ปฏิรูปพรรคปลดแอกนายทุน นิติพันธุ์ สุขอรุณ

ประเทศไทยผ่านกระบวนการการเลือกตั้งมานับครั้งไม่ถ้วน แต่ก็ยังไม่สามารถทำให้ประชาชนมั่นใจได้ว่า การเลือกตั้ง คือ บทสรุปของความเป็นประชาธิปไตย และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) จะทำหน้าที่เป็นตัวแทนของประชาชนอย่างแท้จริง นำมาสู่การชุมนุมเรียกร้องให้เกิดการปฏิรูปการเลือกตั้ง เพื่อให้เป็นทางออกของประเทศครั้งสำคัญ

จากสถิติดัชนีชี้วัดสถานการณ์ทุจริตคอร์รัปชั่นไทย ของสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศ (ทีดีอาร์ไอ) พบว่า ความโปร่งใสในการเลือกตั้ง เป็นสิ่งที่ประชาชนเชื่อถือน้อยที่สุด การเลือกตั้งไม่สามารถได้มาซึ่งนักการเมืองที่มีคุณภาพได้

วิทยากร เชียงกูล คณบดีกิตติคุณ วิทยาลัยนวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยรังสิต ให้ความเห็นว่า ควรสนับสนุนให้มีการเพิ่ม สส.แบบบัญชีรายชื่อให้มากกว่าเดิม เพื่อเปิดโอกาสให้พรรคการเมืองหลายพรรคที่มีอยู่ ได้มีส่วนร่วมเข้ามาแสดงความคิดเห็นในสภาให้เกิดความหลากหลาย

ขณะเดียวกัน หากผู้สมัครได้คะแนนไม่ถึง 50% ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งจะต้องจัดให้มีการเลือกตั้งขึ้นใหม่ ซึ่งจะทำให้คนได้เลือกอย่างรอบคอบ และจะเป็นการทำให้ความพยายามซื้อสิทธิขายเสียงยากขึ้นด้วย เพราะต้องซื้อเสียงหลายครั้ง

วิทยากร กล่าวว่า นักวิชาการหลายคนได้เสนอแนวคิดให้มีการเลือกตั้งนายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรีขึ้นโดยเฉพาะ ซึ่งจะทำให้ประชาชนได้ดูหน้าตาของคณะรัฐมนตรีก่อน เพราะปัจจุบันเป็นระบบโควตาแบ่งเก้าอี้ให้พรรคแกนนำจัดตั้งรัฐบาล และพรรคร่วมรัฐบาลตามสัดส่วน จุดนี้จะทำให้ประชาชนตื่นตัวดูเรื่องของนโยบายมากขึ้น รวมทั้งต้องเพิ่มโทษของการซื้อสิทธิขายเสียงจะต้องแรงมากขึ้นด้วย

ด้าน กิตติศักดิ์ ปรกติ อาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ชี้ประเด็นว่า การได้ สส.ที่ไม่ใช่ผู้แทนของประชาชนอย่างแท้จริง เริ่มต้นจากพรรคการเมืองเป็นสำคัญ เพราะใครจะได้ลงสมัครรับเลือกตั้งนั้น ขึ้นอยู่กับนายทุนของพรรค หรือกรรมการพรรคที่มีเงินทุนสนับสนุน ทำให้สมาชิกพรรคไม่ได้มีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นใดๆ เมื่อเป็นเช่นนี้ สส.ก็จะกลัวนายทุนและมอบอำนาจกำหนดทิศทางได้

ทั้งนี้ เมื่อพรรคการเมืองไม่มีความเป็นประชาธิปไตย ทำให้ประชาชนไม่ได้รู้สึกว่า สส.เป็นผู้แทนอย่างแท้จริง เวลา สส.ลงมติในสภาก็ทำเพื่อนายทุนพรรค

นอกจากนี้ คนที่ชนะการเลือกตั้ง แท้จริงแล้วได้คะแนนเสียงไม่ถึง 30% ของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ส่วนอีก 70% ประชาชนเลือกลงคะแนนให้พรรคอื่นๆ ดังนั้นพรรคใดที่ได้จัดตั้งรัฐบาล ถึงแม้จะมีเสียงข้างมากแต่ก็ถือเป็นคะแนนเสียงคนส่วนน้อยเท่านั้น ขณะเดียวกันพรรคอื่นๆ ที่มีคะแนนรวมกัน 70% ไม่ได้ถูกรับเลือกเข้ามาในสภา ฉะนั้นผู้แทนราษฎรที่เข้าใจประชาชน จึงถูกตัดตอนจากจุดนี้

กิตติศักดิ์ กล่าวว่า จะเห็นว่าที่ผ่านมาสมาชิกพรรคที่เข้าร่วมประชุมพรรคนั้นเพื่อประโยชน์ส่วนตัวที่จะได้รับในการลงสมัคร สส.เท่านั้น ไม่ได้ประชุมเพื่ออุทิศตัวในการจัดการพรรค อีกทั้ง สส.เป็น สส.ของนายทุนพรรค ซึ่งความเป็นเจ้าของพรรคขัดกับหลักประชาธิปไตย แม้จะมีสัดส่วนของ สส.บัญชีรายชื่อ แต่เป็นสัดส่วนที่น้อยเพียง 1 ใน 5 ของจำนวนเสียงทั้งหมด ท้ายที่สุดนายทุนของพรรคก็ขึ้นมาเป็นเจ้าของประเทศได้

กิตติศักดิ์ เสนอว่า การเป็นพรรคการเมืองที่มีประชาชนเป็นเจ้าของนั้น ต้องมีองค์ประกอบ คือ 1.พรรคการเมืองจะเป็นของสมาชิกได้นั้น สมาชิกของพรรคจะต้องออกค่าใช้จ่ายโดยเท่าเทียมกัน มีสิทธิเท่ากันทั้งหมด 2.สมาชิกพรรคเท่านั้นที่จะเป็นผู้กำหนดได้ว่าใครจะเป็นผู้ลงสมัครรับเลือกตั้งในเขตพื้นที่ และ 3.ระบบ สส.แบบบัญชีรายชื่อ ควรมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นกว่าในปัจจุบัน