กลยุทธ์บอกต่อความจริง

ท่ามกลางความตึงเครียดที่ยังยืดเยื้อ ขอเล่าถึงกลยุทธ์ “บอกต่อความจริง” ของ “กลุ่มเม้าชาววอม (WoM)” เผื่อผู้อ่านจะนำไปใช้ อาจจะช่วยให้สถานการณ์คลี่คลายเร็ว เมื่อดึงคนตรงกลางออกมามากขึ้น และเมื่อความร้าวฉานในสังคมลดน้อยลง

ประชาธิปไตยที่ทุกคนเพรียกหายังไกลจากความเป็นจริง เราไม่ได้คนดีมาบริหารประเทศ เพราะประชาชนตัดสินใจเลือกตั้งด้วยข้อมูลหรือความเข้าใจที่บิดเบือน ไม่ว่าความเท็จหรือประชานิยม

คนส่วนใหญ่รับสื่อหรือรับรู้ด้านเดียว ชอบจะคุยการเมืองกับคนที่คิดเหมือนกัน แต่ในชีวิตประจำวันเขาอาจพบปะคนที่หลากหลาย ฉะนั้นหากเราหาโอกาสพูดคุยกับคนคิดต่างที่พบเจอ ให้เขาได้มุมมองใหม่ๆก็จะทำให้เขาคิดใหม่ได้ เปลี่ยนประเภทได้ แม้เปลี่ยนทีละน้อย แต่ช่วยกันทำกันมากๆ บ่อยๆ ก็อาจเป็น “ผีเสื้อกระพือปีก” “สะเทือนถึงดวงดาว” ได้

ความจริงเป็นสิ่งโต้แย้ง ข้อเท็จจริงทางกายภาพควรจะเป็นสิ่งที่ทุกฝ่ายยอมรับ แต่มักมีปัญหาจากการ “ตีความ” ที่แตกต่างกันตามประสบการณ์และความเชื่อของแต่ละคน บางคนยึดมั่นถือมั่นมากจนแยกแยะการตีความออกจากความจริงไม่ได้ด้วยซ้ำ

หากเราเปิดใจให้กว้างก็จะเห็นว่าสิ่งที่ผู้คนเรียกว่าความจริงในเรื่องเดียวกันอาจมีหลายด้าน และบาง “ชุดความจริง” ก็ขัดแย้งกัน

แนวคิดของกลุ่มเม้าบอกต่อความจริง คือการพูดคุยเพื่อให้ผู้ฟังได้รับข้อมูล “รอบด้าน” แล้วเขาจะคิดจะตัดสินใจอย่างไร เป็นเอกสิทธิ์ของเขา

สังคมประชาธิปไตยต้องเคารพในความเห็นต่าง แต่ความเห็นควรมาจากการพิจารณาความจริงที่รอบด้านด้วยสติและปัญญา เสียงส่วนใหญ่จะเป็นอย่างไรก็คงต้องยอมรับ ตราบใดที่การกระทำซึ่งกระทบต่อผู้อื่นหรือส่วนรวมยังอยู่ในกฎกติกา

คุยกับคนคิดต่าง สร้างความเปลี่ยนแปลง –สื่อมวลชนเป็นแหล่งข้อมูลสำคัญ แต่น้อยนักที่จะเสนอข้อมูลรอบด้าน คนทั่วไปจะเลือกฟังสิ่งที่สอดคล้องกับมุมมองของตน คนส่วนมากเลือกไม่ได้ เพราะมีแต่โทรทัศน์ช่องหลักหรือวิทยุชุมชนที่มีการจัดตั้งในท้องถิ่นนั้นๆ เขาก็จะคล้อยตามการชี้นำของผู้มีอำนาจ

โอกาสที่ความคิดเขาจะเปลี่ยนได้ คือมีใครเข้าไปคุยกระตุ้นให้เห็นมุมมองใหม่ หรือเขาประสบเหตุการณ์ที่หักล้าง “ชุดความจริง” เดิม

การฟังจากปากคนตัวเป็นๆ มีน้ำหนักกว่าฟังจากสื่อทั่วไป ไม่จำเป็นต้องมีชื่อเสียงหรือดูน่าเชื่อถือ แต่คนธรรมดาก็สามารถมีอิทธิพลได้ หากมีโอกาสสบตาพูดคุยกันฉันมิตร

