เกมการเมือง

มองเหตุบ้านการเมืองอยู่ๆ ก็ชวนให้นึกย้อนไปถึงเกมซิมซิตี้ 2000

หนำซ้ำความคิดยังพลุ่งพล่าน แอบสงสัยต่อไปไกลถึงขั้นที่ว่าผู้หลักผู้ใหญ่ที่บริหารบ้านเมืองอยู่เวลานี้ สมัยยังเป็นเด็กเขาเล่นเกมอะไรกัน ยุคนั้นสมัยนั้นจะมีเกมอย่างซิมซิตี้ 2000 ให้ได้เล่นหรือไม่

ว่าแล้วภาพอดีตก็แฟลชแบ็กกลับมาเหมือนในหนัง!!!

ราว 20 ปีก่อน แผ่นฟล็อปปี้ดิสก์ 3.5 นิ้ว ถูกยัดใส่มือ “เด็กหนุ่ม” มาแบบบังเอิญ โดยหารู้ไม่ว่านั่นได้กลายเป็นกุญแจที่เปิดประตูความคิดไปสู่มุมมองสิ่งรอบตัวที่เปลี่ยนแปลงไป

เสน่ห์ของซิมซิตี้ 2000 คือ การที่เราได้สมมติบทบาทตัวเองเป็นผู้ปกครองเมือง และทำการพัฒนาพื้นที่ตั้งแต่รกร้างว่างเปล่า ต้องบุกป่าฝ่าดง ก่อร่างสร้างเมือง ถ้าเมืองพัฒนาได้ดีมีความพร้อมด้านสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน ชาวบ้านก็จะอพยพเข้ามาอยู่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ตรงกันข้ามหากพัฒนาเมืองไม่ได้เรื่องประชากรในเมืองก็จะอพยพหนีออกไปเมืองอื่น

บทเรียนสำคัญคือการสร้างเมืองต้องเริ่มจากแหล่งพลังงาน ไม่ว่าจะเป็นเขื่อน โรงไฟฟ้าถ่านหิน ไปจนถึงนิวเคลียร์ และพลังงานลม ซึ่งจะต้องคำนวณทั้งมูลค่าการก่อสร้าง การปล่อยมลพิษ ทำเลที่ตั้งที่จะต้องห่างไกลจากแหล่งชุมชน ทั้งหมดต้องพิจารณาให้ดีก่อนสร้าง

จากนั้นจึงค่อยๆ พัฒนาระบบประปาที่ต้องครอบคลุมทั่วถึง ถนนที่จะต้องไม่นำไปสู่ปัญหาการจราจร ไปจนถึงโรงพยาบาล สถานีตำรวจ โรงเรียน ห้องสมุด สนามกีฬา สวนสัตว์ ที่จะต้องพัฒนาให้ทุกอย่างสมดุลไม่เอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง ซึ่งจะมีผลกระทบต่อประชาชนในเมืองเป็นลูกโซ่

จุดสำคัญอยู่ที่การวางผังเมือง แบ่งแยกชัดเขตที่อยู่อาศัย เขตอุตสาหกรรม หรือเขตเศรษฐกิจ ที่นอกจากจะต้องคำนึงเรื่องมลพิษแล้วยังต้องคำนึงถึงการกระจายตัวไม่ให้กระจุกไปยังจุดใดเป็นพิเศษ เพราะนั่นย่อมส่งผลกระทบให้รถติดต้องคอยมาตามแก้ไขปัญหาภายหลัง

เหมือนจริงตรงที่รายได้ที่นำมาใช้บริหารเมือง ก็มาจากภาษีของชาวบ้านในเมือง ในยุคเริ่มต้นที่ต้องการดึงดูดประชาชนเข้าเมือง ก็อาจจำเป็นต้องลดภาษีเพื่อกระตุ้น จากนั้นหากเริ่มเข้าที่เข้าทางและต้องการรายได้เพิ่มเพื่อไปพัฒนาเมืองก็ต้องไปเพิ่มภาษี แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นหากเพิ่มมากเกินไปคนก็จะออกมาประท้วง หรือหนีออกนอกเมือง ทุกอย่างจึงเปราะบางต้องระมัดระวังไปหมด

ความท้าทายที่สำคัญคือเราต้องบริหารให้ทุกอย่างสมดุล ทั้งเศรษฐกิจการค้า ปัญหาอาชญากรรม ปัญหามลพิษ ไปจนถึงต้องเพื่องบฉุกเฉินไว้จัดการกับพายุ น้ำท่วม ไฟไหม้ ที่จะมีออกมาสร้างความสมจริงอยู่เป็นระยะ

