ตื่นประเพณีสงกรานต์ตอกย้ำต้นตำรับเทศกาลดับร้อน

ข่าวความเคลื่อนไหวว่าสิงคโปร์จะจัดงานสงกรานต์อย่างยิ่งใหญ่ กลายเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์ตามสื่อสังคมออนไลน์ว่าสิงคโปร์กำลัง ขโมย หรือ ลอก วัฒนธรรมของไทย โดยเมืองลอดช่องจะจัดกิจกรรมสงกรานต์ช่วงวันที่ 12-13 เม.ย.ปีนี้ ซึ่งตรงกับช่วงสงกรานต์ของไทยพอดิบพอดี

อีกทั้งการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) ปลายปี 2558 ก็ทำให้ 10 ชาติอาเซียนตื่นตัวแข่งขันกันเองเพื่อเป็นผู้นำในอาเซียน โดยเฉพาะด้านท่องเที่ยวที่ทุกประเทศต่างหวังทำรายได้หลักให้ประเทศตัวเอง ยิ่งไทยมีปัญหาการเมืองบั่นทอนความเชื่อมั่นนักท่องเที่ยวต่างชาติ เพื่อนบ้านทั้งสิงคโปร์ มาเลเซีย เวียดนาม ต่างใช้ช่วงนี้เร่งทำคะแนนเต็มที่ รวมถึงสิงคโปร์ที่ประกาศจัด วอเตอร์ เฟสติวัล ด้วย

เหตุการณ์นี้น่าจะช่วยปลุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตื่นจากภวังค์ เพื่อรักษาความเป็นผู้นำและต้นตำรับจัดสงกรานต์ กรณีในอนาคตชาติอื่นในอาเซียนอาจคิดจัดงานสงกรานต์เช่นกัน แม้ในขณะนี้ยังไม่มีผลกระทบต่อท่องเที่ยวไทยก็ตาม

วิไลวรรณ ทวิชศรี รองผู้ว่าการด้านสินค้าและธุรกิจท่องเที่ยว การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) เล่าว่า ททท.โฆษณาประชาสัมพันธ์จัดงานเทศกาลสงกรานต์นานกว่า 54 ปี จนปัจจุบันสงกรานต์ไทยถูกกล่าวขานจากนักท่องเที่ยวว่าเทศกาลระดับโลก การเล่นน้ำสงกรานต์สนุกสนานพร้อมสืบทอดประเพณีไทยๆ ต้องมาที่ไทยเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม ททท.ไม่ได้นิ่งนอนใจที่เพื่อนบ้านจัดสงกรานต์ ซึ่งเป็นสิทธิที่จัดงานได้ตามประเพณีของประเทศตัวเอง แต่ไทยเน้นชูความเก่าแก่ของประเพณีสงกรานต์ที่สืบทอดยาวนาน ศิลปวัฒนธรรมแต่ละพื้นที่ ทุกภูมิภาคของไทยเสนอเพื่อตอกย้ำความเป็นผู้นำประเพณีสงกรานต์

นอกจากนี้ ยังได้ปรับกลยุทธ์จัดงานโฆษณาประชาสัมพันธ์ 2 ส่วน คือ 1.เลือกพื้นที่จัดงาน มุ่งเสนอสืบทอดขนบประเพณีที่ถูกต้อง และ 2.จัดพื้นที่เล่นน้ำสงกรานต์ เน้นความสนุกสนานการสาดน้ำ เช่น ถนนข้าวสาร กรุงเทพฯ ถนนข้าวเหนียว จ.ขอนแก่น

สำหรับแผนในระยะยาว ททท.ได้มอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชน รวมสินค้าท่องเที่ยวเกี่ยวกับสงกรานต์ ทั้งระดับชุมชน ท้องถิ่น จังหวัดมาเสนอ เพื่อสร้างจุดแข็งและความแปลกใหม่ให้ท้องถิ่น เชื่อว่ามีประเพณีสงกรานต์ในไทยที่สามารถนำมาปัดฝุ่นและนำเสนอได้อีกมาก ซึ่งจะเพิ่มความแข็งแกร่งของสงกรานต์ไทยได้

"ที่ผ่านมาททท.ได้ยืดการจัดงานเทศกาลสงกรานต์ในแต่ละพื้นที่ทั่วประเทศ ให้สลับกันในแต่ละช่วงเวลา พร้อมกำหนดไว้ในตารางปฏิทินท่องเที่ยวของประเทศไทย ทำให้ตลอดเดือนเม.ย.ของทุกปี ตั้งแต่วันที่ 9 เม.ย.เป็นต้นไป ประเทศไทยมีงานเทศกาลสงกรานต์ที่หลากหลายทาง ศิลปะวัฒนธรรมในแต่ละท้องถิ่นที่มีเสน่ห์ให้นักท่องเที่ยวคนไทยและต่างชาติวางแผนเดินทางเที่ยวได้ตลอดทั้งเดือน"วิไลวรรณ กล่าว

