ปฏิรูปคนไทยในระบบการเมืองและประชาธิปไตย

ผมเข้าใจว่าสังคมไทยในปัจจุบันกำลังเข้าสู่ยุคของความแตกแยกกันอย่างรุนแรง จนในที่สุดถึงขั้นมีการประกาศโดยฝ่ายที่สนับสนุนรัฐบาล โดยเฉพาะกลุ่มแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ (นปช.) และ รมว.มหาดไทย ที่ขึ้นประกาศบนเวทีคนเสื้อแดง โดยยุยง ปลุกปั่นให้ใช้อาวุธปืน 10 ล้านกระบอกมาปกป้องนายกรัฐมนตรี หรือกล่าวในอีกนัยหนึ่งคือ แกนนำ นปช.ปลุกระดมให้คนไทยจับปืนสู้กับกลุ่ม กปปส. หรือกลุ่มที่เห็นต่างจากรัฐบาลรักษาการ ทั้งๆ ที่บุคคลในกลุ่มคนเสื้อแดงได้เข้ามากุมอำนาจรัฐ ซึ่งเป็นรัฐบาลที่มีหน้าที่ต้องดูแลรักษาความปลอดภัยของคนในชาติทุกกลุ่ม ทุกคน อย่างเสมอภาค แต่ทำไมต้องมาปลุกปั่นสร้างความแตกแยกเสียเอง

ผมจึงเข้าใจว่าจะไม่มีประโยชน์อะไรกับคำพูดหรือคำโฆษณาชวนเชื่อ “วาทกรรมการรักษาระบอบประชาธิปไตย” ในขณะที่สังคมไทยถูกปลุกปั่นจากฟากฝั่งรัฐบาลรักษาการเสียเอง เมื่อสร้างความรุนแรงและปล่อยปละละเลยให้คนไทยอาจจะฆ่าไทยด้วยกันเองทั้งๆ ที่รัฐบาลที่ดีในระบอบประชาธิปไตยต้องมีหน้าที่รับผิดชอบดูแลความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน รวมทั้งดูแลความสงบเรียบร้อยของประชาชนในสังคมไทยให้เกิดสันติสุข

ที่สำคัญอาจจะต้องสร้างความเข้าใจร่วมกันว่า ในระบอบประชาธิปไตย หัวใจสำคัญอยู่ที่ประชาชนต้องสามารถตรวจสอบและมีส่วนร่วมในการบริหารงานของรัฐบาลได้ตามสิทธิในรัฐธรรมนูญมากกว่าความเข้าใจเฉพาะว่า ประชาธิปไตยคือการเลือกตั้ง

นอกจากการตรวจสอบรัฐบาลโดยกลไกภาคพลเมือง ก็ยังมีกลไกการตรวจสอบรัฐบาลที่สำคัญก็คือ “การตรวจสอบโดยองค์กรอิสระ” ซึ่งกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ เช่น ศาลรัฐธรรมนูญ คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ศาลปกครอง คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ เป็นต้น

ทั้งนี้ เพราะในระบอบประชาธิปไตย การให้มีกลไกการตรวจสอบรัฐบาลนั้นเป็นเพราะการพิทักษ์ผลประโยชน์ของชาติและประชาชนที่ต้องมีการกำกับการบริหารงานของรัฐบาล เพื่อไม่ให้แสวงหาผลประโยชน์ใส่ตนเองและพวกพ้อง หรือมีการทุจริตคอร์รัปชั่น

เราจึงจะเห็นว่าการชุมนุมประท้วงรัฐบาลในระบอบประชาธิปไตยจึงเป็นสิทธิอันชอบธรรมของประชาชนที่ถูกรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญ การชุมนุมประท้วงจึงเกิดขึ้นเสมอๆ เมื่อรัฐบาลนั้นๆ มีพฤติกรรมไปในทางที่แสวงหาผลประโยชน์ หรือคุ้มครองสิทธิประโยชน์บุคคลเฉพาะกลุ่ม เช่น การชุมนุมของเกษตรกรชาวนาในโครงการรับจำนำข้าวที่ออกมาชุมนุมเรียกร้องให้รัฐบาลจ่ายเงินค่าจำนำข้าว

ส่วนการชุมนุมของกลุ่ม กปปส. ก็เป็นไปตามสิทธิในรัฐธรรมนูญที่มีต้นเหตุมาจากการที่รัฐบาลรักษาการปัจจุบันไปใช้เสียงข้างมากออก พ.ร.บ.นิรโทษกรรม ฉบับสุดซอย ที่มุ่งประโยชน์เพื่อล้างความผิดที่เกี่ยวข้องกับคดีต่างๆ ซึ่งทำให้ประชาชนหลากหลายกลุ่มออกมาเรียกร้องและต่อต้าน และในเวลาต่อมากลุ่ม กปปส.จึงเห็นว่ามีความจำเป็นที่ต้องปฏิรูปการเมือง เพราะเห็นถึงความล้มเหลวของระบบการเมืองในปัจจุบันที่เปิดโอกาสให้เสียงข้างมากรวมตัวกระทำการโดยใช้ฐานรัฐสภาที่อ้างว่าเป็นประชาธิปไตยไปแสวงหาผลประโยชน์ในทางมิชอบโดยไม่โปร่งใส จึงมีการเรียกร้องให้ปฏิรูปการเมืองก่อนที่จะมีการเลือกตั้ง

