สธ.ต้องยกเครื่องวอร์รูมฉุกเฉิน

โจทย์ใหญ่ของการชุมนุมต่อต้านระบอบทักษิณถูกกำหนดขึ้นใหม่ ด้วยโครงสร้างสภาประชาชนที่มีข้อเสนอแหลมคม อาทิ เลือกตั้งผู้ว่าราชการจังหวัด ปฏิรูประบบการเลือกตั้ง หรือปฏิรูปโครงสร้างตำรวจนั้น อาจฟังดูก้าวหน้าในระบบการเมืองขณะนี้ แต่อันที่จริงข้อเสนอเหล่านี้ไม่ใช่ข้อเสนอใหม่ และถูกเสนอมามากกว่า 2 ครั้ง เพียงแต่ไม่มีนักการเมืองไม่ว่าจากพรรคใดนำไปปฏิบัติ แม้แต่พรรคประชาธิปัตย์เองก็ได้แต่บอกว่าจะนำข้อเสนอไปศึกษาเท่านั้น

เดชรัต สุขกำเนิด อาจารย์คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และอดีตเลขานุการคณะกรรมการปฏิรูป (คปร.) บอกว่าเรื่องเร่งด่วนที่ควรปฏิรูปมากที่สุด ได้แก่ การปฏิรูปโครงสร้างพรรคการเมือง โดยเฉพาะกลไกพรรคที่ไม่เป็นประชาธิปไตย โดยจะสังเกตได้ว่า สส.และสมาชิกพรรค ทำหน้าที่เป็นเพียงตรายางคอยโหวตในเรื่องที่เจ้าของพรรคตัวจริงสั่งเท่านั้น นอกจากนี้ก็ควรให้โอกาส สส.ได้มีโอกาสใช้สิทธิออกเสียงในสภามากขึ้น โดยไม่จำเป็นต้องเป็นไปตามมติพรรคเพียงอย่างเดียว

เดชรัตยังเสนอให้ประชาชนมีสิทธิในการ “ยับยั้งการตัดสินใจของรัฐ” หรือปฏิเสธกฎหมายรวมถึงนโยบายที่ประชาชนรู้สึกว่าไม่ได้รับความเป็นธรรม ยกตัวอย่างเช่น การพิจารณา พ.ร.บ.นิรโทษกรรม ซึ่งมีกระบวนการเร่งรัดและเกิดขึ้นภายในคืนเดียว โดยขณะนี้ พ.ร.บ.นิรโทษกรรมเอง ก็ยังคงติดล็อกกฎหมายอยู่ 180 วัน หากมีทางออกด้วยการให้ประชาชนลงชื่อยับยั้งก็ไม่ต้องรออีกต่อไป

ส่วนข้อเสนอสภาประชาชนของสุเทพ เทือกสุบรรณ นั้น เขาบอกว่าหลายข้อเสนอเป็นแนวคิดที่ดีแต่ไม่อาจเป็นจริงได้ นอกจากจะเกิด “สุญญากาศทางการเมือง” ขึ้น ซึ่งหากเกิดสภาวะเช่นนั้นจริงจะอันตรายมาก เนื่องจากจะมีประชาชนจำนวนหนึ่งไม่เห็นด้วย จนทำให้ข้อเสนอการปฏิรูปล้มเหลวทั้งหมด เพราะฉะนั้นกระบวนการจึงควรเกิดขึ้นภายในรัฐสภาปกติ

ขณะที่ พงศ์โพยม วาศภูติ อดีตปลัดกระทรวงมหาดไทยและอดีตคณะกรรมการ คปร. กล่าวว่า เรื่องเร่งด่วนที่ควรปฏิรูป ได้แก่ การพยายามทำให้ระบบเลือกตั้งเปลี่ยนจากเผด็จการรัฐสภาที่ทุนสามานย์ทางการเมืองยึดครอง รวมถึงนักการเมืองเข้าไปถอนทุนจากการเลือกตั้งเพียงอย่างเดียว เปลี่ยนไปสู่การเป็นระบบที่เปิดโอกาสให้คนดี มีความรู้ และมีประสบการณ์เข้ามาในระบบการเมืองมากขึ้น