ด้านความคุ้มครองสิทธิตามกฎหมาย ล่าสุดกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เตรียมร่วมมือกับ ททท.ศึกษาแนวทางคุ้มครองทางกฎหมาย เบื้องต้นอาจจดลิขสิทธิ์ทางปัญญาบางส่วน ซึ่งเรื่ิองนี้จะศึกษาอย่างละเอียดอีกครั้ง

ปิยะมาน เตชะไพบูลย์ ประธานสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (สทท.) เปิดเผยว่า ผู้ประกอบการท่องเที่ยวทุกส่วนต้องทำงานกับภาครัฐใกล้ชิดขึ้น ใช้สื่อออนไลน์ทำการตลาด ตอกย้ำภาพไทยเป็นผู้นำจัดสงกรานต์ของอาเซียน รวมถึงการจำหน่ายแพ็กเกจทัวร์ ควรเสนอก่อนจัดสงกรานต์ให้นานกว่าที่ผ่านมา เพิ่มความถี่โฆษณาประชาสัมพันธ์ เพราะที่ผ่านมาประชาสัมพันธ์กระชั้นชิดเกินไป รวมทั้งเน้นความปลอดภัยสูงสุดให้นักท่องเที่ยว

ม.ล.สุรวุฒิ ทองแถม รองประธานอาวุโส ออนิกซ์ ฮอสพิทาลิตี้ ผู้บริหารโรงแรมอมารี โอโซ และชามา กล่าวว่า ไม่อยากให้กังวลกรณีสิงคโปร์จัดเทศกาลสงกรานต์ เพราะปกติพื้นที่ไหนมีคนไทยอยู่ก็มีกิจกรรมสงกรานต์อยู่แล้ว แต่ปัญหาอยู่ที่หน่วยงานรัฐ สถานทูต ควรเข้าไปสนับสนุนเทศกาลสงกรานต์ในประเทศต่างๆ ให้ถือเป็นวาระแห่งชาติ เพื่อที่ทั่วโลกจะได้รู้ว่าเทศกาลนี้เป็นเอกลักษณ์ของไทย ไม่ควรปล่อยให้ต่างชาติฉวยโอกาสเป็นเจ้าภาพจัดสงกรานต์ไทยในนามชาตินั้นๆ

“ถ้าหน่วยงานภาครัฐสนับสนุนการจัดสงกรานต์ในต่างประเทศ โดยที่งานนั้นมีผู้จัดเป็นคนไทย ธุรกิจไทยเข้าร่วม จะเป็นผลดีในการประชาสัมพันธ์ ทำให้คนอยากมาเที่ยวสงกรานต์ในไทยซึ่งเป็นพื้นที่ต้นแบบ ถ้าต่างชาติจัดงานที่เป็นเอกลักษณ์ไทย แล้วไม่มีคนไทยไปร่วมสนับสนุน คงจัดสู้ไทยจัดเองไม่ได้ เมื่อรู้ว่าแข่งไม่ได้ก็จะไม่จัดอีก” ม.ล.สุรวุฒิ กล่าว

สุรัตน์ วงศ์ชาญศิลป์ เจ้าของที่พักและห้องเช่าย่านถนนข้าวสาร ในฐานะอดีตนายกสมาคมผู้ประกอบการค้าถนนข้าวสาร กล่าวว่า การที่ประเทศอื่นจัดสงกรานต์คงไม่ทำให้สงกรานต์ในไทยน่าสนใจน้อยลง เพราะไทยไม่ได้มีแค่เอกลักษณ์เทศกาลสงกรานต์ดึงดูดนักท่องเที่ยว แต่มีปัจจัยประกอบเรื่องวัฒนธรรม อัธยาศัยที่ดี มีแหล่งท่องเที่ยวรองรับมาก ทั้งทะเล ภูเขา ทำให้นักท่องเที่ยวต่างชาติอยากมา หากมองเฉพาะถนนข้าวสารปกติคนมาสงกรานต์เต็มทุกปี หากไม่มีปัญหาการเมืองกระทบ เพราะค่าใช้จ่ายท่องเที่ยวไม่แพงเมื่อเทียบกับประเทศอื่น

เกรียงพล ปิยะเอกชัย เจ้าของบริษัท โชคทวีทัวร์ กล่าวว่า แม้สิงคโปร์จะจัดสงกรานต์แต่ก็ไม่มีลูกค้าแสดงความสนใจขอให้จัดทัวร์ไปร่วมงาน เชื่อว่าคนไทยสนใจไปสงกรานต์ในสิงคโปร์น้อย คนที่ไปร่วมงานน่าจะเป็นคนไทยที่ทำงานในสิงคโปร์มากกว่า

ข่าวความเคลื่อนไหวว่าสิงคโปร์จะจัดงานสงกรานต์ อย่างยิ่งใหญ่ กลายเป็กระแสวิพากษ์วิจารณ์ตามสื่อสังคมออนไลน์ ว่าสิงคโปร์กำลัง ขโมย หรือ ลอก วัฒนธรรมของไทย โดยเมืองลอดช่องจะจัดกิจกรรมสงกรานต์ ตลอดช่วงวันที่ 12 13 เม.ย. ปีนี้ ซึ่งตรงกับช่วงสงกรานต์ของไทยพอดี

