เปิด 4 ช่องทาง เลือกตั้ง-ไม่เลือกตั้ง

ปริญญา เทวานฤมิตรกุล รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เสนอ 4 ทางเลือกในการใช้สิทธิหรือไม่ใช้สิทธิเลือกตั้ง โดยมีสาระสำคัญ 1.ไปเลือกตั้งและเลือกพรรคและผู้สมัครที่ท่านชอบ ถ้าไม่มีสามารถใช้ทางเลือกอื่น

2.ไม่ไปเลือกตั้ง ซึ่งต้องเสียสิทธิตามที่กฎหมายกำหนด แต่สามารถแจ้งเหตุอันสมควรที่ทำให้ไม่สามารถไปใช้สิทธิเลือกตั้งได้ภายใน 7 วัน หลังเลือกตั้งหากไม่ไปแจ้งจะได้สิทธิคืนเมื่อไปเลือกตั้ง สส. หรือ สว.ครั้งต่อไป

ทั้งนี้ การไม่ไปเลือกตั้งเป็นทางเลือกหนึ่งในการแสดงความไม่เห็นด้วยกับการเลือกตั้งครั้งนี้ แต่การที่มีผู้ไปใช้สิทธิไม่ถึง 50% ไม่ทำให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ วิธีนี้เป็นการแสดงออกด้วยการไม่แสดงออก ทำให้อาจมีข้อเสียคือแยกไม่ออกระหว่างผู้ที่ต้องการแสดงออกว่าไม่เห็นด้วยกับการเลือกตั้งครั้งนี้กับผู้ที่นอนหลับทับสิทธิ

ทางเลือกที่ 3 กากบาทในช่องไม่ประสงค์จะลงคะแนน กฎหมายกำหนดว่าในเขตที่มีผู้สมัครเพียงคนเดียว ผู้สมัครต้องได้คะแนนไม่น้อยกว่า 20% ของผู้มีสิทธิเลือกตั้งในเขตนั้น และต้องมากกว่าคะแนนที่ไม่ประสงค์จะลงคะแนน แต่ถ้ามีผู้สมัครหลายคนไม่มีเงื่อนไขนี้

ดังนั้น จำนวนของผู้ที่กาช่องไม่ประสงค์จะลงคะแนนจะมีผลทางกฎหมายเฉพาะ แต่ในการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งในเขตที่มีผู้สมัครแค่คนเดียว ส่วนเขตที่มีผู้สมัครหลายคนจะมีผลเพียงเรื่องความชอบธรรม ถ้าผู้ชนะได้คะแนนน้อยกว่าคะแนนไม่ประสงค์ลงคะแนน

สำหรับการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ ช่องไม่ประสงค์ลงคะแนนจะไม่มีผลทางกฎหมาย มีผลเรื่องความชอบธรรมเช่นเดียวกัน

อย่างไรก็ดี การเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ พรรคการเมืองแต่ละพรรคจะได้จำนวน สส.ตามสัดส่วนคะแนนที่ได้จากประชาชน ส่วนช่องไม่ประสงค์ลงคะแนนและบัตรเสียจะถูกตัดออกไปจากการคำนวณ ซึ่งแตกต่างไปจากในแบบแบ่งเขตเลือกตั้งที่ผู้ชนะมีคนเดียว ถ้าผู้สมัครมีหลายคนจะกาช่องไม่ประสงค์จะลงคะแนน หรือเลือกคนที่แพ้ก็ “เสียของ” เหมือนกัน แต่การเลือกตั้งแบบสัดส่วนไม่มีเสียของ เพราะคะแนนทุกคะแนนจะนำมาคิดเป็นที่นั่งหมด

ดังนั้น จึงเกิดอีกทางเลือกคือกากบาทในช่องไม่ประสงค์ลงคะแนนเฉพาะในบัตรเลือกตั้งแบบแบ่งเขต ส่วนบัตรเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อให้เลือกพรรคเล็กๆ พรรคใดพรรคหนึ่งที่มีนโยบายที่น่าสนใจ จำนวนที่นั่ง สส.แบบบัญชีรายชื่อมี 125 คน นั่นหมายความว่าถ้าพรรคใดได้คะแนน 0.8% ก็จะได้ สส. 1 คน สมมติมีผู้ไปใช้สิทธิ 25 ล้านคน ถ้าพรรคเล็กๆ พรรคใดได้คะแนน 2 แสนคะแนน พรรคเล็กๆ พรรคนั้นก็จะได้ สส. 1 คนแล้ว ก็นับว่าเป็นทางเลือกในการใช้สิทธิที่น่าสนใจ

ทางเลือกที่ 4 ไม่กาอะไรเลยหรือทำบัตรเสีย เป็นทางหนึ่งในการแสดงออก แต่ปัญหาคือจะแยกไม่ออกระหว่างผู้เจตนาทำบัตรเสียกับผู้ที่ทำบัตรเสียจริงๆ