เตรียมตัว

ระหว่างที่ลูกๆ เรียนหนังสืออยู่ต่างประเทศ ครอบครัวเรามีโอกาสเดินทางไปสหรัฐพร้อมๆ กันหลายครั้ง

ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1995 ไปงานรับปริญญาโทของป้อมที่ เอ็ม ไอ ที และปริญญาตรีของเป๊กที่คาเนกี้ เมลอน หลังจากนั้นได้ท่องเที่ยวไปประเทศเม็กซิโก และไปพักผ่อนที่แหล่งตากอากาศแคนคูน (Cancun) ซึ่งเป็นชายทะเลเหมือนๆ กับทางเกาะภูเก็ตบ้านเรา เม็กซิโกยุคนั้นยังสงบสุขพอควร ไม่ยุ่งเหยิงด้วยสงครามยาเสพติดเช่นปัจจุบัน

ตอนนี้ถ้าจะไปเที่ยวคงต้องระมัดระวังเรื่องความปลอดภัยจากลูกหลงที่อาจเกิดขึ้นได้

กลับจากเม็กซิโกเราย้อนขึ้นเหนือของสหรัฐไปเที่ยวแคนาดาและแวะชมน้ำตกไนแอการ่าตามธรรมเนียม เสร็จแล้วจึงกลับมางานรับปริญญาของเป๊กที่พิตต์สเบิร์ก และแวะเยี่ยมชมบ้านที่คุณเพ็ญพรรณเคยพักอาศัย ครั้งมาทำปริญญาโทเมื่อปี ค.ศ. 1963 เจ้าของบ้านได้เปลี่ยนไปแล้ว แต่สภาพบ้านยังคล้ายเดิม ทำให้ระลึกถึงความหลังบ้าง

ครั้งสุดท้ายที่ครอบครัวเราไปเที่ยวสหรัฐพร้อมกันเมื่อปี ค.ศ. 2003 ตอนที่เป๊กและกุ้งรับปริญญาเอกที่สแตนฟอร์ด มลรัฐแคลิฟอร์เนีย เราขับรถไปเยี่ยมพี่จันทอร (พี่สาวของเพื่อนรักผมปิกเทียว) ที่เมืองพอร์ตแลนด์ มลรัฐโอเรกอน ก่อนกลับมาเยี่ยมปิกเทียวและภรรยาที่เมืองเดวิส แคลิฟอร์เนีย และมาจบที่ซานฟรานซิสโก เพื่อเข้าร่วมพิธีรับปริญญาของเป๊กและกุ้ง

หลังจากนั้นผมและคุณเพ็ญพรรณไปอเมริกาน้อยมากเพราะหมดความจำเป็น นานๆ ถึงจะไปสักครั้งเพื่อระลึกถึงความหลังที่เราสองคนเคยใช้ชีวิตนักศึกษาในอดีต

เมื่ออายุใกล้เกษียณจากการทำงาน เริ่มคิดว่าควรจะมีบ้านพักนอกกรุงเทพฯ ไว้สักแห่ง สำหรับไว้ใช้เป็นที่พักผ่อนเมื่อมีเวลาว่างแล้ว คิดถึงเชียงใหม่เป็นอันดับแรก เพราะชอบอากาศและวัฒนธรรมของชาวเหนือ

เริ่มต้นด้วยการซื้อที่ดินแปลงหนึ่งอยู่บริเวณ อ.แม่แตง ใกล้ๆ ตลาดแม่มาลัย เส้นทางไป อ.ปาย จ.แม่ฮ่องสอน เนื้อที่ประมาณ 20 ไร่ ดั้งเดิมเคยเป็นป่าสักและกลายเป็นป่าเสื่อมโทรม ก่อนถูกดัดแปลงเป็นสวนลำไย ต่อมาซื้อที่ข้างเคียงเพิ่มอีกประมาณ 30 ไร่ รวมเป็นประมาณ 50 ไร่ ไม่ใหญ่ไม่เล็กสำหรับทำสวนต้นไม้ หลังจากนั้นพบว่าบริเวณนั้นไม่เหมาะที่จะปลูกลำไย จึงปล่อยให้ต้นลำไยตายไปตามสภาพ แล้วลงต้นสักไว้แทน ปล่อยให้เป็นสวนธรรมชาติที่มีต้นไม้พื้นเมืองชนิดอื่นๆ ผสมผสานกับต้นสักที่ปลูกไว้ ขุดบ่อขนาดปานกลางไว้เก็บน้ำใช้ในสวนและเลี้ยงปลา ปัจจุบันต้นสักที่ปลูกไว้จำนวนมากโตพอสมควร สามารถเก็บไว้เป็นสมบัติให้ลูกๆ หลานๆ ได้แล้ว

ในเวลาใกล้เคียงกันในปี 2540 เกิดวิกฤตเศรษฐกิจการเงิน ฟองสบู่แตก ทำให้เศรษฐกิจของประเทศไทยทรุดหนัก ที่ดินและอสังหาริมทรัพย์ทุกประเภทราคาตกต่ำขายไม่ออก เป็นโอกาสทำให้ได้ซื้อคอนโดในเมืองเชียงใหม่ ที่ซอยวัดอุโมงค์ หลังมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ไว้หนึ่งยูนิต เป็นคอนโดแบบชั้นครึ่ง มีห้องนอนอยู่ชั้นบน พื้นที่ประมาณ 240 ตารางเมตร