หลังจากสิงคโปร์ออกมาประกาศว่าจะจัดงานสงกรานต์ไม่นาน นายธวัชชัย อรัญญิก ผู้ว่าการการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.)ได้เร่งดำเนินจดสิทธิบัตรสงกรานต์เป็นวัฒนธรรมของไทยทันทีรวมถึงประเพณีลอกระทงด้วย เพื่อป้องกันนำวัฒนธรรมไทยไปหากินอีก

อย่างไรก็ดี การยื่นจดทะเบียนให้สงกรานต์เป็นเทศกาลของไทยแต่เพียงผู้เดียว อาจไม่ใช่ความคิดที่ถูกต้องนัก แม้ว่างานเทศกาลดังกล่าวจะเป็นประเพณีที่สำคัญสำหรับคนไทยมาแต่โบราณก็ตาม ทว่าหากลองขยับขยายมุมมองให้กว้างขึ้นอีกนิด จะเห็นว่าสงกรานต์ไม่ใช่ประเพณีของไทยประเทศเดียว แต่เป็นประเพณีที่จัดกันทั่วไปในบรรดาชาติอาเซียนที่นับถือศาสนาพุทธ ทั้ง พม่า ไทย ลาว และ กัมพูชา แม้แต่ในเขตปกครองตนเองสิบสองปันนาของจีน ก็มีการประเพณีสงกรานต์เช่นเดียวกัน หากมองในมุมกว้างอีกนิด จะเห็นว่าสงกรานต์ไม่ใช่ประเพณีของไทยประเทศเดียว แต่เป็นประเพณีที่จัดกันทั่วอาเซียนที่นับถือศาสนาพุทธ เช่น พม่า ลาว และกัมพูชา หรือแม้แต่เขตปกครองตนเองสิบสองปันนาของจีน และอันที่จริงสงกรานต์ก็ไม่ใช่ประเพณีของเอเชียแต่ดั้งเดิม แต่เป็นวัฒนธรรมที่ได้รับการถ่ายทอดจากอินเดียอีกที และถือได้ว่าเป็นวัฒนธรรมร่วมอาเซียน เนื่องจากอดีต แต่ละประเทศไม่มีเส้นพรมแดน ผู้คนและวัฒนธรรมเคลื่อนย้ายไปมาได้ง่าย เกิดเป็นวัฒนธรรมผสมผสาน ทำให้อาเซียนเป็นเต็มไปด้วยสีสันหลากหลายทางวัฒนธรรม แต่ที่แน่ๆ คือสงกรานต์ไม่ใช่เทศกาลดั้งเดิมของสิงคโปร์แน่นอน เนื่องจากสิงคโปร์เป็นประเทศเกิดใหม่ มีอายุเพียงไม่กี่สิบปี

การที่สิงคโปร์พยายามจัดกิจกรรมที่น่าสนใจเพื่อดึงดูดรายได้เข้าประเทศ การจัดสงกรานต์จึงไม่ใช่จัดเชิงวัฒนธรรมแต่จัดเชิงธุรกิจ ประเด็นที่ควรจับตาไม่ใช่การขโมยวัฒนธรรม แต่เป็นเชิงธุรกิจที่จะดึงดูดนักท่องเที่ยวไป อย่างไรก็ตาม สิงคโปร์ไม่น่าจะจัดงานสงกรานต์สู้ไทยได้ เพราะไทยจัดงานสงกรานต์ใหญ่ที่สุดในโลก และงานสงกรานต์ในไทยมีเสน่ห์จากความดั้งเดิม นอกจากนี้ สงกรานต์สิงคโปร์ยังเป็นหมัน เพราะผู้จัดงานยกเลิกเล่นน้ำในงานทั้งหมด เนื่องจากต้องรณรงค์ประหยัดน้ำเพราะกำลังประสบภาวะภัยแล้ง

อย่างไรก็ตาม ไทยจะดีใจเสียทีเดียวไม่ได้ เพราะต้องให้ความสำคัญเรื่องความปลอดภัยเพิ่มจุดแข็งของสงกรานต์ด้วย เห็นได้จากที่ผ่านมา ช่วงสงกรานต์ไทยเป็นช่วงที่มีอุบัติเหตุเกิดขึ้นเป็นรองแค่ปีใหม่เท่านั้นโดยระหว่างวันที่ 1117 เม.ย. 2556 เกิดอุบัติเหตุ 2,828 ครั้ง ผู้เสียชีวิต 321 และบาดเจ็บ 3,040 ราย ขณะที่สิงคโปร์จัดงานเป็นสัดส่วน แบ่งพื้นที่จัดชัดเจน อีกทั้งกฎหมายสิงคโปร์เข้มข้น ทำให้มั่นใจว่าจะไม่เกิดอาชญากรรม

ดังนั้น หากนักท่องเที่ยวจะหนีจากไทยไปสงกรานต์สิงคโปร์ก็น่าจะมาจากเหตุผลความปลอดภัยนั่นเอง