ผ่าทางออกเลือกตั้ง อาจต้องพึ่งศาลอีกรอบ

...ทีมข่าวการเมือง

“2ก.พ.จะมีหรือไม่มีเลือกตั้ง” คำถามนี้จะมีคำตอบในวันนี้ (28ม.ค.) ผ่านเวทีการหารือร่วมของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และ คณะรัฐมนตรี (ครม.) ซึ่งการประชุมครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่าการเลื่อนเลือกตั้งจะสามารถกระทำได้ก็ต่อเมื่อกกต.และนายกรัฐมนตรีมีความเห็นร่วมกัน

“หากมีเหตุที่จะนำไปสู่ความเสียหายร้ายแรงแก่ประเทศชาติหรือประชาชน อันเนื่องมาจากการจัดการเลือกตั้งทั่วไปตามที่กำหนดไว้ในพระราชกฤษฎีกายุบสภากกต.ก็ชอบที่จะต้องแจ้งให้นายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรีรับทราบ เพื่อให้พิจารณาดำเนินการตราพระราชกฤษฎีกากำหนดวันเลือกตั้งทั่วไปขึ้นใหม่ตามอำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบของนายกรัฐมนตรีและประธาน กกต. ในฐานะผู้รักษาการตามพระราชกฤษฎีกายุบสภาที่จะต้องดำเนินการร่วมกัน เพื่อให้เกิดการเลือกตั้งสส.เป็นการทั่วไปสำเร็จลุล่วงได้ด้วยดีตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ” คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 24 ม.ค.

ทั้งนี้ สำหรับการประชุมในวันนี้คาดว่าน่าจะมีผลสรุปออกมา โดยมีความเป็นไปได้ที่ผลการประชุมจะออกมาได้ 2 แนวทาง

แนวทางที่ 1 ไม่เลื่อนเลือกตั้ง หมายความว่า รัฐบาลยืนยันจะเดินหน้าให้มีการเลือกตั้งตามปกติ เพราะอย่าลืมว่ารัฐบาลถือความได้เปรียบเหนือกกต.อยู่เล็กน้อยตรงที่รัฐธรรมนูญกำหนดให้นายกรัฐมนตรีเป็นผู้ทูลเกล้าฯพระราชกฤษฎีกา

เท่ากับว่าต่อให้กกต.ในฐานะหนึ่งในผู้รักษาการตามพระราชกฤษฎีกาเลือกตั้งจะขอให้เลื่อนการเลือกตั้งออกไปก่อนอย่างไรก็ไม่มีความหมาย และจำเป็นต้องปฎิบัติหน้าที่จัดการเลือกตั้งต่อไป เพราะถ้ากกต.ไม่จัดเลือกตั้งก็จะมีผลให้กกต.เองถูกฟ้องร้องดำเนินคดีอาญาฐานละเว้นการปฎิบัติหน้าที่ได้

แนวทางที่ 2 เลื่อนเลือกตั้ง แนวทางนี้จะเป็นไปได้เมื่อรัฐบาลและกกต.มีฉันทามติร่วมกัน เพียงแต่การเลื่อนวันเลือกตั้งออกไปนั้นไม่ได้เป็นการจบปัญหาตรงที่การตราพระราชกฤษฎีกาฉบับใหม่ขึ้นมาเพียงอย่างเดียว เพราะทั้งรัฐบาลและกกต.ต้องมาพิจารณาด้วยว่าการเลื่อนเลือกตั้งที่จะเลื่อนออกไปนั้นจะมีผลเฉพาะการเลื่อนวันลงคะแนนออกไปหรือมีผลให้ต้องกระบวนการเลือกตั้งต้องกลับมานับหนึ่งใหม่ทั้งหมดตั้งแต่การเปิดรับสมัคร

ในประเด็นนี้ ‘ประพันธ์ นัยโกวิท’ อดีตกรรมการกกต.ด้านกิจการบริหารงานเลือกตั้ง มีมุมมองทางกฎหมายว่า หากทั้งรัฐบาลและกกต.มีความเห็นร่วมกันว่าจะเลื่อนการเลือกตั้งวันที่ 2 ก.พ.ออกไปจริงก็จะนำไปสู่การตีความทางกฎหมายได้ 2 ทาง ได้แก่ 1.เลื่อนวันเลือกตั้งออกไปโดยให้เริ่มกระบวนการใหม่ทั้งหมดตั้งแต่การประกาศรับสมัคร เพราะในมุมหนึ่งอาจสามารถตีความได้ว่าในเมื่อได้ประกาศวันเลือกตั้งใหม่แล้วก็ควรต้องเริ่มการสมัครใหม่ด้วย และ 2.เลื่อนเฉพาะวันลงคะแนนเลือกตั้ง 2 ก.พ. เนื่องจากกระบวนการลงคะแนนได้เริ่มไปแล้วผ่านการที่กกต.ได้จัดให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งนอกราชอาณาจักรและการลงคะแนนล่วงหน้าไปแล้ว

“ในอดีตไม่เคยเกิดปัญหาลักษณะนี้มาก่อนทำให้ไม่มีบรรทัดฐานว่าผู้จัดการเลือกตั้งจะต้องดำเนินอย่างไร แต่ส่วนตัวคิดว่าไม่ว่าการเลือกตั้งจะถูกเลื่อนออกไปแบบใดจะย่อมมีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดไม่พอใจกับการตัดสินของกกต.อย่างแน่นอน และคิดว่าถึงที่สุดแล้วก็มีความเป็นไปได้ที่จะต้องมีการเสนอเรื่องให้ศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาวินิจฉัยอีกครั้งว่าการเลื่อนการเลือกตั้งออกไปจะมีครอบคลุมในเรื่องใดบ้างเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาตามมาในอนาคต” อดีตกรรมการกกต.กล่าว

อดีตกรรมการกกต.สรุปว่า สำหรับข้อเสนอที่มีการบอกว่ากกต.ควรใช้อำนาจตามมาตรา 78 ของพ.ร.บ.ประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2550 โดยอ้างเหตุจลาจล

และเหตุสุดวิสัยเพื่อเลื่อนการเลือกตั้งในวันที่ 2 ก.พ.นั้นส่วนตัวคิดว่าไม่สามารถกระทำได้ เนื่องจากบทบญญัติดังกล่าวเป็นการให้อำนาจกกต.เลื่อนการลงคะแนนได้เฉพาะบางหน่วยเลือกตั้งที่เกิดปัญหาดังกล่าวเท่านั้น จะมาอ้างเหตุที่ว่านั้นเพื่อเลื่อนการลงคะแนนทั้งประเทศไม่ได้