เดิมพันอันตราย..จ่ายเงินข้าว 17 ก.พ.

คำประกาศว่ารัฐบาลจะมีเงินไปทยอยจ่ายเงินที่ค้างจ่ายค่ารับจำนำข้าวแก่ชาวนา 1.3 แสนล้านบาท เป็นเวลากว่า 56 เดือน ตั้งแต่วันที่ 17 ก.พ.นี้เป็นต้นไป กำลังกลายเป็นเดิมพันครั้งใหญ่ของรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร

หากทำไม่ได้อาจจะเป็นฟางเส้นสุดท้าย ที่ทำลายสายสัมพันธ์อันแนบแน่นกับชาวนาที่เป็นรากฐานพรรคเพื่อไทย

ระยะ 15 วันที่ผ่านมา บรรดารัฐมนตรีรักษาการของรัฐบาลได้พยายามทำทุกวิถีทางที่จะเสกเงินมาจ่ายหนี้ที่ค้างชำระในรูปแบบต่างๆ อาทิ ดึงงบกลางมาใช้ กู้เงินจากสถาบันการเงิน และการระบายข้าว แต่ทุกอย่างกลับล้มเหลวไปหมด เพราะการกระทำของรัฐบาลรักษาการนั้นสุ่มเสี่ยงผิดกฎหมาย จนทำให้เครดิตของรัฐบาลแทบไม่เหลือดี

แต่ในที่สุด ทีมรัฐบาลก็อาศัย “เทคนิคพิเศษ” จนควานหาแหล่งเงินมาทยอยจ่ายให้กับชาวนาได้

แหล่งเงินแรก เป็นการเจรจาในทางลับกับคณะกรรมการ และผู้บริหารธนาคารกรุงไทย ในการปล่อยกู้ให้กับ โรงสีและพ่อค้าข้าวที่จะประมูลข้าวกับรัฐบาลรายละไม่เกิน 200 ล้านบาทแก่ลูกค้าธนาคารกว่า 300 ราย โดยหวังว่าจะนำเงินดังกล่าวมาจ่ายให้กับชาวนาได้

แปลความได้ว่า จะมีเงิน 6 หมื่นล้านบาท ที่จะออกจากธนาคารลงไปให้กับกระทรวงพาณิชย์ที่จะคืนกลับไปให้ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) นำไปจ่ายใบประทวน

แต่หมายถึงว่า กระทรวงพาณิชย์จะต้องยอมขายข้าวให้พ่อค้าในราคาต่ำกว่าที่รับจำนำมาอย่างแน่นอน...

ที่สำคัญ รัฐบาลจะไม่สามารถนำเงินมาจ่ายชาวนาได้ตามสัญญาในระยะเวลาอันสั้นแค่ 1-2 เดือนนี้ได้แน่

ขณะที่่บรรดาพ่อค้าข้าว โรงสี จะถูกหวยเบอร์ใหญ่จากกำไรข้าว 25 บาท/ กิโลกรัม

แหล่งเงินที่สอง เป็นการหาทางใช้ ธ.ก.ส.เป็นเครื่องมือในการดูแลชาวนา หลังจากการกู้เงิน 1.3 แสนล้านบาทล่มไปเพราะมีแนวโน้มขัดรัฐธรรมนูญมาตรา 181 (3) จนสถาบันการเงินทุกรายไม่กล้าปล่อยกู้ แม้ว่ารัฐบาลจะพยายามสายตรงถึงนายแบงก์หลายแห่งให้ช่วยปล่อยกู้

แม้ กิตติรัตน์ ณ ระนอง รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.คลัง ออกมาระบุว่า มีหลายธนาคารพร้อมปล่อยกู้จำนำข้าว แต่ก็ยังได้รับการปฏิเสธเหมือนเดิม

รอบนี้รัฐบาลซิกแซ็กโดยเริ่มล็อบบี้ในวันพฤหัสบดีให้คณะกรรมการธนาคารออมสินตัดสินใจปล่อยกู้อินเตอร์แบงก์ให้กับ ธ.ก.ส. 5,000 ล้านบาท เป็นระยะเวลา 30 วัน นานที่สุดในประวัติศาสตร์ของการปล่อยกู้อินเตอร์แบงก์ เพื่อเปิดทางให้นำเงินไปจ่ายให้กับชาวนาในวันที่ 17 ก.พ.นี้

