เปิดใจ 'ปทีป ตันประเสริฐ' ไขข้อสงสัยแดงทั้งสตช.?

8...ภัทระ คำพิทักษ์/ไพบูลย์ กระจ่างวุฒิชัย

การชุมนุมของกลุ่มแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ (นปช.) ที่บริเวณสี่แยกราชประสงค์ทำให้สังคมได้รับผลกระทบถ้วนหน้า

ท่ามกลางความอึดอัดนี้ได้เกิดคำถามกับสังคมว่ากำลังเกิดอะไรขึ้นกับเจ้าหน้าที่รัฐเพราะไม่สามารถบังคับใช้กฎหมายได้

พล.ต.อ.ปทีป ยอมรับว่าปีนี้เป็นปีที่หนักที่สุดในชีวิตของการรับราชการตำรวจ แต่ว่าผมเคยรักษาการตอนสถานการณ์ของกลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย (พธม.) เมื่อเดือน ธ.ค. 2551 ไม่รู้ว่าชีวิตนี้ต้องอีกกี่ครั้งในชีวิตการทำงานราชการของผม มาทีไรมีม็อบทุกที ไม่รู้ว่าอะไรที่ทำให้ผมต้องมาเจอม็อบทั้งเหลืองและแดง (หัวเราะ)

ในแง่ของตำรวจเกียร์ว่างต้องขอยืนยันว่าตำรวจยังทำงานเต็มที่อยู่ เพียงแต่ว่าบางเหตุการณ์มันต้องดูสถานการณ์และความเหมาะสมในการบังคับใช้กฎหมายด้วย ถ้าเผื่อสถานการณ์มันไม่เอื้ออำนวยแล้วเราไปบังคับใช้กฎหมายมันจะเกิดเหตุลุกลามใหญ่โตขึ้นมา เราก็ต้องใช้ดุลพินิจว่าอาจจะยังไม่ดำเนินการใช้กฎหมายแต่รอเวลาสักนิดหนึ่งที่เมื่อบังคับใช้กฎหมายแล้วมันจะไม่เกิดผลกระทบด้านข้างที่ลุกลามใหญ่โต

แต่การที่เรายังไม่บังคับใช้กฎหมาย ณ เวลานั้น ก็มิได้หมายความว่าคนคนนั้นจะเป็นคนที่ไม่กระทำความผิด ความผิดยังคงอยู่ เพียงแต่ว่าจะถูกบังคับใช้กฎหมายหลังจากที่เหตุการณ์วันนั้นไปแล้ว อย่างที่ท่าน พล.ต.ต.อำนวย นิ่มมะโน รองผู้บัญชาการตำรวจนครบาล บอกว่า ถ้าเผื่อต้องรื้อบ้านทั้งหลังเพื่อจับหนูตัวเดียวมันไม่คุ้มค่า แต่ถ้าเรารอให้หนูออกจากบ้านแล้วเราค่อยจับหนู บ้านก็ยังอยู่หนูเราก็จับได้

lสิ่งเหล่านี้เป็นที่เข้าใจแล้วของรัฐบาล

ครับบางเรื่องต้องขึ้นอยู่กับสถานการณ์เหล่านั้นว่าจะบังคับใช้กฎหมายได้เลยหรือไม่ อย่างไรก็ตามก็จะเห็นได้ว่า ณ เวลานี้ หลายเรื่องที่ตำรวจสามารถบังคับใช้กฎหมายได้สำเร็จแล้ว และเมื่อส่งฟ้องศาลซึ่งศาลได้ตัดสินลงโทษด้วยการจำคุก เรื่องการบังคับใช้กฎหมายได้ประชุมข้าราชการตำรวจทั่วประเทศไปว่า ณ เวลานี้ต้องให้มีความเข้มข้นในเรื่องนี้และได้ออกหนังสือกำชับไปหน่วยต่างๆ ทั่วประเทศแล้ว ทั้งที่อยู่ในพื้นที่และไม่ได้อยู่พื้นที่ตาม พ.ร.ก.บริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน

lบทบาทที่ตำรวจได้รับมาจากศูนย์อำนวยการแก้ไขสถานการณ์ฉุกเฉิน (ศอฉ.) คืออะไรเพราะ ดูเหมือนว่ารัฐบาลจะไม่ค่อยใช้ตำรวจเท่าไหร่