ขณะนั้นบริเวณที่ตั้งคอนโดยังเงียบสงบ มีต้นไม้ใหญ่ปกคลุมอยู่ทั่วร่มเย็น อยู่ในเมืองแต่บรรยากาศเหมือนอยู่นอกเมือง น่าเสียดายว่าปัจจุบันสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนไป มีหอพักนักศึกษาเพิ่มขึ้นในบริเวณนี้ จราจรจุ้นจ้านมากขึ้น เงียบสงบน้อยลง ยังดีที่ชาวบ้านต่อต้านการสร้างอาคารสูง คงชะลอไปได้พักหนึ่ง

ผมได้เตรียมที่ทางไว้สำหรับการพักผ่อนหลังเกษียณเป็นเวลากว่าสิบปีแล้ว แต่ถึงวันนี้ชีวิตยังวนเวียนอยู่กับสังคมในกรุงเทพฯ เพราะยังมีภาระผูกพันอยู่ ถึงแม้ว่าจะลดน้อยลงบ้างแล้วก็ตาม จะได้ไปเชียงใหม่ได้เพียงปีละ 34 ครั้ง ในช่วงเทศกาลวันหยุดยาวๆ เท่านั้น

เลยกล่าวได้ว่า ความฝันยังไม่เป็นความจริง

ครอบครัวเราเกิดวิกฤตสุขภาพครั้งสำคัญในปี พ.ศ. 2542 เมื่อคุณเพ็ญพรรณมีอายุ 60 ปีพอดี

ครั้งนั้นเธอป่วยเป็นโรคเส้นโลหิตในไตอักเสบเฉียบพลัน มีอาการอ่อนเพลียตลอดเวลา เมื่อนอนลงจะหนาวสั่นโดยไม่รู้สาเหตุ ปัสสาวะเป็นสีเข้มผิดปกติ เป็นอย่างนั้นอยู่เป็นเดือนโดยไม่ยอมไปหาหมอเพราะไม่คิดว่าเป็นอะไรมาก กว่าจะไปพบหมอและค้นหาสาเหตุพบก็ปรากฏว่าการทำงานของไตลดลงเหลือเพียง 30 เปอร์เซ็นต์แล้ว ถ้าทิ้งไว้อีกไม่นานก็จะมีอาการไตวาย เสียชีวิตได้

โชคดีที่ได้ นพ.เกรียง ตั้งสง่า ปรมาจารย์ทางโรคไตจากโรงพยาบาลจุฬารับดูแลให้ คุณหมอเกรียงตัดสินใจใช้วิธีฟอกไตฉุกเฉิน โดยทำการถ่ายพลาสมา (Plasma) และฟอกเลือดวันละ 3 ชั่วโมง เป็นเวลา 3 วัน เพื่อขับถ่ายเชื้อโรคและสิ่งสกปรกออกจากร่างกาย หลังจากนั้นการทำงานของไตดีขึ้น นับว่าการรักษามาถูกทิศทาง

หลังจากได้ฟอกไตฉุกเฉินแล้ว ทุกเดือนต้องไปฉีดยากดภูมิต้านทานผสมน้ำเกลือเข้าทางเส้นเลือด พร้อมทั้งทานยากดภูมิทุกวัน เป็นระยะเวลาหนึ่ง ยากดภูมินี้คือเพรดนิโซโลน (Prednisolone) ซึ่งมีผลข้างเคียงทำให้หน้าบวมดูอ้วนเป็นเหมือนพระจันทร์เต็มดวง คนเป็นโรคนี้จึงดูสดใสเพราะยา แต่ผลเสียของยาตัวนี้คือ ถ้ารับประทานยามากจะทำให้กระดูกกร่อนเร็ว

เมื่ออาการดีขึ้นแล้ว ต้องระวังเรื่องอาหารการกิน เนื้อสัตว์ที่ให้โปรตีนต้องลดลง ทานผักที่สุกแล้วให้มากขึ้น ต้องระวังการติดเชื้อ เช่น หวัด เพราะภูมิต้านทานน้อยลง

ตอนที่นอนไม่สบายอยู่ที่โรงพยาบาล คุณเพ็ญพรรณทานอะไรไม่ค่อยได้ แม้กระทั่งเค้กของโปรดยังไม่สนใจ ผมต้องคอยเตือนให้พยายามทานบ้าง

เมื่อหายกลับบ้านแล้วถูกผมควบคุมความประพฤติเช่นเดิม เพราะเธอไม่ยอมให้ทานอะไรมากเกินไป เพราะกลัวจะอ้วน เพื่อนๆ เธอแซวผมว่า พอพะงาบๆ กินอะไรไม่ได้ล่ะยัดเยียดให้ ตอนนี้อย่าห้ามสิ

เราก็หัวเราะแหะๆ แก้เขินไป

การป่วยหนักของคุณเพ็ญพรรณครั้งนี้ทำให้ครอบครัวเราสำนึกในสัจธรรมที่ว่า การเกิด แก่ เจ็บ ตาย นั้น เป็นของคู่กับมนุษย์และสัตว์ทั้งหลาย เมื่ออยู่ใกล้กับความเป็นและความตายแล้ว เราเห็นคุณค่าของการใช้เวลาที่มีอยู่ให้เป็นประโยชน์มากที่สุด

หลังจากนั้นได้เข้ารับการอบรมในโครงการ “เตรียมตัวตายอย่างสงบ” ของพระไพศาล วิสาโล ยิ่งช่วยทำให้จิตใจสงบและมีความพร้อมที่จะเผชิญกับวาระสุดท้ายของเรามากขึ้น