ทั้งหมดนี้ไม่น่าเชื่อว่าโปรแกรมเมอร์จากค่าย “แมกซิส” จะสามารถถอดรหัสแปรสัญญาณทุกอย่างมาอัดแน่นอยู่ในแผ่นความจุ 1.44 เมกะไบต์ เมื่อ 20 ปีก่อน โดยสามารถเก็บรายละเอียดเบื้องต้น เชื่อมโยงความเป็นเหตุเป็นผลกันได้ในหลาย มิติ ทั้ง เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม

ดังนั้น เวลาย้อนกลับมาดูผู้มีอำนาจหน้าที่บริหารบ้านเมืองในเวลานี้ ทุกอย่างจึงดูขัดหูขวางตาไปเสียหมด

ชุดข้อมูลที่นำมาสนับสนุนการเดินหน้าแต่ละนโยบายดูจะเลื่อนลอยไร้น้ำหนัก นอกจากจะไม่ตอบโจทย์ประโยชน์ของประเทศแบบแท้จริงแล้ว หลายเรื่องยังดูจะเป็นภาระก่อปัญหาต่อเนื่องไปด้านอื่นๆ ยังไม่รวมเงื่อนงำความไม่โปร่งใส มีเบื้องหน้าเบื้องหลัง

จนชักอดสงสัยไม่ได้ว่าเม็ดเงินก้อนโตที่ลงไปทำการศึกษารายละเอียดโครงการนั้น อ้างอิงตามหลักวิชาการมากน้อยแค่ไหน หรือแค่ทำตามใบสั่งหาเหตุมาสนับสนุนเป้าหมายที่มีอยู่ในใจอยู่แล้ว

แต่แน่นอนว่าการบริหารประเทศไม่ใช่เกม ทุกอย่างมีมิติที่ต้องพิจารณาสลับซับซ้อนเชื่อมโยงกันไปหมด ไม่สมควรนำไปเปรียบเทียบกับเกมเด็กเล่น

ดังนั้น จึงไม่แปลกที่จะเห็นวิวัฒนาการเกมในลักษณะนี้ในยุคหลังๆ ซึ่งเพิ่มรายละเอียดให้ทันยุคทันสมัยมากขึ้น

ลองคิดเล่นๆ อีกหน่อยอาจจะต้องมีเกมประเภทที่ออกแบบให้การประเมินสร้างรถไฟสักสาย ไม่ใช่มองแค่ความคุ้มค่าคุ้มทุนค่าก่อสร้าง จำนวนความหนาแน่นประชากรของเมืองต้นทางปลายทาง หรือเพียงแค่จำนวนผู้โดยสารเฉลี่ยที่จะมาใช้บริการเพียงเท่านั้น

แต่ตัวชี้วัดในเกมต่อไปอาจจะต้องเพิ่มปัจจัยคะแนนเสียงในพื้นที่ ว่าหากทำรถไฟสายนี้คะแนนเสียงในพื้นที่จะเพิ่มขึ้นแค่ไหน และจะกระทบไปถึงคะแนนเลือกตั้งต่อไปอย่างไร

หรือต่อไปปัจจัยการสร้างเขื่อนในเกมต่อไป อาจไม่ได้มองเพียงแค่ว่าจะช่วยผลิตกระแสไฟฟ้าได้มากน้อยแค่ไหน ลดน้ำท่วม เพิ่มพื้นที่ชลประทานได้เท่าไหร่ แต่อาจจะต้องเพิ่มปัจจัยคำนวณไปด้วยว่าเม็ดเงินค่าที่ปรึกษา ค่าหัวคิว เงินทอน ที่จะย้อนกลับมาเข้ากระเป๋าคุ้มค่ากับการลงทุนแค่ไหน

ปัจจัยเหล่านี้ยังมีอีกมากที่จะต้องหยิบยกขึ้นมาใส่ในเกมให้ดูสมจริง นอกจากความบันเทิงที่จะได้รับจากการเล่นเกมแล้ว ยังทำให้เราจะได้เข้าใจตรรกะความคิดของการบริหารบ้านเมืองในยุคสมัยนี้ว่าเขาคิดอ่านกันอย่างไร

แต่ที่แน่ๆ เกมแบบนี้คงต้องถูกจำกัดเรตควบคุมอายุ และอาจต้องมีผู้ปกครองชี้แนะขณะเล่น