กระบวนการจัดการสิ่งที่มีค่าที่สุดขององค์กร : คนในองค์กร

ในวันนี้ ผมคิดว่าผู้บริหารทุกคนทราบดีถึงความสำคัญของบุคลากรในองค์กร หรือที่ภาษาวิชาการจะเรียกกันว่า ทรัพยากรมนุษย์ (Human resource) ซึ่งตามหลักเศรษฐศาสตร์จะมองว่าเป็นหนึ่งในสองปัจจัยการผลิต (Factor of production) ที่ประกอบด้วยปัจจัยทุน (Capital) และแรงงาน (Labor)

นอกจากนี้ ในเชิงการบริหารจัดการ การบริหารจัดการทรัพยากรมนุษย์ที่ดียังจะทำให้พนักงานในองค์กรเป็นกำลังแรงงานที่มีความพร้อม มีความจริงใจ และสามารถที่จะทำงานให้บรรลุเป้าหมายขององค์กรอีกด้วย และยังเป็นบุคคลในองค์กรที่จะสามารถสร้างคุณค่าของระบบการบริหารงานให้บรรลุวัตถุประสงค์ที่ต้องการได้ คงไม่ต้องบอกว่า องค์กรที่จะประสบความสำเร็จได้นั้น ต้องมีการบริหารทรัพยากรมนุษย์ที่มีประสิทธิภาพ เพื่อให้ปฏิบัติงานจนบรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กร ซึ่งต้องใช้การวางแผนเชิงกลยุทธ์ด้านการบริหารทรัพยากรมนุษย์เข้ามาช่วยครับ

ตามหลักทฤษฎีการบริหารจัดการนั้น การบริหารทรัพยากรมนุษย์ หรือที่เรียกกันว่า Human resource management คือการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรมนุษย์ของธุรกิจเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กร โดยมีวัตถุประสงค์ของการบริหารทรัพยากรมนุษย์ คือ

(1) เพื่อจัดหาคนที่มีคุณสมบัติที่เหมาะสมกับงาน

(2) เพื่อใช้ทรัพยากรมนุษย์ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

(3) เพื่อพัฒนาทักษะและความสามารถของกำลังแรงงานให้มีประสิทธิภาพสูงสุด

(4) เพื่อรักษาพนักงานที่มีความสามารถให้คงอยู่ให้นานที่สุด

(5) เพื่อสื่อสารนโยบายการบริหารทรัพยากรมนุษย์ให้กับพนักงานทุกคนได้ทราบ

ผมคิดว่าทุกองค์กรจำเป็นต้องมีขั้นตอนการบริหารทรัพยากรมนุษย์ที่เป็นระบบในมิติต่างๆ ดังนี้

1.การวางแผนกำลังคน หมายถึง กระบวนการในการพิจารณาถึงกำลังคนที่ต้องการเพื่อให้ได้กำลังและปริมาณและมีคุณภาพเพียงพอ เพื่อช่วยให้องค์กรบรรลุจุดมุ่งหมายที่วางไว้ โดยต้องรวมไปถึงการประมาณกำลังคนที่ต้องการในอนาคตอีกด้วย

2.การสรรหา หมายถึง กระบวนการในการแสวงหาบุคคลที่มีความรู้ความสามารถเข้ามาทำงานในองค์กร ซึ่งกระบวนการนี้เริ่มต้นตั้งแต่การแสวงหาบุคคลเข้ามาทำงาน จนสิ้นสุดเมื่อบุคคลมาสมัครงานในองค์กร โดยที่แหล่งในการสรรหามี 2 แหล่งใหญ่ๆ คือ จากแหล่งภายในองค์กร และจากแหล่งภายนอกองค์กร

3.การคัดเลือก หมายถึง กระบวนการที่องค์กรใช้เครื่องมือต่างๆ มาดำเนินการพิจารณาคัดเลือกบุคคลจำนวนมากให้เหลือตามจำนวนที่องค์กรต้องการ โดยคัดเลือกบุคคลที่ตรงตามคุณลักษณะที่ได้กำหนดไว้ โดยใช้ความรู้ความสามารถเป็นตัวคัดเลือกหลัก

4.การปฐมนิเทศ เป็นกิจกรรมที่องค์กรจะต้องให้ความสำคัญ โดยจะเริ่มที่ตัวพนักงานในแต่ละระดับ เพื่อให้พนักงานปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีความอบอุ่น และคุ้นเคยกับการปฏิบัติงาน ซึ่งจะส่งผลดีต่อองค์กรในอนาคต

5.การทดลองงาน หมายถึง การปฏิบัติงานโดยมีระยะเวลาเป็นตัวกำหนดตั้งแต่ 1 เดือน แต่ไม่เกิน 1 ปี เพื่อที่จะทดลองดูว่าพนักงานใหม่นั้นมีความรู้ความสามารถเหมาะสมที่จะปฏิบัติงานต่อไปหรือไม่

6.การบรรจุคนเข้าทำงานและการแต่งตั้ง หมายถึง การที่กำหนดให้พนักงานที่เพิ่งรับเข้ามาทำงานใหม่ให้เข้าไปทำงานในหน้าที่ใดหน้าที่หนึ่งที่กำหนดให้หลังจากที่ได้ผ่านขั้นตอนต่างๆ มาแล้ว

7.การฝึกอบรม ซึ่งเป็นสิ่งที่สำคัญมากๆ เพื่อเป็นการเพิ่มพูนสมรรถภาพในการทำงานของผู้ปฏิบัติงาน โดยการจัดให้ผู้ที่ทำงานได้รับความรู้ ประสบการณ์ต่างๆ เพิ่มขึ้นหลังจากที่ทำงานมาแล้วระยะหนึ่ง โดยที่เทคนิคที่ใช้ในการฝึกอบรมมีหลากหลายวิธี เช่น การบรรยาย การประชุมอภิปราย การแสดงบทบาทสมมติ การศึกษากรณีตัวอย่าง การสาธิต การระดมความคิด และการสัมมนา เป็นต้น

นอกจากนี้ อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญของการบริหารคนในองค์กรคือการบริหารค่าตอบแทน ซึ่งจำเป็นต้องหาจุดสมดุล เพราะค่าตอบแทนมีผลโดยตรงต่อการทำงานว่าสามารถทำงานให้ดีขึ้นหรือแย่ลง และทำให้คนทำงานสามารถดำรงอยู่ในสังคมได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่ผู้บริหารควรคำนึงถึง แต่ในอีกด้านก็เป็นต้นทุนที่สำคัญในธุรกิจ และเป็นรายจ่ายที่สำคัญในการดำเนินธุรกิจทัศนะของนายจ้าง

ในด่านสุดท้ายของการบริหารคนนั้น หลีกเลี่ยงไม่ได้ที่ต้องมีการประเมินผลการปฏิบัติงาน ซึ่งหมายถึงการประเมินคุณค่าการทำงานของบุคคลในเวลาที่กำหนดเพื่อใช้ในการพิจารณาตอบแทนความดีความชอบแก่ผู้ปฏิบัติงาน ซึ่งจำเป็นเพื่อช่วยปรับปรุงการทำงานให้ดียิ่งขึ้น ทำให้เกิดการพัฒนาที่ตัวพนักงานเองด้วยครับ