“กล้วยหักมุก” ผลิตภัณฑ์ชุมชนสู่อาชีพหลักที่ยั่งยืน

กลุ่มแม่บ้านหาดสองแคว นำกล้วยหักมุกที่ปลูกเป็นจำนวนมากในชุมชน มาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์หลายชนิด สร้างรายได้เสริม 4,000-5,000 บาทต่อเดือน

โดย...บุญนำ เกิดแก้ว

“กล้วยหักมุก” หรือชื่อสามัญ Silver Bluggoe ลำต้นสูง 2.5 - 3.5 เมตร เส้นผ่านศูนย์กลางมากกว่า 15 เซนติเมตร กาบลำต้นด้านนอกมีประดำเล็กน้อย ด้านในมีสีเขียวอ่อน ก้านใบมีร่องค่อนข้างแคบ และมีครีบ เส้นกลางใบสีเขียวมีนวลทางด้านล่าง ช่อดอกไม่มีขน ปลีรูปไข่ค่อนข้างป้อม ม้วนงอขึ้น ด้านบนป่านมีนวลหนา ด้านล่างมีสีแดงเข้ม เครือหนึ่งมีประมาณ 7 หวี หวีหนึ่งมี 10 - 16 ผล ผลใหญ่ ก้านผลยาว ปลายผลลีบลง มีเหลี่ยมชัดเจน เปลือกหนา เมื่อสุกสีเหลืองอมน้ำตาล มีนวลหนา เนื้อสีส้ม

ประโยชน์ของกล้วยหักมุกมีหลายอย่าง แต่กลุ่มแม่บ้านหาดสองแคว ต.หาดสองแคว อ.ตรอน จ.อุตรดิตถ์ นำกล้วยหักมุกมาแปรรูปได้หลากหลายชนิด เป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสิ่งที่อยู่ตามธรรมชาติได้เป็นอย่างดี นำรายได้มาสู่มวลสมาชิก และครอบครัวได้ตลอดทั้งปี แถมยังสร้างชื่อให้เป็นที่รู้จักของกลุ่มผู้บริโภคทั่วประเทศ

นางสาลี่ ธีระแนว วัย 64 ปี ประธานกลุ่มแม่บ้านหมู่ 1 ต.หาดสองแคว หรือกลุ่มแม่บ้านแปรรูปกล้วยหักมุก บอกว่า ก่อนหน้านี้มีอาชีพขายของชำ ควบคู่กับการขายกล้วยทอด มันทอด และเผือกทอด แต่หลังจากปี 2545 มีหน่วยงานทางราชการเข้ามาแนะนำ พร้อมทั้งส่งเสริมให้มีการแปรรูปผลผลิตทางการเกษตร จึงตั้งกลุ่มแม่บ้านตั้งแต่มีสมาชิกเพียงไม่กี่คนจนปัจจุบันมีสมาชิกมากถึง 25 คน

“ในพื้นที่และตำบลใกล้เคียง ชาวบ้านมีการปลูกกล้วยหักมุกจำนวนมาก จึงกลายเป็นวัตถุดิบอย่างดีสำหรับกลุ่ม เสียงของสมาชิกส่วนใหญ่ก็สรุปว่า กลุ่มควรแปรรูปกล้วยหักมุกคือ กล้วยหวาน หรือกล้วยชุบน้ำเชื่อม กล้วยเค็ม กล้วยบาบิคิว มันเทศเค็ม มันเทศชุบน้ำเชื่อม และกล้วยกวน ผลิตภัณฑ์ที่แปรรูปของกลุ่มทุกอย่างจะบรรจุขนาดเดียวคือถุงละ 20 บาท ยกเว้นกล้วยกวนที่ทำ 2 ขนาดคือ ขนาดเล็ก 20 บาท และขนาดใหญ่ถุงละ 50 บาท”

แรกเริ่มเดิมทีการแปรรูปของกลุ่มแม่บ้านจะผลิตกันเพื่อรับประทานเองบ้าง จากนั้นก็เริ่มผลิตมากขึ้นวางขายหน้าบ้านของสมาชิก เริ่มขยายเป็นขายตามงานวัด งานหมู่บ้าน งานตำบล งานอำเภอ และงานระดับจังหวัด จนสูงสุดปี 2549 ผลิตภัณฑ์ของกลุ่มเป็นที่รู้จักมากขึ้น เพราะเริ่มมีคำสั่งซื้อมาจากต่างจังหวัด โดยเฉพาะกรุงเทพ ฯ เชียงใหม่ จนไม่สามารถผลิตได้ทัน เนื่องจากวัตถุดิบขาดบ้าง สมาชิกส่วนหนึ่งไปทำนา หลังจากเสร็จจากการทำนาสมาชิกก็จะกลับมารวมตัวเพื่อผลิตอีกครั้ง

