จับฉันมาขังทำไม?

สวนสัตว์น้ำซีเวิลด์ ในเมืองออร์แลนโด รัฐฟลอริดา สหรัฐอเมริกา เป็นจุดหมายที่นักท่องเที่ยวจำนวนมากอยากไปเยือน หนึ่งในกิจกรรมยอดฮิตที่นี่คือ การแสดงวาฬ เมื่อ 3 ปีที่แล้วก็เกิดเหตุโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ขึ้นในซีเวิลด์ เมื่อจู่ๆ วาฬยักษ์ก็งับครูฝึกหญิง ดอว์น แบรนโช เข้าปาก แล้วนำลงไปฟัดใต้น้ำจนถึงแก่ความตายต่อหน้าต่อตาผู้ชม

ข้อสันนิษฐานที่ทางซีเวิลด์แถลงผ่านสื่อคือ วาฬตัวนี้มีนิสัยหวงของ ในเวลาปกติถ้าเก็บของได้จะไม่ปล่อยออกจากปากง่ายๆ ในวันเกิดเหตุครูฝึกได้ผูกผมเป็นหางม้า ระหว่างการแสดงเส้นผมของเธอบังเอิญเข้าไปอยู่ในปากของวาฬ มันจึงงับและดึงลงไปใต้น้ำไม่ยอมปล่อย หลังเกิดเหตุทางสวนสัตว์น้ำยืนยันที่จะเก็บวาฬตัวนั้นไว้เพื่อแสดงต่อ แต่ห้ามครูฝึกลงไปในน้ำพร้อมวาฬอีก

วาฬเพชฌฆาตเพศผู้น้ำหนัก 6 ตัน ซึ่งตกเป็น จำเลยของเหตุการณ์นี้ชื่อว่า “ทิลิคัม” เป็นภาษาชาว อินเดียนแดง แปลว่า “เพื่อน” วาฬตัวนี้เคยอยู่ที่ สวนสัตว์น้ำซีแลนด์ในแคนาดาและมีส่วนเกี่ยวข้องกับการเสียชีวิตของผู้ฝึกสอนพาร์ทไทม์ ก่อนจะย้ายมาอยู่สวนสัตว์น้ำซีเวิลด์ ก่อนหน้านี้เคยตกเป็นจำเลยในการเสียชีวิตของชายคนหนึ่งที่กระโดดลงไปในบ่อของมัน

จากเหตุการณ์นั้นทำให้มีการขุดขุ้ยเบื้องลึกเบื้องหลังเกี่ยวกับการนำสัตว์โลกขนาดใหญ่จากท้องทะเลมาเลี้ยงและฝึกโดยมนุษย์ ทั้งยังเป็นต้นกำเนิดของ Blackfish หนังสารคดีของ กาเบรียลา คาวเพิร์ธเวต ซึ่งออกฉายครั้งแรกในเทศกาลหนังซันแดนซ์เมื่อต้นปี 2013 ก่อนจะนำเสนอในรูปดีวีดีและออกอากาศทางช่องซีเอ็นเอ็นและบีบีซีโฟร์

กาเบรียลา เริ่มทำหนังเรื่องนี้หลังจากครูฝึกของทิลิคัมเสียชีวิต เพื่อที่จะตอบโต้ประเด็นที่ว่า วาฬ ทำร้ายเพราะว่า ครูฝึกผูกผมเป็นหางม้า “จะต้องมีประเด็นๆ อื่นอยู่ในเรื่องนี้ด้วย” สารคดี Blackfish มุ่งเน้นไปที่เรื่องของทิลิคัมและอันตรายของการกักขังสัตว์สายพันธุ์นี้ โดยการพาผู้ชมย้อนกลับไปตั้งแต่เมื่อทิลิคัมถูกจับที่นอกชายฝั่งของประเทศไอซ์แลนด์ในปี 1983 ระหว่างนั้นมันถูกวาฬด้วยกันทำร้าย รวมทั้งถูกทิ้งไว้ในถังมืดๆ เป็นเวลานาน ทีมงานต้องการต่อต้านการทารุณต่อวาฬ รวมทั้งอยากนำเสนอว่า ความเครียดจากการกักขังมีผลต่อพฤติกรรมของวาฬ และคัดค้านการที่ซีเวิลด์อ้างว่า วาฬซึ่งถูกนำมาจองจำนั้นจะมีชีวิตยืนยาวกว่า

