กฏหมายสะดุด ธนาคารพุทธศาสนาชะงัก

โดย...ธเนศน์ นุ่นมัน

แนวคิดการตั้ง “ธนาคารพระพุทธศาสนา”อาจไม่คุ้นคนโดยทั่วไปนัก

ทว่า กลับเป็นแนวคิดที่น่าสนใจยิ่ง

ย้อนกลับไปก่อนหน้านี้ คณะกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรม ได้เสนอร่าง พ.ร.บ.ธนาคารพระพุทธศาสนา โดยอ้างหลักการและเหตุผลที่จำเป็นต่อการจัดตั้งธนาคารพระพุทธศาสนาว่า

“เพื่อระดมเงินเพื่อพัฒนา ส่งเสริม อุปถัมภ์ สนับสนุน และคุ้มครองการดำเนินงานด้านพระพุทธศาสนา โดยมุ่งหมายเพื่อให้บริการแก่ประชาชนทั่วไป และให้บริการพระพุทธศาสนา โดยการดำเนินกิจการของธนาคารดังกล่าวจะต้องสอดคล้องกับหลักการของพระพุทธศาสนา”

เข้าใจโดยง่าย หลักการสำคัญของธนาคารพระพุทธศาสนา คือเปิดรับฝากเงินของวัดทั่วประเทศ รวมทั้งเงินของพุทธศาสนิกชน โดยผลกำไรของธนาคารจะนำไปทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาและเผยแพร่ความรู้

พระเมธีธรรมาจารย์ รองอธิการบดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร.) อธิบายว่า ธนาคารพระพุทธศาสนาแตกต่างจากธนาคารพาณิชย์ตรงที่เป็นธนาคารเฉพาะ มีหน้าที่ส่งเสริมอุปถัมภ์พระพุทธศาสนา และเป็นช่องทางการทำธุรกรรมทางการเงินของพุทธศาสนิกชนโดยจะมีฐานะเป็น “รัฐวิสาหกิจ”

สำหรับโครงสร้างการบริหารธนาคารพุทธศาสนา บริหารผ่านคณะกรรมการผู้ก่อตั้ง 15 รายจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และผู้ทรงคุณวุฒิที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญด้านพระพุทธศาสนา การเงิน การธนาคาร และด้านอื่นที่เป็นประโยชน์

ขณะที่กลไกการให้สินเชื่อ จะมุ่งเน้นที่พุทธศาสนิกชน องค์กรทางพุทธศาสนา โดยพิจารณาความสามารถในการจ่ายคืนเงินกู้ กลไกการให้สินเชื่อของธนาคารพุทธศาสนา คือการให้กู้ลักษณะเดียวกับธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร

แม้ว่า นพรัตน์ เบญจวัฒนานันท์ ผู้อำนวยการสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ (พศ.) จะยังยืนยันที่จะเสนอให้คณะรัฐมนตรีพิจารณา พ.ร.บ.ฉบับนี้ต่อไป

ทว่า ล่าสุดคณะกรรมการพิจารณาร่างกฎหมายซึ่งประกอบด้วย ตัวแทนจาก พศ. กระทรวงการคลัง สำนักงบประมาณ สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กลับยังมีความเห็นแย้ง

โดยเฉพาะกระทรวงการคลัง ที่ให้ความเห็นว่า ธนาคารพาณิชย์มีการแข่งขันสูงอยู่แล้ว ธนาคารพระพุทธศาสนาซึ่งยังไม่มีความชัดเจนในเรื่องกลุ่มลูกค้า อาจทำธุรกิจให้เกิดผลกำไรได้ยาก

นาทีนี้ แนวคิดดังกล่าวจึงมีแนวโน้มว่าจะล่ม และนำมาซึ่งความขัดแย้งในวงการพุทธศาสนา

ภายหลังเกิดกระแสคัดค้านอย่างหนัก ศูนย์พิทักษ์พระพุทธศาสนาแห่งประเทศไทย ได้แสดงความไม่พอใจ โดยการโพสต์รูปพวงหรีด พร้อมทั้งเขียนข้อความว่า “ขอมอบพวงหรีดให้กับผู้ขัดขวางทุกคน”

นพ.จักรธรรม ธรรมศักดิ์ สว.สรรหา ในฐานะรองประธานคณะกรรมาธิการการศาสนา คุณธรรมจริยธรรม ศิลปะและวัฒนธรรม วุฒิสภา กล่าวว่า ไม่เห็นด้วยกับการตั้งธนาคารนี้ เนื่องจากธนาคารพาณิชย์สามารถตอบสนองความต้องการของชาวพุทธตามจุดประสงค์ที่ธนาคารพุทธศาสนาเคยเสนอดีอยู่แล้ว

“เรื่องนี้ต้องทบทวนให้รอบคอบ โดยเฉพาะหลังจากที่มีข่าวว่า ธนาคารอิสลามกำลังประสบปัญหาในการบริหารจนอาจจะถึงขั้นต้องปิดตัว ยิ่งทำให้ต้องมองปัญหาอีกหลายด้านประกอบกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้” นพ.จักรธรรม กล่าว

ขณะที่ มจร.เคยเสนอความคิดเห็นในเรื่องนี้ว่า ธนาคารพุทธศาสนาควรจะตอบโจทย์การศึกษาปฏิบัติ และเผยแผ่หลักธรรมคำสอน รวมไปถึงกิจกรรมทางศาสนา

สำหรับวัตถุประสงค์ต้องตอบโจทย์การบริหารองค์กรพระพุทธศาสนา ทั้งศาสนธรรม ศาสนบุคคล ศาสนสถาน ศาสนศึกษา สาธารณสงเคราะห์ และสาธารณูปการ โดยไม่ให้สร้างปัญหาหรือส่งผลกระทบเชิงโครงสร้าง