การค้าข้ามชาติในสมัยรัชกาลที่ 5

....สมชาย สกุลสุรรัตน์

สี่แยกราชประสงค์นั้น นอกจากจะเป็นย่านธุรกิจที่สำคัญของกรุงเทพมหานครแล้ว ยังเป็นย่านชุมนุมเทพเจ้าศักดิ์สิทธิ์หลายองค์ด้วยกัน ตั้งแต่ พระพรหม พระวิษณุพระตรีมูรติ และพระอินทร์

เพราะฉะนั้นผมยังเชื่อว่าเรื่องร้ายๆ ถึงขั้นคอขาดบาดตายคงไม่น่าจะเกิดขึ้นที่สถานที่ที่หลายคนบอกว่า เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์แห่งหนึ่ง ไหนๆ ก็ไหนๆ แล้ว ช่วยกันสวดมนต์ภาวนาให้เหล่าเทพเจ้าเหล่านี้ช่วยกันปกปักรักษาชีวิตและทรัพย์สินของคนไทยด้วยกัน อย่าให้เกิดเหตุร้ายแรงใดๆ ขึ้นมามากกว่าที่เกิดขึ้นแล้วเลย

ดีอย่างหนึ่ง เท่าที่เคยไปย่านนี้ยังไม่เคยเห็นเทวรูปขององค์พระผู้ทำลายคือ พระศิวะพระพรหมท่านก็เป็นผู้สร้าง และพระวิษณุท่านก็เป็นพระผู้รังสรรค์ปกปักรักษา ส่วนพระตรีมูรตินั้นท่านก็เป็นพระผู้เปี่ยมด้วยความเมตตา

เพราะฉะนั้น ถ้าพึ่งใครไม่ได้จริงๆ ลองเชื่อผมสวดมนต์ขอพรจากเทพเจ้าที่ไหนๆ ท่านก็สถิตอยู่ในบริเวณนี้อยู่แล้วดีกว่า ใจจะได้สบาย

เขียนมาถึงตรงนี้ ต้องยอมรับครับว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทำให้เกิดอาการมึนงง สมองไม่ค่อยรับเรื่องตัวเลขและความเป็นมาเป็นไปของเศรษฐกิจรอบตัว กับอีกประการหนึ่งมีผู้รู้ได้วิพากษ์วิจารณ์เรื่องของเศรษฐกิจกันมากแล้วสู้หาอะไรเบาๆ มาเขียนดีกว่าอย่างน้อยก็ไม่เพิ่มเชื้อแห่งความเครียดให้ท่านผู้อ่านเพิ่มเติม โดยเฉพาะเรื่องผลกระทบจากความขัดแย้งทางการเมืองที่เกิดขึ้น

ผมเองก็เชื่อครับว่า เศรษฐกิจไทยนั้นจะต้องได้รับผลกระทบจากปัญหาทางการเมืองที่เกิดขึ้นไม่มากก็น้อย แต่ไม่ค่อยยอมรับแนวความคิดที่จะใช้ตัวเลขความเสียหายทางเศรษฐกิจมาอ้างเป็นเหตุผลมายุติความขัดแย้งทางการเมือง

ที่พูดอย่างนี้ เพราะผมคิดว่าความเสียหายหรือผลกระทบทางลบต่อเศรษฐกิจนั้น เป็นผลจากความขัดแย้งทางการเมือง ที่ทำให้เกิดการชุมนุมประท้วงขึ้น ตั้งแต่สมัยประท้วงเสื้อเหลือง จนถึงการประท้วงเสื้อแดง ถ้าจะแก้ไขปัญหาคงต้องไปแก้ไขปัญหาที่เหตุครับ ไม่ใช่ไปแก้ที่ผลอย่างที่พระพุทธเจ้าสอนไว้ครับว่า ความทุกข์นั้นเกิดจากเหตุที่ทำให้เกิดทุกข์ ถ้าอยากจะดับทุกข์ต้องไปหาเหตุให้พบเสียก่อน แล้วจึงรีบหาทางดับเหตุแล้วทุกข์ก็จะหมดไปเอง

ว่าแล้วก็เห็นด้วยกับหลายท่านครับที่ว่าปัญหาทางการเมืองต้องแก้ไขด้วยการเมือง เมื่อแก้ไขปัญหาทางการเมืองได้ปัญหาอื่นๆ ก็ยุติลงไปเอง โดยเฉพาะปัญหาเศรษฐกิจ เพราะคนไทยนั้นรู้จักทำมาค้าขายกันเอง และค้าขายระดับชาติมานานนมแล้ว