สารคดีเรื่องนี้ได้รับคำชื่นชมจากบรรดานักวิจารณ์ หลังจากได้ดูหนังเรื่องนี้ทีมงานของสตูดิโอดังอย่างพิกซาร์ได้พิจารณาให้มีการเปลี่ยนแปลงบางส่วนในหนังแอนิเมชั่นเรื่อง Finding Dory (ภาคต่อของ Finding Nemo) โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกับอุทยานทางทะเล

ส่วนซีเวิลด์ซึ่งเลือกที่จะไม่เกี่ยวข้องกับการผลิต ตั้งแต่แรกก็แสดงปฏิกิริยาออกมาผ่านจดหมายจี้แจง “Blackfish เรียกตัวเองว่าเป็น สารคดีแต่ไม่มี ความเป็นธรรมและสมดุล เนื้อหาในหนังไม่ถูกต้อง ทำให้เข้าใจผิด และน่าเศร้าที่หาผลประโยชน์จากโศกนาฏกรรมซึ่งเป็นความเจ็บปวดของครอบครัว เพื่อน และเพื่อนร่วมงานของ ดอว์น แบรนโช” ทั้ง ยังยืนยันว่า สวนสัตว์น้ำซีเวิลด์เป็นหนึ่งในสถาบันสัตววิทยาที่มีมาตรฐานได้รับการยอมรับ มีส่วนในการอนุรักษ์และวิจัยทางวิทยาศาสตร์

หลังสารคดีออกเผยแพร่รายได้ของซีเวิลด์ก็ลดลง ทั้งยังถูกโจมตีจากทั่วสารทิศ ในเดือน ก.พ. 2014 ทางสวนสัตว์น้ำจะจัดเทศกาล SeaWorld’s Bands, Brew, and BBQ ขึ้น ปรากฏว่า นักร้องนักดนตรีต่างทยอยยกเลิกหมายการแสดงที่นี่ รวมถึง ฮาร์ต, แบร์เนคเคต เลดี้ส, วิลลี เนลสัน, ชีป ทริค, โจน เจตต์, มาร์ทรินา แม็คไบรด์ และ ทริชา เยียร์วู้ด ส่วนวงอื่นๆ ที่ยังไม่ตัดสินใจก็ถูกกดดันจากคนจำนวนมากผ่านแคมเปญรณรงค์ในเว็บไซต์ Change.org

โดยศิลปินคันทรีระดับตำนาน วิลลี เนลสัน ได้ให้สัมภาษณ์กับซีเอ็นเอ็นว่า “ผมไม่เห็นด้วยกับวิธีที่พวกเขาปฏิบัติต่อสัตว์ ... สิ่งที่พวกเขาทำที่ซีเวิลด์ไม่โอเคสำหรับผม”

นอกจากปฏิกิริยาจากคนดังแล้วการที่หนังเรื่องนี้ก็ถูกเลือกให้เป็นหนึ่งใน 15 สารคดีที่มีสิทธิเข้าชิงรางวัลออสการ์ก็น่าจะเป็นอีกหนึ่งแรงกระเพื่อมซึ่งช่วยให้เรื่องราวของทิลิคัมอยู่ในความสนใจของผู้คน และช่วยให้ผองเพื่อนวาฬเพชฌฆาตสามารถมีชีวิตอย่างปลอดภัยและสงบสุขในบ้านทางธรรมชาติของตัวเอง