“ผมคิดว่าอาจต้องเกิดสุญญากาศสักระยะหนึ่ง เพื่อให้บ้านเมืองไปต่อได้ แล้วเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมหาทางออกว่าอะไรคือสิ่งที่ถูกต้องและจะทำให้ระบบเดินหน้าต่อไปได้ ผมเชื่อว่าจิตสำนึกของคนไทยรู้ว่าอะไรคือความดีงามและความถูกต้อง ส่วนประสบการณ์กับนักการเมืองที่เลวร้ายนั้นเราก็ผ่านมาแล้ว เพราะฉะนั้นจะต้องใช้โอกาสที่เป็นสุญญากาศมาพูดคุยกันว่า จะทำอย่างไรจึงจะเปิดโอกาสให้คนดีเข้าไปบริหารประเทศได้ และทำอย่างไรให้ระบบตรวจสอบนักการเมืองเข้มแข็งมากขึ้น” พงศ์โพยม ระบุ

นพ.วิชัย โชควิวัฒน อดีตคณะกรรมการสมัชชาปฏิรูปประเทศไทยและอดีตคณะกรรมการ คปร. กล่าวว่า เรื่องเร่งด่วนที่สุดที่ต้องปฏิรูป คือ การปฏิรูปพรรคการเมือง เนื่องจากขณะนี้โครงสร้างพรรคการเมืองมีอำนาจมากเกินไป และเปิดช่องให้เกิดเผด็จการรัฐสภา ได้อย่างง่ายดาย นอกจากนี้ก็ควรเร่งลดอำนาจรัฐส่วนกลางลง โดยให้ท้องถิ่นมีโอกาสนำงบประมาณไปบริหารตัวเองมากขึ้น รวมถึงควรยกเลิกการปกครองส่วนภูมิภาค ซึ่งเป็นเพียงกลไกของภาครัฐในการครอบงำประชาชนเท่านั้น

นพ.วิชัย ยังเสนอให้ลดอำนาจของ สส.ลงและเพิ่มอำนาจประชาชนให้มากขึ้น โดยเฉพาะการเข้าชื่อเสนอกฎหมาย ซึ่งก่อนหน้านี้ภาคประชาสังคมเคยเสนอแก้ พ.ร.บ.ประกันสังคม โดยรวบรวมรายชื่อมานับหมื่นชื่อ แต่เมื่อฝ่ายนิติบัญญัติไม่เอา ก็สามารถคว่ำร่างได้ทันที ซึ่งควรจะต้องจัดระบบใหม่ทั้งหมด ขณะเดียวกันระบบบการตรวจสอบและถ่วงดุล โดยองค์กรอิสระอย่างคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ก็ควรจะต้องเร่งปฏิรูปเช่นเดียวกัน เนื่องจาก ป.ป.ช.พิจารณาเรื่องร้องเรียนต่างๆ เช่น การทุจริตในโครงการรับจำนำข้าวล่าช้ามาก จนสร้างความเสียหายให้กับประเทศมูลค่ามหาศาล ซึ่งการตรวจสอบการทุจริตควรเพิ่มอำนาจให้ประชาชนมากขึ้นและลดอำนาจ ป.ป.ช.ส่วนกลางลงเช่นเดียวกัน

ส่วนกระบวนการที่จะไปให้ถึงการปฏิรูปประเทศนั้น นพ.วิชัย กล่าวว่า ขณะนี้ยังมองไม่เห็น เพราะโดยปกติรัฐบาลจะเป็นผู้นำในการรับฟังความคิดเห็นเพื่อนำไปสู่การปฏิรูป แต่รัฐบาลชุดนี้ไม่ได้ตั้งใจที่จะปฏิรูปอยู่แล้ว เพียงแต่รับปากเฉพาะเวลาที่รัฐบาลมีปัญหาเท่านั้น เพราะฉะนั้นภาคประชาชนควรรวมตัวกันสะท้อนให้เห็นปัญหาการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม และกดดันให้เกิดการปฏิรูปในที่สุด