ราชาหูเบา

อันคนหูเบาเชื่อคนง่าย...จะมีสักกี่คนในโลกนี้ที่ยอมรับว่าตนเองเป็นคนที่เชื่อคนง่ายบ้าง ผมว่าน้อยนะ

ซึ่งถ้าสังเกตดีๆ จะเห็นว่าคนที่เชื่อคนง่ายนั้นมักจะถูกคนที่ไม่ดี เช่น คนที่มักมีอคติเอนเอียง ใจไม่ซื่อ คนขี้ประจบสอพลอ คนที่เสียผลประโยชน์ คนที่ทำผิดกลัวคนอื่นรู้ ยุยงยุแยงตะแคงรั่ว ทั้งนั้น

ยกตัวอย่าง พระเจ้าแผ่นดินกรุงพาราณสี ที่ผมเล่าให้ฟังเมื่ออาทิตย์ที่ผ่านมา ที่มีอำมาตย์ชั่ว 5 คน ยุยง ป้ายความผิด และให้สั่งฆ่าคนดีมีศีลธรรม ที่ชื่อ “โพธิ” ซึ่งเป็นพระโพธิสัตว์ อดีตเป็นลูกมหาเศรษฐีแห่งแคว้นกาสี แต่ต่อมาออกบวช

พูดถึงอำมาตย์ชั่วทั้งห้านั้น พระราชาทรงตั้งให้เป็นผู้ตัดสินคดีความ แต่ก็ประพฤติชั่วด้วยการรับสินบนในการตัดสินคดีความทุกครั้ง โดยได้ทำการตัดสินคนผิดให้ถูก ตัดสินคนถูกให้ผิด

ต่อมาพระโพธิสัตว์ได้มีโอกาสตัดสินคดีให้ชายคนหนึ่งเพราะความสงสารทั้งที่ไม่อยากตัดสิน เพราะไม่ใช่หน้าที่ แต่พอตัดสินชายคนนั้นเห็นว่าตัดสินถูกต้องเป็นธรรมก็ป่าวประกาศให้คนทั่วเมืองรู้ว่า “บ้านเมืองนี้ยังมีความยุติธรรมและเที่ยงธรรมอยู่ เพราะท่านโพธิเป็นคนดี”

แล้วเสียงยกย่องก็ถึงพระกรรณพระเจ้าแผ่นดินเข้า จึงโปรดให้เข้าเฝ้า มีรับสั่งขอให้พระโพธิสัตว์ตัดสินคดี แต่พระโพธิสัตว์ทูลว่ามิใช่หน้าที่ ครั้นถูกรบเร้าจึงได้รับสนอง พระโพธิสัตว์ได้ทำให้ประชาชนศรัทธาและเคารพมาก เวลาไปไหนจึงมักจะมีประชาชนติดตามจำนวนมาก อำมาตย์อดอยากปากแห้งจึงหาทางยุพระราชาว่าตอนนี้ชาวเมืองไม่ได้คิดว่าพระองค์เป็นพระเจ้าแผ่นดิน แต่คิดว่านักบวชนั้นเป็นราชา

พระราชาฟังเท่านี้ก็เชื่ออำมาตย์ชั่ว แต่ก่อนเชื่อก็ลังเลเหมือนกันว่าจะเชื่อหรือไม่เชื่อ เพราะไม่เคยเห็นความผิดในพระโพธิสัตว์ แต่สุดท้ายก็เชื่อง่ายๆ ไม่ได้ใช้ปัญญาไตร่ตรอง เลยสั่งฆ่าพระโพธิสัตว์ แต่พระโพธิสัตว์รู้ทันแผนลอบฆ่าจากสุนัขของพระราชาที่คาบความลับมาบอก

พระราชาเสด็จมาดักทางหนีของพระโพธิสัตว์ แต่ถูกพระโพธิสัตว์เล่าถึงความดีของตนที่ผ่านมาและแฉแผนลอบฆ่า ทำให้พระราชาสำนึกในความผิดที่ล่วงเกิน พร้อมรั้งให้พระโพธิสัตว์อยู่ต่อ แต่พระโพธิสัตว์ปฏิเสธ

แม้พระโพธิสัตว์จากไปนานแล้ว อำมาตย์ชั่วก็ยุอีกว่าพระโพธิสัตว์ยังติดต่อกับพระอัครมเหสีวางแผนการบางอย่าง ก็ทรงเชื่ออีกและสั่งฆ่าพระอัครมเหสี ทำให้เหล่าพระโอรสโกรธมากถึงขั้นคิดทำปิตุฆาต แต่โชคดีที่พระโพธิสัตว์ได้มาระงับไว้ทัน พร้อมใช้โอกาสนี้สั่งสอนพระราชาว่า ทรงพาเอามหาโจรผู้ปล้นแผ่นดินทั้งห้านี้ตามเสด็จไปน่าอนาถใจจริง ทรงรู้ไหมว่าการคลุกคลีกับพวกคนพาลพวกนี้จะประสบความทุกข์อย่างใหญ่หลวง