ทุกเช้าสมาชิกจะเดินทางมาที่กลุ่มเพื่อร่วมกันแปรรูปกล้วยหักมุก ทุกคนมีหน้าที่หลักอยู่แล้ว ไม่ต้องบอกว่าใครต้องทำอะไร ส่วนช่วงอาหารมื้อเที่ยงสมาชิกก็จะห่อข้าวมากินที่กลุ่ม ขณะเดียวกันกลุ่มก็จะปรุงอาหารเสริมให้ เพื่อให้สมาชิกได้รับประทานร่วมกัน การรวมกลุ่มของแม่บ้านนอกจากรวมกลุ่มกันเพื่อสร้างงานสร้างรายได้แล้ว ยังเป็นการสร้างความรักความสามัคคีในกลุ่มแม่บ้านด้วยช่วงที่รับประทานอาหารมื้อเที่ยงด้วยกัน

การแปรรูปกล้วยหักมุก สมาชิกจะมีรายได้จากการผลิต และการจำหน่ายเฉลี่ยเดือนละ 4,000-5,000 บาท แม้จะเป็นเงินที่ไม่มากอะไรนัก แต่สมาชิกก็มีรายได้เพิ่มขึ้นหลังจากเสร็จสิ้นฤดูกาลทำนาปี นอกจากนี้กลุ่มยังตั้งกลุ่มสัจจะขึ้น เพื่อให้สมาชิกได้กู้ไปเป็นทุนบ้าง กู้ไปเพื่อให้ลูกหลานใช้จ่ายช่วงเปิดภาคเรียน โดยจะคิดอัตราดอกเบี้ยต่ำมากคือ 1 บาทต่อเดือน ทั้งนี้เพื่อเป็นการช่วยเหลือให้สมาชิกไม่ต้องไปกู้เงินจากนอกระบบที่อัตราดอกเบี้ยสูงมาก

นางสุมาน โชติช่วง วัย 58 ปี สมาชิกกลุ่มฯ บอกว่า เป็นสมาชิกรุ่นก่อตั้งกลุ่ม ส่วนอาชีพหลักคือการทำนา แต่ก็ทำได้เพียงปีละ 1 ครั้ง เมื่อเสร็จจากการทำนาแล้วก็เข้ามายังกลุ่มเพื่อแปรรูปกล้วยหักมุก ทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้นจากการทำนา สามารถเลี้ยงครอบครัวได้อย่างไม่เดือดร้อน อีกอย่างเป็นงานที่ไม่ต้องอยู่กลางแดด ทำอยู่กับบ้าน รู้จักและรักใคร่ปรองดองในกลุ่มแม่บ้านด้วยกันอีกด้วย

นางสมหมาย เอกา วัย 56 ปี สมาชิกอีกราย บอกว่า หลังจากสามีเสียชีวิตแล้วก็เลิกทำนา มาสมัครเป็นสมาชิกฯ ลูกสาวที่กลับจากต่างจังหวัดก็เข้ามาแปรรูปผลิตภัณฑ์กล้วยหักมุกด้วย ทุกวันนี้ทำหน้าที่ทอดกล้วย และคงต้องทำหน้าที่นี้ต่อไป เพราะอายุมากแล้วจะไปทำงานที่อื่นคงเป็นไปไม่ได้ ทุกวันนี้เลี้ยงตัวเองด้วยการแปรรูปกล้วย มีรายได้เดือนละ 4,000-5,000 บาท เลี้ยงตัวเองและลูกสาวได้ไม่ต้องเดือดร้อน เพราะไม่มีหนี้สินต้องชดใช้

นายพงษ์เทพ ชัยอ่อน นายกองค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) หาดสองแคว กล่าวว่า ใน ต.หาดสองแคว มี 7 หมู่บ้าน แต่มี 5 หมู่บ้านที่รวมตัวกันเป็นกลุ่มแม่บ้านแปรรูปอาหารและเครื่องใช้ขึ้นมาเพื่อสร้างรายได้คือ หมู่ 1 แปรรูปกล้วยหักมุก, หมู่ 2 แปรรูปผลไม้ งาดำตัด, หมู่ 3 ตัดเย็บเสื้อผ้า สุราชุมชน, หมู่ 5 ผลิตปลาร้าผง สมุนไพร น้ำพริก ปลาร้าก้อน และ หมู่ 6 ผลิตกระเป๋าจากผักตบชวา

“อบต.ได้เข้าส่งเสริมกลุ่มแม่บ้านตลอดมา ตำบลจัดงาน อำเภอ และจังหวัดจัดงาน ก็จะนำผลิตภัณฑ์ของกลุ่มแม่บ้านทุกหมู่ไปจำหน่ายให้กับผู้บริโภค องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) มาศึกษาดูงาน ก็จะพาคณะไปดูงานของกลุ่มแม่บ้านทุกหมู่ และทุกหมู่ก็สามารถเลี้ยงดูสมาชิกได้อย่างดี นำเม็ดเงินเข้าสู่ตำบลจำนวนมหาศาลในแต่ละปี เริ่มจากเล็ก ๆจนปัจจุบันนำสู่ไปความเข้มแข็งของชุมชนได้”

หากสนใจผลิตภัณฑ์กลุ่มแม่บ้านแปรรูปกล้วยหักมุกติดต่อได้ที่ 055-496043 หรือ สนใจศึกษาดูงานของทุกกลุ่มแม่บ้านสามารถติดต่อได้ที่ นายก อบต.หาดสองแคว 08-1972-1714