แต่ก็ยังมีปัญหาว่า ผู้บริหาร ธ.ก.ส.จะใช้ระเบียบอะไรมารองรับการกู้และจ่ายเงินก้อนดังกล่าวให้กับชาวนา

ถึงขนาดที่ผู้บริหาร ธ.ก.ส.มีการทำหนังสือแจ้งถึงกิตติรัตน์ว่า หากจะให้นำเงินกู้อินเตอร์แบงก์ส่วนนี้ไปจ่ายชาวนาโดยตรงก็ต้องมีหนังสือสั่งการมาเป็นลายลักษณ์อักษร แต่จนบัดนี้ยังไม่มีหนังสือยืนยันจากกิตติรัตน์หรือรัฐบาลให้กู้เงินไปจ่ายชาวนา

เพราะการกู้อินเตอร์แบงก์นั้นเป็นการดำเนินการตามปกติของระบบธนาคารในยามขาดสภาพคล่อง หากทำลงไปก็กลัวว่าจะเข้าข่ายสนับสนุนการเลี่ยงกฎหมายได้

ที่สำคัญ ปัจจุบัน ธ.ก.ส.มีสภาพคล่องอยู่ 8.5 หมื่นล้านบาท จึงไม่มีความจำเป็นต้องกู้เงินในตลาด และถ้าหากกู้ 5,000 ล้านบาท ก็ต้องจ่ายดอกเบี้ยอินเตอร์แบงก์ข้ามคืน 2.15% ให้กับธนาคารออมสินโดยไม่มีความจำเป็น และกู้มาแล้วก็ต้องไปใช้จ่ายในงานปกติของธนาคารเท่านั้น

ยกเว้นจะมีคำสั่งให้นำเงินก้อนนั้นไปใช้เป็นการเฉพาะ แต่ก็ต้องมีมติคณะรัฐมนตรีหรือคำสั่งจากรัฐมนตรีสั่งการ ลงมา และถ้ามีผลผูกพันกับรัฐบาลใหม่ก็ต้องหารือกับคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ซึ่งต้องใช้เวลา

แต่หากสามารถทำได้ เงินที่กู้มา 5,000 ล้านบาท สามารถจ่ายเงินค่าใบประทวนข้าวให้ชาวนาได้แค่ 1.66 หมื่นรายเท่านั้น จากชาวนากว่า 1 ล้านรายที่รัฐบาลยังค้างจ่ายหนี้รับจำนำข้าวอยู่

พฤติกรรมแบบนี้ ธีระชัย ภูวนาถนรานุบาล อดีต รมว.คลัง ให้ความเห็น ว่า กิตติรัตน์ไม่สามารถเซ็นหนังสือ ค้ำประกันให้ ธ.ก.ส.นำเงินของธนาคาร ไปจ่ายชาวนาได้ เพราะจะเป็นการ ขัดกฎหมายรัฐธรรมนูญมาตรา 181 (3) ที่เป็นการอนุมัติเรื่องใหม่และมีผลผูกพันกับรัฐบาลใหม่

นอกจากนี้ ธ.ก.ส.ก็อาจผิดไปด้วย เพราะธนาคารมีสภาพคล่องสูงถึง 8.5 หมื่นล้านบาท ทำไมต้องไปกู้เงินอินเตอร์แบงก์อีก และการกู้เงินดังกล่าวก็ต้องถือเป็นเงินของธนาคาร หากไปดำเนินกิจการปกติก็ไม่มีปัญหา แต่หากไปจ่ายให้ชาวนาในโครงการรับจำนำข้าวก็มีปัญหาทันทีเช่นกัน เพราะมติ ครม.ระบุชัดเจนว่า เงินที่จะไปใช้จ่ายจำนำข้าวต้องเป็นเงินที่กระทรวงการคลังค้ำประกันให้ ไม่ใช่เงินของธนาคาร

คำประกาศว่าจะจ่ายเงินจำนำข้าวในวันที่ 17 ก.พ.นี้ จึงเป็นจุดตายของรัฐบาลยิ่งลักษณ์ที่กำลังเข้าตาจนกับการซื้อใจชาวนา