หุ้นขาเขียว

ทราบไหมครับว่า บริษัท อิชิตัน มีชื่อเดิมว่าอะไร

ผมเองก็เพิ่งทราบว่า ชื่อเดิมคือ บริษัท ไม่ตัน

อิชิตัน กรุ๊ป กำลังอยู่ในระหว่างการเปิดให้นักลงทุนจองซื้อหุ้นไอพีโอจำนวน 300 ล้านหุ้น ราคาหุ้นละ 13 บาท รวมเป็นเงิน 3,900 ล้านบาท

ที่ผมเขียนเรื่องนี้ไม่ใช่เพราะต้องการเชียร์หุ้นตัวนี้ แต่เป็นเพราะมีเรื่องอยากวิเคราะห์วิจารณ์เกี่ยวกับการเสนอขายหุ้น เกี่ยวกับเจ้าของบริษัท และเกี่ยวกับสภาพตลาดไอพีโอเป็นการทั่วไป

ตลาดหุ้นไอพีโอตลอดหลายเดือนที่ผ่านมาไม่มีสีสันมากนัก หลายตัวไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร เช่น หลังจากเข้าตลาด ราคาซื้อขายต่ำกว่าราคาจอง หรือในบางกรณี ความสนใจของผู้ลงทุนมีน้อย จนต้องเลื่อนเวลาจองซื้อและเวลาเข้าตลาดออกไป

แต่หุ้นชาเขียวตัวนี้กลับทำให้ตลาดไอพีโอคึกคักขึ้นมาได้ ทั้งๆ ที่ราคาเสนอขายก็ไม่ได้ถูกมากมายแต่อย่างไร ในสถานการณ์ตลาดปัจจุบัน ราคาที่คิดเป็นพีอีเกือบ 20 เท่าของผลกำไรปี 2556 ไม่น่าจะเร้าความสนใจของผู้ลงทุนได้มากนัก

จะว่าโบรกเกอร์เก่งก็ไม่น่าจะใช่ ฟังตามข่าวน่าจะเป็นฝีมือของคุณตัน ภาสกรนที เจ้าของบริษัท ซึ่งเป็นคนที่มีบุคลิกเด่นเฉพาะตัว และมีความสามารถทางธุรกิจสูง

คนที่ไม่ชอบคุณตัน ซึ่งก็มีอยู่ไม่น้อย อาจจะบอกว่าคุณตันเก่งแต่สร้างภาพ ส่วนคนที่ชอบก็บอกว่าเก่งในการประชาสัมพันธ์และส่งเสริมการขาย

ผมมีประเด็นที่อยากจะพูดถึงเป็นพิเศษเกี่ยวกับการเสนอขายหุ้นไอพีโอของบริษัท อิชิตัน กรุ๊ป ดังนี้

หนึ่ง ก่อนเปิดให้จองซื้อเป็นการทั่วไป มีการเปิดรอบพิเศษให้นักลงทุนรายย่อยถือฝาขวดหรือกล่องเครื่องดื่มอิชิตันมารับสิทธิเข้าคิวจองซื้อได้คนละไม่เกิน 5,000 หุ้น โดยให้สิทธิเฉพาะ 250 คนแรก

ตามข่าวบอกว่ามีคนมาเข้าคิวประมาณ 600 คน บางคนรีบมาแต่เช้าเพราะกลัวไม่ได้ บางคนรอนแรมมาไกลจากต่างจังหวัด

ผมอยากชี้ให้เห็นว่า เรื่องแบบนี้เป็นการหวังผลในการประชาสัมพันธ์มากกว่าอย่างอื่น ค่าใช้จ่ายที่เกิดกับบริษัทหรือกับโบรกเกอร์มีน้อยนิดเดียวเมื่อเปรียบกับผลได้จากการเป็นข่าว แต่สำหรับคนที่มาต้องเสียทั้งเวลาและค่าใช้จ่าย ซึ่งหากไม่ได้หุ้นติดตัวกลับบ้านก็เป็นการเสียไปฟรีๆ

ผมลองเอาตัวเลข 5,000 หุ้น คูณด้วยจำนวนคน 250 คน ได้ตัวเลขสูงสุดเพียงล้านกว่าหุ้น น้อยมากเมื่อเปรียบกับจำนวนรวมที่เสนอขาย 300 ล้านหุ้น หรือหากคิดเป็นตัวเงิน ก็เพียงสิบกว่าล้านบาท จากจำนวนทั้งหมด 3,900 ล้านบาท