มหาบพิตร ทั้งห้าคนนี้เป็นคนพาล แต่สำคัญว่าตนเป็นบัณฑิต ซึ่งคนเช่นนี้กระทำบาปเองก็ได้ ชักชวนผู้อื่นให้กระทำก็ได้ ถ้าเมื่อฝูงโคข้ามฟากไปอยู่ โคผู้นำฝูงไปคด เมื่อมีโคผู้นำฝูงไปคด โคทั้งหมดนี้ก็ย่อมไปคดฉันใด ในหมู่มนุษย์ก็ฉันนั้นเหมือนกัน ผู้ใดได้รับยกย่องว่าเป็นผู้ประเสริฐสุด ถ้าผู้นั้นประพฤติไม่เป็นธรรมจะป่วยกล่าวไปไยถึงประชาชนนอกนี้ชาวเมืองย่อมอยู่เป็นทุกข์ ถ้าพระราชาไม่ทรงดำรงอยู่ในธรรม

ถ้าเมื่อฝูงโคข้ามฟากไปอยู่ โคผู้นำฝูงไปตรง เมื่อมีโคผู้นำฝูงไปตรง โคทั้งหมดนั้นก็ไปตรง ฉันใด ในหมู่มนุษย์ก็ฉันนั้น ผู้ใดได้รับสมมติว่าเป็นผู้ประเสริฐสุด ถ้าแม้ผู้นั้นประพฤติเป็นธรรม ไม่จำต้องกล่าวถึงประชาชนนอกนี้ ชาวเมืองทั้งปวงย่อมอยู่เป็นสุข ถ้าพระราชาทรงดำรงอยู่ในธรรม

พระราชาพระองค์ใดทรงเบียดเบียนนายพรานผู้ชำนาญงานอย่างดี และเบียดเบียนทหารผู้กระทำความชอบในสงคราม เบียดเบียนอำมาตย์ผู้สามารถ ไม่ว่าจะทรงเบียดเบียนเองก็ดี ใช้ให้ผู้อื่นเบียดเบียนก็ดี ซึ่งคนทั้งหลายเช่นนี้

จริงอยู่ เหล่าทหารแม้ที่เหลือก็ย่อมละทิ้งพระราชาผู้ทรงประพฤติอย่างนั้น ด้วยคิดว่าพระราชาพระองค์นี้ทรงเบียดเบียนแม้กระทั่งประชาชนผู้มอบราชสมบัติให้แก่พระองค์ซึ่งเป็นผู้มีอุปการะมากมาย ไฉนจะไม่ทรงเบียดเบียนพวกเราเล่า พระราชาพระองค์นั้นย่อมชื่อว่าคลาดจากพลนิกาย

พระราชาผู้ไม่ประพฤติธรรม ทรงเบียดเบียนบรรพชิตผู้แสวงหาคุณงามความดี ผู้สำรวมประพฤติพรหมจรรย์ ด้วยการด่าและการประหาร เป็นต้น เหมือนทรงเบียดเบียนชาวบ้าน เป็นต้น ฉะนั้นเมื่อกายแตกตายไป ย่อมเข้าถึงอบายแน่นอน

อนึ่ง พระราชาผู้ไม่ดำรงอยู่ในธรรมฆ่าพระชายาผู้ไม่ประทุษร้าย ย่อมได้ประสบเหตุแห่งทุกข์อย่างหนัก และย่อมผิดพลาดด้วยพระราชบุตรทั้งหลาย

พระราชาพึงประพฤติธรรมในชาวชนบท ชาวนิคม พลนิกาย ไม่พึงเบียดเบียนบรรพชิต พึงประพฤติสม่ำเสมอในพระโอรสและพระชายา พระราชาผู้เป็นภูมิบดีเช่นนั้น เป็นผู้ปกครองบ้านเมือง ไม่ทรงพิโรธ ย่อมทรงทำให้ผู้อยู่ใกล้เคียงหวั่นไหว เหมือนพระอินทร์ผู้เป็นเจ้าแห่งอสูร ฉะนั้น

สิ้นสุดคำสอนของพระโพธิสัตว์ พระราชาทรงสำนึกและได้พระราชทานสาธุการ และรับคำที่จะเป็นคนหนักแน่นไม่เชื่อใครง่ายๆ โดยที่ไม่ได้ไตร่ตรองด้วยปัญญา