ฝนตกหนัก-ผังเมืองแย่ภาคตะวันออกแช่น้ำนาน

โดย...สุภชาติ เล็บนาค

เหมือนจะจบ แต่ก็ยังไม่จบ สำหรับวิกฤตมหาอุทกภัยภาคตะวันออก แม้ภาพรวมจะไม่หนักเหมือนกับน้ำท่วมภาคกลางและภาคเหนือเมื่อปี 2554 ที่ผ่านมา แต่ครั้งนี้ถือว่าเป็นครั้งแรกในรอบหลายปีที่อุทกภัยภาคตะวันออกส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง และสร้างความเสียหายให้กับเศรษฐกิจมากในระดับนี้

ตลอด 1 เดือนที่ผ่านมา จ.ปราจีนบุรี จมน้ำเกือบทั้งจังหวัด ขณะที่ จ.สระแก้ว และ จ.ชลบุรี ก็ได้รับความเสียหายไม่แพ้กัน ทำให้มีคำถามกลับไปสู่คณะกรรมการบริหารจัดการน้ำและอุทกภัย (กบอ.) ว่า เพราะเหตุใดน้ำยังคงท่วมหนักและนานขนาดนี้ ทั้งที่มีการลงทุนรับมือกับอุทกภัยไปแล้วกว่า 1 แสนล้านบาท

ชวลิต จันทรรัตน์ กรรมการผู้จัดการ หน่วยธุรกิจแหล่งน้ำ บริษัท ทีมกรุ๊ป ระบุว่า สาเหตุใหญ่ของอุทกภัยครั้งนี้ เกิดจากหย่อมฝนขนาดใหญ่ที่ปกคลุมเหนือ จ.ปราจีนบุรี นานต่อเนื่องตั้งแต่วันที่ 28 ก.ย.5 ต.ค. ทำให้ฝนตกมากที่สุดในรอบ 50 ปี ซึ่งต่อมาโชคดีที่หย่อมฝนนี้ถูกอากาศเย็นดันลงมา ไม่ได้ผ่านเข้ามาในเขตกรุงเทพมหานคร แต่เฉียงออกไปลงที่ จ.ประจวบคีรีขันธ์ ในเวลาสั้นๆ และเข้าไปในประเทศพม่า ก่อนจะก่อตัวเป็นพายุโซนร้อนในมหาสมุทรอินเดีย

ชวลิต บอกว่า การระบายน้ำลงทะเลฝั่งตะวันออกปีนี้ถือว่าทำได้ดีกว่าปีก่อนๆ โดยสังเกตได้จาก จ.ตราด และ จ.จันทบุรี ไม่มีข่าวน้ำท่วมซ้ำซากเหมือนทุกปี ส่วนพื้นที่ จ.ปราจีนบุรี สระแก้ว ฉะเชิงเทรา และ อ.บ้านบึง พานทอง และพนัสนิคม จ.ชลบุรี นั้น ต้องแยกกันคนละสาเหตุ เพราะน้ำพยายามถูกบีบให้ไหลลงแม่น้ำบางปะกงที่ จ.ฉะเชิงเทรา แต่สภาพแม่น้ำนั้นคดเคี้ยวจึงทำให้ระบายได้ช้า และฝนก็ยังตกต่อเนื่องมาโดยตลอด ขณะที่เขื่อนและอ่างเก็บน้ำในภาคตะวันออก ส่วนใหญ่เป็นขนาดกลาง ทำให้เมื่อเจอหย่อมฝนที่หนักก็ไม่สามารถกักเก็บน้ำไว้ได้

นอกจากนี้ ชวลิต ยังบอกอีกว่า สาเหตุที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งก็คือ ผังเมือง จ.ปราจีนบุรี ที่มีการสร้างถนนขวางทางน้ำจำนวนมาก เนื่องจาก จ.ปราจีนบุรี ขยายตัวในฐานะเมืองนิคมอุตสาหกรรม แต่ถนนส่วนใหญ่กลับไม่ได้ทำท่อลอด ทำให้น้ำขังไม่สามารถระบายลงทะเลได้ ซึ่งบทเรียนครั้งนี้ กรมทางหลวงจะต้องไปดูเพราะเหตุใดจึงปล่อยให้มีการสร้างถนนโดยไม่ได้มีมาตรการการระบายน้ำเสริมไปด้วย

ขณะที่ สุจริต คูณธนกุลวงศ์ หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระบุว่า ปัญหาสำคัญของ จ.ปราจีนบุรี สระแก้ว และฉะเชิงเทรา คือ ทางออกน้ำโดยตรง ซึ่งมีเพียงแม่น้ำบางปะกงที่ต้องรับน้ำจากทั้ง 3 จังหวัด รวมถึงต้องแบ่งน้ำระบายจากเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ลงอ่าวไทย จึงทำให้ภาคตะวันออกต้องประสบกับน้ำท่วมรูปแบบนี้

“แต่ที่ผ่านมายังไม่มีมาตรการชัดเจนจากรัฐบาลว่าน้ำท่วมภาคตะวันออกจะแก้ปัญหาอย่างไร เพราะเราห่วงกันแต่น้ำเหนือ ซึ่งหลังจากนี้คงต้องดูว่า มาตรการที่ทาง กบอ.จะนำมาใช้อย่างฟลัดเวย์ตะวันออก จะเชื่อมโยงกับเส้นทางน้ำใน จ.ปราจีนบุรี สระแก้ว และฉะเชิงเทรา อย่างไรบ้าง” สุจริต ระบุ