คนที่ไม่ชอบคุณตันอีกเช่นกันที่วิจารณ์ว่า คนที่มาเข้าคิวบางส่วนเป็นการจัดตั้ง แต่ไม่ว่าความเป็นจริงจะเป็นเช่นไร ผลที่ได้ทางธุรกิจก็เกินคุ้ม เว้นเสียแต่จะถูกจับได้และถูกลงโทษ

สอง หลายคนเชื่อว่าหุ้นตัวนี้มีพื้นฐานดี อยู่ในธุรกิจที่มีอนาคต และน่าจะเติบโตได้อีก แต่ก็เป็นห่วงว่า พอได้เงินจำนวนมากไปแล้ว คุณตันจะทิ้งบริษัท โดยอีกไม่นานก็อาจจะลาออก แล้วไปจัดตั้งบริษัทใหม่ขึ้นมาแข่ง เหมือนที่เคยทำมาแล้วหลังจากขายหุ้นบริษัท โออิชิ ให้กับบริษัท ไทยเบฟเวอเรจ หลังจากนั้นไม่นานคุณตันก็ลาออกไปตั้งบริษัท ไม่ตัน

คนที่วิจารณ์บอกว่า ธุรกิจแบบนี้เริ่มใหม่ได้ไม่ยาก ไม่ต้องใช้เงินลงทุนสูง และไม่มีปัญหาในเรื่องใบอนุญาตหรือเรื่องลิขสิทธิ์ ต่างจากบางธุรกิจที่ไม่สามารถเริ่มใหม่ได้ง่ายๆ เช่น อุตสาหกรรมหนัก หรือธุรกิจสถาบันการเงิน

แต่เพื่อให้แฟร์กับคุณตัน ผมคงต้องชี้ให้เห็นถึงสถานการณ์ที่ต่างกัน กล่าวคือ หลังจากการขายหุ้นโออิชิ คุณตันมีเจ้าของใหม่คอยควบคุมดูแลกำกับการทำงาน หรือพูดง่ายๆ ว่ามีนายนั่นเอง ต่างจากการขายหุ้นอิชิตัน ขายแล้วคุณตันก็ยังคงเป็นผู้ถือหุ้นหลัก และยังเป็นใหญ่ในบริษัทแต่เพียงผู้เดียว

สาม คุณตันเก่งในการประชาสัมพันธ์และส่งเสริมการขายโดยไม่ต้องลงทุนซื้อโฆษณา แต่ใช้เงินที่ประหยัดได้จากค่าโฆษณามาตั้งเป็นรางวัล ทำให้สามารถตั้งรางวัลขนาดใหญ่กว่าบริษัทอื่น เช่น บริษัทอื่นแจกรถเก๋ง คุณตันแจกรถสปอร์ตหรูราคาแพง บริษัทอื่นอัดฉีดนักกีฬาเหรียญทองโอลิมปิก 12 ล้านบาท คุณตันให้สิบล้านบาท เป็นต้น

รางวัลที่แจกมีทั้งประเภทที่ใช้สำหรับส่งเสริมการขายโดยตรง โดยเน้นของรางวัลที่ดูมีค่า เช่น ทองคำ ไอโฟน หรือรถปอร์เช่ นอกจากนั้นก็มีการแจกเพื่อสร้างภาพลักษณ์ เช่น อัดฉีดนักกีฬา รวมทั้งการบริจาคเงินให้วงโยธวาทิตของโรงเรียนสตรีวิทยา 2 ได้ไปแข่งขันในต่างประเทศ เป็นต้น

ส่วนการเปิดขายหุ้นรอบพิเศษน่าจะเป็นการยิงปืนด้วยกระสุนราคาถูกนัดเดียว แต่ได้นกหลายตัว ซึ่งคุณตันได้ชื่อว่าถนัดในเรื่องแบบนี้มากเป็นพิเศษ