อืม...ในแง่การทำงานของตำรวจต้องแบ่งออกเป็นการบังคับใช้กฎหมายและการป้องกัน ซึ่งในส่วนของการป้องกัน เช่น การตั้งด่านและการปิดกั้นจราจร โดยตำรวจมีหน้าที่ที่จะไม่ให้พวกเขาไปทำการตั้งด่านและปิดการจราจรได้ เรามีปัญหาในการปฏิบัติพอสมควร ถ้าเผื่อเราเอากำลังไม่ให้เขาปิดกั้น 100 คน พวกเขาก็มา 200 คน

ถ้ามีจำนวนมากแล้วเราเอากำลังเข้าไปเพื่อบังคับให้ยอมก็ต้องมีการปะทะกัน ตรงนี้ต้องอยู่ในดุลพินิจว่าถ้าหากใช้กำลังแล้วมีการปะทะมันเหมาะสมหรือไม่ เพราะอาจจะต้องมีการบาดเจ็บ ซึ่งตรงนี้เป็นนโยบายของรัฐบาล ณ วันนี้วิธีการแก้ไข คือ ถ้าเรารู้ว่าเขาจะมาตั้งด่านปิดการจราจรตรงนี้เราก็เอากำลังเข้าไปยึดพื้นที่เอาไว้ก่อน แต่บางทีการข่าวของเราอาจจะบกพร่อง เช่น เขามายึดถนนเรียบร้อยแล้วแต่เราเพิ่งรู้ ซึ่งตรงนี้ต้องมีการแก้ไขให้มีความรวดเร็วมากขึ้น

lเป็นความจริงหรือไม่ที่ตำรวจเป็นเสื้อแดงและมะเขือเทศกันเยอะ

เออ...เรื่องแดงเยอะผมว่ามันเป็นเรื่องจิตใจของแต่ละคน ซึ่งผมคงไปบังคับเขาไม่ได้หรอกว่าเขาชอบสีแดง สีเหลือง หรือสีอะไรก็ตาม แต่ที่แน่ๆ เป็นเรื่องเฉพาะตัวคน ไม่ใช่ตำรวจทั้งสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ผมยืนยันน่ะครับว่าถ้าเขาสวมเครื่องแบบสีกากีแล้วเขาต้องไม่มีสีอะไร ต้องมีสีกากีเท่านั้นและต้องทำหน้าที่ของสีกากีของตำรวจให้ดีที่สุด

lสถานการณ์ตอนนี้จะมีวิธีการปกครองผู้ใต้บังคับบัญชาอย่างไรที่มีจิตใจเป็นเสื้อแดงพอสมควร

วิธีที่ทำอยู่ทุกวันนี้ คือ ต้องให้ผู้บังคับบัญชาต้องสื่อและพูดให้พวกเขาเข้าใจว่าขณะนี้คุณจะเป็นเหลืองหรือเป็นแดงหรือเป็นอะไร แต่เมื่อไหร่ที่สวมเครื่องแบบแล้วคุณคือตำรวจ ต้องทำหน้าที่เป็นผู้พิทักษ์สันติราษฎร์ให้ได้ ซึ่งตรงนี้เรามีนโยบายให้ทำมานานแล้ว

lเมื่อพวกเขาสวมเครื่องแบบแล้วมีปัญหาในการบังคับบัญชา และสั่งการภายในสำนักงานตำรวจแห่งชาติหรือไม่

นายตำรวจชั้นผู้ใหญ่ไม่ค่อยมีปัญหาเพราะว่าผู้บริหารสำนักงานตำรวจแห่งชาติมีการคุยกันตลอด และโดยความอาวุโสแล้วผมมากกว่าเขา มีความเป็นพี่ๆ น้องๆ กันอยู่ เคยคบหากันมาเป็นสิบๆ ปี บางคนเจอกันตั้งแต่สมัยเป็นนักเรียนนายร้อยตำรวจมีความผูกพันกันมีน้ำใจที่ดีกัน