ผมจึงเข้าใจว่า “รัฐบาลที่ดีจะรักษาระบอบประชาธิปไตย จะต้องเป็นรัฐบาลที่เปิดโอกาสให้ประชาชนตรวจสอบได้” แต่ก็ไม่แน่ใจนักว่า รัฐบาลไทยที่รักษาการอยู่ในปัจจุบันจะเป็นรัฐบาลที่มีความใจกว้าง เปิดโอกาสให้ประชาชนที่เป็นเจ้าของประเทศ และกลไกองค์กรอิสระมีสิทธิที่จะตรวจสอบรัฐบาลรักษาการ โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาพฤติกรรมของรัฐบาลรักษาการและกลุ่มที่สนับสนุนรัฐบาล โดยเฉพาะกลุ่ม นปช.ทำให้คนไทยไม่แน่ใจกับรัฐบาลรักษาการเพราะได้เห็นภาพรัฐบาลพรรคเพื่อไทยที่ออกมาแถลงไม่ยอมรับคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในหลายๆ กรณี และรัฐบาลรักษาการเองก็ปล่อยให้มีกระบวนการสร้างความรุนแรงให้กับศาล เช่น การขว้างระเบิดใส่ศาล การท้าทายศาลและองค์กรอิสระ โดยปล่อยให้มีการพูดปลุกระดมไปประท้วงและกดดันศาลและ ป.ป.ช. จึงเป็นคำถามใหญ่ว่า รัฐบาลที่จะรักษาระบอบประชาธิปไตย ทำไมจึงอยู่คนละข้างกับองค์กรตรวจสอบ

ผมจึงเข้าใจว่าความจำเป็นของสังคมไทยที่จะก้าวไปสู่ความเป็นประชาธิปไตยที่สมบูรณ์จะต้องส่งเสริมให้คนไทยในระบอบประชาธิปไตย รวมทั้งรัฐบาลรักษาการให้มีความเข้าใจสาระที่เป็นแก่นแท้ของระบอบประชาธิปไตย ซึ่งเป็นระบอบที่เปิดโอกาสให้สิทธิประชาชนตรวจสอบ มีส่วนร่วมและรู้สึกเป็นเจ้าของทรัพยากรของชาติ ระบอบประชาธิปไตยจึงจะต้องควบคู่ไปกับศีลธรรมที่ต้องปฏิรูปให้เคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ความเสมอภาค ความรับผิดชอบ สิ่งที่สำคัญก็คือความรับผิดชอบต่อพลเมืองของตนเองที่จะต้องพิทักษ์ รักษาชีวิต ความปลอดภัยของประชาชน

ผมเข้าใจว่าการที่รัฐบาลรักษาการปล่อยให้ประชาชนที่ใช้สิทธิชุมนุมตามรัฐธรรมนูญจะต้องมาสังเวยกับการกระทำที่รุนแรงของกลุ่มบุคคลในสังคมแม้กระทั่งเด็ก จนเกิดความสูญเสีย ความตาย จึงเป็นความรับผิดชอบของรัฐบาลโดยแท้ เพราะรัฐบาลในระบอบประชาธิปไตยไม่มีการใช้ความรุนแรงด้วยอาวุธ มีแต่รัฐบาลเผด็จการเท่านั้นที่สร้างความรุนแรงต่อประชาชนด้วยอาวุธ

ผมเข้าใจว่าการที่รัฐบาลพูดถึงการรักษาระบอบประชาธิปไตยนั้น รัฐบาลจะต้องแสดงให้เห็นถึงความรับผิดชอบที่มีต่อการกระทำที่ก่อให้เกิดความรุนแรงและการกระทำของฝ่ายที่สนับสนุนรัฐบาลที่ไปกดดันศาล ป.ป.ช. รวมทั้งการที่รัฐบาลรักษาการเองได้แสดงออกถึงการไม่ยอมรับอำนาจศาล สิ่งเหล่านี้ถือว่ารัฐบาลได้ขาดความชอบธรรมที่มีต่อการไม่ยอมรับกติกาประชาธิปไตย และแม้กระทั่งการส่อถึงหลักการบริหารที่ขาดคุณธรรม จริยธรรม ที่ไปในทางทุจริตคอร์รัปชั่น ดังตัวอย่างในโครงการรับจำนำข้าว ซึ่งสิ่งต่างๆ ทั้งหลายทั้งปวงเหล่านี้ก็เพียงพอที่จะทำให้รัฐบาลรักษาการแสดงถึงความรับผิดชอบว่าไร้ประสิทธิภาพในการบริหารประเทศแล้วสิ่งที่ดีที่สุดคือควรลาออกไป