เขียนมาถึงตรงนี้ก็มีลานบินลงแล้ว เพราะเผอิญผมไปนั่งอ่านหนังสือเก่าที่ซื้อจากซาเล้งไว้นานแล้ว ช่วงวันหยุดยาว ก็เห็นความสามารถในการทำมาค้าขายระดับข้ามชาติของคนไทย เมื่อประมาณ 164 ปี มาแล้ว กล่าวคือในหนังสือประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 7 กล่าวถึงเรื่องการส่งเรือสินค้าขนส่งสินค้าจากไทยไปขายถึงเมืองบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย เมื่อปีมะเมีย จุลศักราช 1208 พ.ศ. 2389 ในสมัยรัชกาลที่ 3

ในปีนั้น พระยาสวัสดิวารีได้แต่งสำเภาให้จีนกั๊กเป็นพายลำ (หรือสมัยใหม่คงเรียกว่าเป็นกัปตัน) ไปค้าขายที่เมืองบาหลี อยู่ข้างใต้ไม่ห่างเกาะชวา เมื่อจีนกั๊กกลับมาถึงกรุงเทพฯ รัชกาลที่ 3 ท่านจึงโปรดให้ถามเพื่อทราบถึงภูมิประเทศ การบ้านการเมือง ตลอดจนระยะทาง และการเดินทางไปกลับ ประกอบกับตอนนั้น ฮอลันดาหรือเนเธอร์แลนด์ได้ส่งกองทัพเรือไปตีเมืองบาหลีพอดี จึงได้เห็นการรุกรานของฝรั่งล่าอาณานิคมด้วยตนเอง และนำมาจดบันทึกคำให้การได้

ที่สำคัญคือสินค้าที่ส่งออกไปขายครับ เป็นสินค้าที่ผลิตในเมืองสยามร้อยเปอร์เซ็นต์ ไม่มีชิ้นส่วนต่างประเทศใดๆ ทั้งสิ้น และไม่ต้องขอส่งเสริมการลงทุนด้วย ได้แก่ สินค้าเกลือ 150 เกวียน น้ำมันมะพร้าวหนัก 300 บาท ครั่งหนัก 100 บาท น้ำตาลดำหนัก 400 บาท ยางหนัก 400 บาท แพรจีนเจา 20 ม้วน แพรยังสี30 พับ (สองตัวหลังนี้ดูเหมือนจะเป็นสินค้าที่เอกซ์เปอร์ตครับ) ไปค้าขายเมืองบาหลี

จีนกั๊กล่องเรืออยู่หนึ่งเดือนถึงเมืองใหม่ หรือสิงคโปร์ปัจจุบัน จีนกั๊กแกแวะเข้าจำหน่ายเกลือ น้ำตาล ฯลฯ ที่ว่าสิงคโปร์ แล้วซื้อกระทะ 500 เถา สีเสียด 200 บาท ถ้วยชาม 100 ซอง ทองอังกฤษ 1,000 ม้วน ไหมทอง 50 หีบ ผ้าขาว 50 พับ ผ้าดิบ 100 พับ จากสิงคโปร์เก็บไปขายต่อที่บาหลี แล้วผมคิดว่าเผื่อขากลับจะได้เอามาขายในเมืองสยามอีกต่างหาก แสดงถึงความเป็นพ่อค้าเต็มตัว

เอาว่า ห้ามถามหน่วยวัดน้ำหนัก ฯลฯ ที่ว่ามาเด็ดขาด เพราะผมไม่ทราบ แต่สรุปว่าจีนกั๊กใช้เวลาเดินทางจากเมืองสยามไปบาหลีประมาณ 1 เดือน กับอีก 21 วัน ผ่านสถานที่ชื่อแปลกๆ ซึ่งผมก็ไม่ทราบอีกเหมือนกัน เพื่อไปค้าขายสำเร็จตามที่ได้รับมอบหมาย

ส่วนที่เหลือจะเขียนต่ออาทิตย์หน้าครับถ้าการชุมนุมยังไม่ยุติ ถ้ายุติก็จะเขียนเรื่องอื่น เพราะสติสตัง ก็คงกลัวเข้าตัวตามปกติ...