ผมต้องใช้ความเป็นส่วนตัวสื่อสารกัน ผมยังยืนยันว่าผู้บริหารสำนักงานตำรวจแห่งชาติทุกวันนี้ไม่มีปัญหาและยังร่วมมือกันทำงาน แต่สำหรับเจ้าหน้าที่ตำรวจในต่างจังหวัดหากมีการหย่อนยานในการบังคับใช้กฎหมาย ขั้นแรกสุดคงเตือนอันดับแรกซึ่งได้เตือนไปหลายแห่ง แต่หากยังไม่ดีขึ้นต้องมีการพิจารณาบทลงโทษตามข้อบกพร่องกันไป ซึ่งตรงนี้ได้แจ้งให้ทุกหน่วยได้รับทราบแล้ว

lในฐานะที่ดำรงตำแห่งรักษาราชการแทน ผบ.ตร. เป็นอุปสรรคและสร้างความลำบากในการทำงานมากน้อยอย่างไร

รักษาการ ผบ.ตร. ในแง่ของกฎหมายมีอำนาจเท่ากับ ผบ.ตร. ตำรวจจริง แต่ในแง่ของการปฏิบัติมันไม่เต็ม 100 หรอกครับ เพราะว่าการรักษาการอาจจะเป็น ผบ.ตัวจริงหรืออาจจะไม่เป็น ผบ.ตัวจริงก็ได้ ดังนั้น ในภาคปฏิบัติจะมีอำนาจเต็ม 100% ตามกฎหมายมันไม่ได้ ประกอบกับอีกไม่กี่เดือน คือ เดือน ก.ย. นี้ผมจะเกษียณแล้วด้วยก็เป็นปัจจัยสำคัญ อย่างไรก็ดี ก็ยังได้รับความร่วมมือจากน้องๆ อยู่ตลอดเวลาอาศัยความเป็นพี่เป็นน้องร่วมกันทำงานอยู่

lเหตุการณ์สลายการชุมนุมของกลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย เมื่อวันที่ 7ต.ค. 2551 มีผลต่อขวัญและกำลังใจของตำรวจบ้างหรือไม่

ถ้าในแง่ความนึกคิดและจิตใจของตำรวจต้องเรียนตรงๆ ว่าตำรวจเองมีหน้าที่ในการรักษาความสงบเรียบร้อยโดยเฉพาะการปราบอาชญากรรม แต่สำหรับการมาทำหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อยให้กับผู้ชุมนุม ความถนัดในการทำงานตำรวจไม่ถนัดเท่าไหร่หรอก เพราะเราฝึกมาเพื่อให้ไปไล่จับคนร้ายในคดีอาชญากรรม อย่างไรก็ตาม เราได้มีการฝึกกองร้อยปราบจลาจลขึ้นมา โดยตอนนี้ฝึกได้จังหวัดละ 12 กองร้อยทั่วประเทศไทย ซึ่งเป็นเพียงการฝึกในเบื้องต้นเท่านั้น

ความรู้เบื้องต้นพอมีที่จะปฏิบัติงานแต่ไม่ได้มากมาย อุปกรณ์เครื่องมือในการป้องกันตัวเอง เช่น หมวก สนับแข้ง เป็นต้น ก็มีได้แค่ในระดับหนึ่งแต่ไม่ 100% มีอยู่ประมาณ 1020% อันนี้เรียนตรงๆ อีกเรื่องที่เป็นปัญหา คือ การรักษาความสงบให้กับผู้ชุมนุมต้องใช้กำลังเยอะตำรวจเรามีจำกัด เราเองไม่มีหน่วยงานเฉพาะเรื่องนี้

lในส่วนของตำรวจประเมินสถานการณ์ต่อจากนี้ว่าจะอยู่ในระดับใด

พูดตรงๆ ว่าการประเมินสถานการณ์ทำได้ยากว่าจะเป็นอย่างไร แต่ ณ วันนี้ตำรวจได้ทำงานอย่างเต็มที่ เข้มข้นขึ้นทุกวัน เจอใครกระทำความผิดเราก็จับทันที ส่วนผู้ชุมนุมที่ราชประสงค์เป็นปัญหาใหญ่ต้องมีหลายหน่วยงานร่วมกันพิจารณาตรงนี้ว่าจะดำเนินการอย่างไร ตำรวจอย่างเดียวทำไม่ได้

lอย่างระดับแกนนำถ้าออกมาตำรวจจะจับอย่างแน่นอน

จับครับ...จับแน่นอน แต่ถ้าเผื่อสถานการณ์ไม่เอื้ออำนวยเราก็อาจจะรอก่อนเพื่อให้เกิดความเหมาะสมแล้วเราจะจับกุม