และสะท้อนสภาพของภูมิภาค ซึ่งผ่านสงครามที่ยืดเยื้อมาหลายทศวรรษ

แต่แล้วบรรยากาศภูมิภาควันนี้กับเมื่อคราว พ.ศ. 2493, 2497 และ 2522 ต่างกันแยะทีเดียว

พม่าทางทิศตะวันตก กำลังเข้าสู่เส้นทางสันติภาพที่หลายปีก่อน แทบไม่มีใครนึกว่าจะก้าวมาได้ไกลขนาดนี้...ว่าไปแล้วบรรยากาศดีกว่าเมืองไทยตอนนี้ด้วยซ้ำ...

กัมพูชามีการเลือกตั้งที่เสียงของประชาชนในหีบบัตร บ่งชี้ถึงความเบ่งบานใหม่ของประชาธิปไตยที่ 40 ปีที่แล้ว ไม่มีใครนึกว่าชาติที่ผ่านยุคเข่นฆ่าของเขมรแดง แล้วถูกกองกำลังทหารเวียดนามบุกเข้ายึดได้จะก้าวมาไกลจนเพียงนี้

นี่แค่ แซมเปิ้ล...ของความเปลี่ยนแปลงไปของ สถานการณ์

ประการที่สอง...โครงสร้างเศรษฐกิจไทยเมื่อ พ.ศ. 2522 กับวันนี้ก็ต่างกัน ยุค 2522 เป็นช่วงที่เราเพิ่งจะก้าวสู่คำว่า โชติช่วงชัชวาล จากการสำรวจพบแหล่งก๊าซธรรมชาติอ่าวไทย เป็นยุคที่เราเพิ่งจะมีองค์กรดึงดูดการลงทุนอย่าง BOI ซึ่งเน้นการส่งเสริมการลงทุนจากต่างประเทศ อุตสาหกรรมสิ่งทอก็กำลังบูม เป็นยุคที่แรงงานของไทยหาได้ง่ายจากภาคอีสาน แต่วันนี้เป็นยุคร่อยหรอของแหล่งก๊าซในอ่าวไทย เป็นยุคที่ BOI ต้องหันมาเน้นเสริมทุนไทยไปขยายฐานในต่างประเทศ เพราะหมดแล้วทั้งวัตถุดิบ ทั้งป่า ทั้งแรงงานอันอุดม เป็นยุคที่แรงงานไทยในราคาค่าจ้างขั้นต่ำหายากยังกะร่อนทอง อุตสาหกรรมสิ่งทอและเสื้อผ้าย้ายฐานไปอยู่กัมพูชาหมดแล้ว

แม้แต่ค่าจ้างแม่บ้านพม่าตามบ้านก็ถีบตัวสูงขึ้นนับร้อยเปอร์เซ็นต์! และหายากขึ้นทุกที...

ในขณะเดียวกัน เรากลับจะพบแรงงานพม่า ตลอดจนกัมพูชาในไทย พูดไทยคล่อง ใช้โทรศัพท์มือถือทำ Conference Call พูดทีเดียว 3 สาย อย่างถนัดมือ และทำงานเป็นทีมๆ ในสถานีบริการน้ำมัน ทำความสะอาดห้องน้ำในห้างสรรพสินค้า ตลอดจนเสิร์ฟและปรุงอาหารขาย คนไทยกันอย่างดาษดื่น

คำถามเชิงเนื้อหาและเป้าหมายนโยบายสาธารณะในเรื่องนี้...จึงมิได้อยู่ที่เพียงว่า...เหตุการณ์เปลี่ยนไปเท่านั้น... เรากำลังต้องการคนทำงานในระบบสังคมและเศรษฐกิจที่ต่างไปจาก 35 ปีก่อนเพียงใดหรือไม่...เราควรมีโครงสร้างเศรษฐกิจภาคแรงงานของเราอย่างไรในอนาคตต่อไปอีก 1020 ปีข้างหน้า...

อีกประการหนึ่ง กฎหมายคนเข้าเมืองไม่ใช่เรื่องจะแก้ไขกันได้ง่ายๆ ในปีสองปี...เวทีปฏิรูปเศรษฐกิจ สังคมต่างๆ จึงควรสะท้อนความห่วงใยต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจและความต้องการของภาคธุรกิจ ควรมีจุดสมดุลที่จะต้องบัญญัติในกฎหมายอย่างไร และในระยะเฉพาะหน้าแรงงานต่างด้าว ที่เพิ่งหมดอายุตามบัตรอนุญาตรอบนี้ แล้วยังไม่มีรัฐบาลที่จะพิจารณาต่ออายุบัตรให้เขา จำนวนนับล้านคน นั้น...จะเอายังไง

สังคมไทยเปลี่ยนไปแล้ว และดูเหมือนจะเริ่มรับสภาพ รับและกลืนวัฒนธรรมการต้องอยู่ร่วมกันแบบนานาชาติอย่างนี้เก่งขึ้น