สังฆราชบูชา

ความสูญเสียสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก เป็นความสูญเสียอย่างใหญ่หลวงของพุทธศาสนิกชนชาวไทยและชาวโลก

ที่กล่าวเช่นนี้ เพราะสมเด็จพระญาณสังวรฯ มีคุณอเนกอนันต์ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนามายาวนานหลายทศวรรษ ดังจะเห็นได้จากประกาศกระแสพระบรมราชโองการสถาปนาสมเด็จพระสังฆราชตอนหนึ่งว่า “สมเด็จพระญาณสังวรฯ เป็นผู้เจริญยิ่งด้วยพรรษายุกาล รัตตัญญูมหาสถาวีรธรรม ยินดีในเนกขัมมปฏิบัติเป็นอจลพรหมจริยาภิรัตยั่งยืนช้านาน ดำรงมั่นในศีลสมาธิปัญญามิได้เสื่อมถอย...”

ตลอดระยะเวลาอันยาวนานท่านมีบทบาทเผยแผ่ศาสนาทั้งในประเทศและระดับสากล ทรงเป็นพระมหาเถระไทยรูปแรกที่ได้ดำเนินงานพระธรรมทูตในต่างประเทศอย่างเป็นรูปธรรม โดยทรงเป็นประธานกรรมการอำนวยการสำนักฝึกอบรมพระธรรมทูตไปต่างประเทศเป็นรูปแรก

ในหมู่ราชวงศ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และพระบรมวงศานุวงศ์ มีศรัทธาต่อพระองค์ท่าน เจ้าพระคุณสมเด็จพระญาณสังวรฯ ทรงเป็นพระอภิบาลในพระภิกษุพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลปัจจุบัน เมื่อครั้งเสด็จออกทรงพระผนวช เมื่อพุทธศักราช 2499

พร้อมทั้งทรงถวายความรู้ในพระธรรมวินัยตลอดระยะเวลาแห่งการทรงพระผนวช ทรงเป็นพระราชกรรมวาจาจารย์ ในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ์ สยามมกุฎราชกุมาร เมื่อครั้งเสด็จออกทรงผนวชเป็นพระภิกษุ เมื่อพุทธศักราช 2521

แม้แต่องค์ดาไล ลามะ ผู้นำศาสนาพุทธแห่งทิเบต ที่ได้รับการยกย่องก็นับถือพระองค์ท่านเป็นพี่ชายคนโต

พระองค์ทรงเป็นกำลังในการเผยแผ่พุทธศาสนา เป็นที่รักของประชาชนโดยทั่วไป พระองค์ออกกิจนิมนต์โดยไม่เลือกชั้นวรรณะ ยามประชาชนเดือดร้อนในวิกฤตต่างๆ ไม่ว่าภัยพิบัติหรืออื่นๆ พระองค์ทรงออกให้กำลังใจประชาชน ออกบิณฑบาต เทศนาธรรมทั้งในเมืองและต่างจังหวัด เพื่อช่วยประชาชนให้มีกำลังใจที่เข้มแข็ง

ในยามบ้านเมืองมีวิกฤต ทรงให้สติแก่ผู้คนในบ้านเมืองได้มีกำลังใจฝ่าฟันวิกฤตไปในทางที่ถูกต้อง

พระองค์ยังเป็นผู้ปฏิบัติธรรมเป็นที่ยอมรับในหมู่พระสงฆ์และพระสุปฏิปันโน หลายรูปเป็นพระผู้ปฏิบัติดี ปฏิบัติชอบแห่งยุคสมัยของเรา ดังที่หลวงปู่เทสก์กล่าวไว้ว่า ท่านบรรลุธรรมแล้ว

ดังนั้น สมเด็จพระสังฆราช มีศีลาจารวัตร เหมาะกับราชทินนาม “ญาณสังวร” ซึ่งเป็นพระสมณศักดิ์พิเศษที่มีเพียง 2 รูปเท่านั้นในกรุงรัตนโกสินทร์

อย่างไรก็ดี แม้สังคมไทยและสังคมโลกจะสูญเสียพระองค์ไป แต่จริยวัตรที่จารึกไว้เป็นแบบอย่างแก่พุทธศาสนิกชนได้เรียนรู้และนำไปสู่ความเจริญสืบไป