ศาลรัฐธรรมนูญเทศ

ที่เขียนหัวข้อเช่นนี้ ต้องการจะชี้ให้เห็นถึงศาลรัฐธรรมนูญในต่างประเทศ ว่าเขาเป็นอย่างไรกัน แต่ด้วยเนื้อที่อันจำกัดคงจะไม่สามารถรจนาถึงศาลรัฐธรรมนูญในประเทศต่างๆ ได้หมดเท่าที่ได้ไปสัมผัสมาหลายศาล เห็นว่าศาลรัฐธรรมนูญอิตาลีน่าสนใจที่จะหยิบยกมา

ศาลรัฐธรรมนูญอิตาลีนี่พิจารณาดูแล้ว น่าจะมีอำนาจหน้าที่ที่กว้างขวางกว่าศาลรัฐธรรมนูญของไทยเรา มีอำนาจในอันที่จะพิจารณาความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมาย การวินิจฉัยข้อพิพาทระหว่างรัฐบาลกลาง (State) กับภูมิภาค (Regions) หรือระหว่างภูมิภาคกับภูมิภาคด้วยกัน การถอดถอนประธานาธิบดีในกรณีทรยศต่อชาติ หรือล้มล้างรัฐธรรมนูญ (Treason and attacks on the Constitution) ไปจนถึงการตีความรัฐธรรมนูญ (Constitutional Interpretation)

ศาลรัฐธรรมนูญอิตาลีได้ผ่านร้อนผ่านหนาวมานับตั้งแต่ปี ค.ศ. 1956 จนถึงทุกวันนี้ได้พานพบเรื่องราวต่างๆ มามากมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องการวินิจฉัยสิ่งต่างๆ เกี่ยวกับนักการเมือง ซึ่งท่านประธานศาลรัฐธรรมนูญอิตาลี ท่านตุลาการ เกตาโน ซิลเวสตริ (Gaetano Silvestri) บอกว่า ในการมีคำตัดสินออกมาแต่ละครั้งของศาลรัฐธรรมนูญอิตาลีในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับการเมืองนั้น จะมีสองฝักสองฝ่ายต่อศาลเสมอ นั่นคือฝ่ายที่ว่าศาลกับฝ่ายที่ชมศาล

ท่านประธานบอกว่า ทั้งสองฝ่ายนี่สลับกันไปมา (Take Turn) ด้วย แล้วแต่คำตัดสินจะเป็นประโยชน์กับใคร แต่ศาลเองนั้นไม่ได้เอื้อประโยชน์ให้กับใคร จนทำให้แทบทุกคนว่าศาลกันหมด แต่ท่านประธานเห็นว่า หากศาลรัฐธรรมนูญไม่ถูกใครว่า อย่ามีศาลรัฐธรรมนูญเสียดีกว่า โดยท่านชี้แจงว่าที่ท่านกล่าวเช่นนี้ เพราะการทำงานของศาลรัฐธรรมนูญย่อมต้องมีคนเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย และทั้งสองฝ่ายก็เปลี่ยนข้างกันได้ด้วย นี่คือสิ่งหนึ่งที่แสดงให้เห็นว่าศาลรัฐธรรมนูญได้ทำงาน

สิ่งหนึ่งที่ทำให้ท่านประธานถึงกับอึ้งไปพัก ก่อนที่จะตอบคำถามได้คือ การที่มีคนถามท่านว่า มีคนไม่ฟังศาล หรือตั้งโต๊ะไม่ยอมรับคำตัดสินของศาลรัฐธรรมนูญอิตาลีบ้างไหม ท่านมึนๆ ไปพัก พร้อมกับส่ายหัวและถามกลับว่า “มันจะเป็นไปได้อย่างไร มันเป็นไปไม่ได้” เมื่อถูกคะยั้นคะยอว่า “ถ้ามีล่ะ” ท่านเงียบไปพักใหญ่ ก่อนจะตอบว่า “มันเป็นไปไม่ได้”แต่หากมันจะเกิดมีขึ้นคงเกิดสงครามกลางเมือง (Civil War) ขึ้นในประเทศอย่างแน่แท้

คนถามเลยลงท้ายด้วยการหยอกท่านประธานว่า นี่แปลว่าศาลท่านประสบการณ์ยังน้อยกว่าศาลไทย ท่านพยักหน้ายอมรับโดยดุษณี