เปิดใจฟังเขา แล้วเราจะเข้าถึง หากเราตั้งใจรับฟังเขาก่อน ให้รู้ว่าเขาสนใจอะไร? ได้ข้อมูลที่บิดเบือนหรือขาดตกเรื่องไหน? ทำไมเขาเชื่ออย่างนั้น? ฟังแล้วเราก็จะพบจังหวะสอดแทรกข้อมูลและมุมมองของเรา หรืออาจตั้งคำถามให้เขาต้องขบคิดในอีกแง่มุมเอง

คุยแบบไม่เอาชนะ มีเมตตาต่อตัวเอง (ที่ต้องอดทนฟัง) และต่อเขา (ที่เชื่อในสิ่งที่เรามองว่าไม่น่าเลย) “กระตุ้นต่อมเอ๊ะ” ทิ้งท้ายให้เขาไปคิดต่อ เพราะเราไม่สามารถจะสั่งให้คนอื่นคิดเหมือนเราได้

ผลจะเป็นอย่างไรคงควบคุมไม่ได้ ขอจงสร้างเหตุปัจจัยที่สมควร บางคนเราอาจมีโอกาสพูดคุยได้ครั้งเดียว แต่บางคนที่เราพบเรื่อยๆ ก็สามารถคุยประเด็นอื่นๆ ในชุดความคิดของเขา อาจเปลี่ยนเขาได้เร็วกว่าน้ำเซาะหินด้วยซ้ำไป

เม้าอย่างปลอดภัยไม่เสียเพื่อน แม้เขาจะเป็นฝ่ายตรงข้าม แต่ถ้าเราฟังเขาจริงๆ เขาก็จะฟังเรา หากปล่อยวางอัตตาว่าเราถูกเรารู้ เขาผิดเขาโง่ ไม่เอาชนะ ก็จะไม่ทะเลาะกัน แล้วยังอาจได้มิตรภาพที่ดีขึ้นด้วย! เพราะได้ลดช่องว่างทางความคิดและให้เกียรติกันด้วยน้ำใสใจจริง

คนตรงกลาง เป็นกลุ่มที่จะเปลี่ยนได้ง่ายกว่า หากเขาเห็นพิษภัยของระบอบทักษิณอยู่แล้ว ก็ชวนให้ออกมาร่วมต่อต้าน เพราะเป็นโอกาสสุดท้ายก่อนบ้านเมืองล่มสลาย หรือก่อนเผด็จการรัฐสภาที่จะเกิดขึ้นหลังการเลือกตั้ง...หากไม่มีปฏิรูป

เม้าด้วยมิตรไมตรี ตัดพลังฝ่ายตรงข้าม การด่าทอเหยียดหยามคนเสื้อแดง หรือคนที่เขารัก มักเรียกเสียงนกหวีดได้ดัง สะใจ! แต่เป็นพลังลบที่เพิ่มความร้าวฉาน กัดกร่อนสังคมไม่ให้เกิดสันติสุข

แล้วใครได้ประโยชน์จากความแตกแยก? ใช่ พ.ต.ท.ทักษิณ ที่มวลมหาประชาชนกำลังต่อสู้อยู่หรือไม่? ไยจะผลักไสให้คนตกเป็นเครื่องมือของเขาอีก? ยิ่งมีความเกลียดเหยียดหยามคนเสื้อแดงมากเท่าไร พลังของทักษิณก็จะเพิ่มมากขึ้นเท่านั้น

วิธีการข้างต้นอาจจะไม่ง่ายสำหรับบางคน แต่หากมาร่วมกันทำ รวมตัวเป็นชุมชน (Facebook บอกต่อความจริง) มาแบ่งปันความสำเร็จ (อาจจะช้าแต่ก็สะใจได้) แลกเปลี่ยนวิธีการพูดคุยเรื่องต่างๆ สร้างองค์ความรู้ สร้างพลังร่วมที่จะเปลี่ยนประเทศจากการพูดคุย ก็จะสอดรับกับอหิงสาของกำนันสุเทพ

การพูดคุยทำให้เราอยู่กับความแตกต่างโดยไม่แตกแยก หากร่วมกันบอกต่อความจริง แม้จะเป็นก้าวเล็กๆ ประเทศก็เดินไปข้างหน้า

ถ้าผนึกกำลังกันจริงจังต่อเนื่อง ก็อาจเกิดกระแสสู่จุดพลิกผัน หรือ Tipping Point ที่มวลมหาประชาชนกำลังรอคอยได้