แม้แต่ในกรณีที่ให้เงินไปแล้วมีปัญหาในภายหลัง เช่น กรณีวงโยธวาทิต ปัญหาที่เกิดก็เป็นปัญหาของทางโรงเรียน ไม่ใช่ปัญหาของคุณตันแต่ประการใด อาจจะเสียความรู้สึกบ้าง แต่ไม่เกิดความเสียหายด้านประชาสัมพันธ์และด้านธุรกิจแม้แต่น้อย

สี่ หันมาดูสภาพตลาดไอพีโอบ้าง ผมเข้าใจว่าในระยะหลังมีการแข่งขันกันในหมู่โบรกเกอร์มาก เพื่อแย่งชิงส่วนแบ่งตลาดที่ปรึกษาการเงินและประกันการจำหน่ายหุ้น

ผลที่ตามมาคือ ราคาเสนอขายสูงกว่าที่ควร ทำให้หุ้นบางตัวยืนราคาไม่ได้ เข้าตลาดได้ไม่นานก็ต่ำกว่าจอง บางตัวแย่ขนาดวันแรกก็ยืนราคาไม่ได้แล้ว

นอกจากนี้ ยังมีหุ้นบางตัวที่เข้ามาตามเกณฑ์มาร์เก็ตแคป โดยมีมูลค่าตลาดรวมแบบปริ่มน้ำ คือราคาไอพีโอต่ำลงไม่ได้ เพราะจะทำให้ไม่เข้าเกณฑ์

ไม่น่าแปลกใจที่หุ้นประเภทนี้ พอได้เข้าตลาดก็หลุดเกณฑ์ทันที

ผมแปลกใจที่ ก.ล.ต.ยังนิ่งเฉยกับเรื่องแบบนี้ ทั้งๆ ที่ก่อนหน้านี้ไม่นานก็มีเรื่องฉาวโฉ่ในทำนองเดียวกันมาแล้ว

แน่นอนว่าการลงทุนมีความเสี่ยง และผู้ลงทุนถูกเตือนแล้ว แต่ทั้งนี้ก็ไม่ได้หมายความว่า หากจะมีเรื่องไม่ชอบมาพากลเกิดขึ้น ก็ถือเป็นเรื่องที่ช่วยไม่ได้ ถึงอย่างไร ก.ล.ต.ก็ยังมีหน้าที่ต้องคุ้มครองผู้ลงทุนรายย่อยไม่ให้ตกเป็นเหยื่อของการเจตนาบิดเบือนราคา

ผมอยากให้ ก.ล.ต.ตรวจสอบเรื่องที่ผิดสังเกตโดยละเอียด ทั้งกรณีที่ราคาตลาดต่ำกว่าราคาจอง และในกรณีที่ราคาตลาดสูงกว่าราคาจองมากๆ

การเสนอขายหุ้นไอพีโอในราคาที่ต่ำกว่าที่ควรมากๆ ก็อาจมีกลุ่มผู้เสียหายที่ควรได้รับการคุ้มครองเช่นกัน เช่น กลุ่มผู้ถือหุ้นรายย่อยในบริษัทแม่ที่เอาลูกเข้าตลาด

สำหรับเกณฑ์มาร์เก็ตแคป ผมอยากให้มีการทบทวนผลดีผลเสียอย่างรอบคอบ ในระหว่างรอผลการศึกษาก็ควรชะลอไว้ก่อน

ก่อนจบ มีโจ๊กเกี่ยวกับคุณตันที่แชร์กันว่อนเน็ต ซึ่งคนที่ไม่เล่นเน็ตอาจจะยังไม่ทราบ นั่นก็คือ มีผู้บริโภคที่ประกาศจะบอยคอตสินค้าอิชิตันเพราะทนความเห็นแก่ตัวของคุณตันไม่ได้ เขาบอกว่าวันหนึ่งอยู่นอกบ้าน รู้สึกปวดท้องมาก จะเข้าส้วมสาธารณะก็เจอป้ายส้วมตัน รีบขับรถกลับบ้าน เจอรถติดจะเลี้ยวเข้าซอย ก็เข้าไม่ได้อีก เพราะติดป้ายซอยตัน

ผมขอลาหยุดเป็นเวลา 3 สัปดาห์เพื่อเดินทางไปต่างประเทศ จะกลับมาพบท่านผู้อ่านอีกครั้งในฉบับวันพฤหัสบดีที่ 8 พ.ค. 2557