จันทร์เซี่ยวกับดาวเคราะห์ 3 ดวง

ตลอดสัปดาห์นี้ หากท้องฟ้าเปิดในช่วงพลบค่ำหลังดวงอาทิตย์ตก จะเป็นช่วงที่เราสามารถมองเห็นดวงจันทร์เสี้ยวกับดาวเคราะห์ 3 ดวงมาอยู่ใกล้กัน โดยเฉพาะการเข้าใกล้กันระหว่างดวงจันทร์กับดาวศุกร์ในค่ำวันอังคารที่ 8 ต.ค. 2556

ดาวศุกร์กับดาวเสาร์อยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ต่อเนื่องมาตั้งแต่กลางปี 2556 แต่เราอาจไม่ค่อยมีโอกาสสังเกตดาวเคราะห์ทั้งสองได้บ่อยนัก เนื่องจากตลอดฤดูฝนที่ยาวนานติดต่อกันหลายเดือนมักมีเมฆปกคลุมท้องฟ้าเป็นส่วนใหญ่ ช่วงนี้ซึ่งกำลังเข้าสู่ปลายฤดูฝน บางวันเมฆอาจเบาบางลง ทำให้ท้องฟ้าดีพอที่จะสามารถสังเกตดาวเคราะห์กับดวงจันทร์ได้

ดาวศุกร์ปรากฏเป็น “ดาวประจำเมือง” ส่องแสงสุกสกาวโดดเด่นสะดุดตา ไม่ต้องมีใครบอก หลายคนก็อาจรู้ได้ด้วยตัวเองว่านั่นคือดาวศุกร์ เนื่องจากดาวศุกร์เป็นดาวเคราะห์ที่สว่างที่สุด ดาวศุกร์มีตำแหน่งอยู่ค่อนไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ต้นสัปดาห์นี้ดาวศุกร์เคลื่อนออกจากพื้นที่ของกลุ่มดาวคันชั่ง เข้าสู่กลุ่มดาวแมงป่อง กลุ่มดาวนี้มีรูปร่างคล้ายแมงป่องอย่างชัดเจน ดาวฤกษ์สีแดงที่สว่างที่สุดในกลุ่มชื่อว่า แอนทาเรส (Antares) หรือปาริชาต

หากสังเกตตำแหน่งของดาวศุกร์เทียบกับดาวแอนทาเรส เราจะพบได้ว่าดาวศุกร์กำลังเคลื่อนเข้าใกล้ดาวดวงนี้มากขึ้นทุกวัน จะผ่านใกล้กันที่สุดในกลางเดือน ต.ค.นี้ ซึ่งจะสามารถเปรียบเทียบให้เห็นสีสันของดาวที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน

ดาวพุธกับดาวเสาร์เป็นดาวเคราะห์อีก 2 ดวงที่พอจะสังเกตเห็นได้ในเวลาหัวค่ำของสัปดาห์นี้ แต่อยู่ค่อนข้างต่ำ จึงต้องอาศัยการสังเกตจากสถานที่ที่ท้องฟ้าทิศตะวันตกไม่มีอะไรบัง หรือไม่ก็สังเกตจากที่สูง

ดาวพุธมีวงโคจรอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์ที่สุด จึงเคลื่อนที่เร็วที่สุด เราจะเห็นดาวพุธได้ในเวลาเช้ามืดหรือหัวค่ำ สลับกันไปมาตลอดทั้งปี ดาวพุธเริ่มปรากฏบนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำเมื่อปลายเดือน ก.ย. ขณะนี้กำลังทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์มากขึ้น จึงมีโอกาสสังเกตได้ง่ายขึ้น ดาวพุธจะทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์มากที่สุดในค่ำวันพุธที่ 9 ต.ค. เป็นจังหวะเดียวกับที่ดาวพุธปรากฏอยู่ใกล้ดาวเสาร์

ดาวเสาร์เป็นดาวเคราะห์วงนอก อยู่ไกลที่สุดในบรรดาดาวเคราะห์ที่เห็นได้ง่ายด้วยตาเปล่า 5 ดวง ขณะนี้มีความสว่างน้อยกว่าดาวพุธอยู่เล็กน้อย ดาวเสาร์ปรากฏอยู่ทางขวามือของดาวพุธ ต้นสัปดาห์ ดาวเสาร์มีตำแหน่งอยู่สูงเหนือขอบฟ้ามากกว่าดาวพุธเล็กน้อย หลังจากนั้นดาวเสาร์จะเริ่มเคลื่อนต่ำลงมาอยู่ในระดับเดียวกับดาวพุธในปลายสัปดาห์

วันเสาร์ที่ 5 ต.ค. ดวงจันทร์เคลื่อนมาอยู่ที่ตำแหน่งจันทร์ดับ ซึ่งเป็นตำแหน่งที่อยู่ระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ วันอาทิตย์ที่ 6 ต.ค. ดวงจันทร์จะเริ่มปรากฏบนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำ โดยเห็นเป็นเสี้ยวบางเฉียบ จากนั้นวันจันทร์ที่ 7 ต.ค. ดวงจันทร์เคลื่อนห่างดวงอาทิตย์มากขึ้น มาอยู่เหนือดาวพุธและดาวเสาร์ ดูคล้ายคนหน้าบึ้ง

หากมีกล้องสองตาขนาด 7x50 เราจะสามารถส่องเห็นทั้งดวงจันทร์ ดาวพุธ และดาวเสาร์ได้พร้อมกัน นอกจากนั้นกล้องสองตาหรือกล้องโทรทรรศน์ยังอาจส่องเห็นดาวฤกษ์ 2 ดวงอยู่ใกล้ขอบด้านมืดของดวงจันทร์ เป็นดาวฤกษ์ในกลุ่มดาวคันชั่ง ดวงจันทร์จะบังดาว 2 ดวงนี้ในเวลาประมาณ 1 ทุ่ม

วันอังคารที่ 8 ต.ค. ดวงจันทร์เคลื่อนสูงขึ้นอีก แต่วันนี้จะเคลื่อนไปอยู่ทางขวามือของดาวศุกร์ ความสว่างของดาวศุกร์และดวงจันทร์ทำให้เห็นเป็นปรากฏการณ์ดาวเคียงเดือนที่สวยงาม ด้านมืดของดวงจันทร์เป็นด้านที่ไม่โดนแสงอาทิตย์ แต่มันก็ไม่มืดสนิท เพราะมีแสงสะท้อนจากโลกไปตกที่ผิวด้านมืดของดวงจันทร์ ในภาพถ่ายอาจเห็นว่าด้านมืดมีสีค่อนไปทางน้ำเงิน ตามสีของโลกที่เห็นจากอวกาศ

วันถัดไปหลังจากนั้น ดวงจันทร์จะเคลื่อนไปทางทิศตะวันออก ห่างดาวศุกร์มากขึ้น พร้อมกับมีพื้นที่ด้านสว่างบนตัวดวงที่มากขึ้นด้วย ดวงจันทร์สว่างครึ่งดวงในวันเสาร์ที่ 12 ต.ค. ซึ่งเป็นจังหวะที่ดวงจันทร์ทำมุม 90 องศากับดวงอาทิตย์ ค่ำวันนั้น ดวงจันทร์อยู่ในกลุ่มดาวคนยิงธนู เวลาหัวค่ำจะเห็นดวงจันทร์อยู่สูงบนท้องฟ้าทิศใต้ ตกลับขอบฟ้าในเวลาประมาณเที่ยงคืนครึ่ง

ปรากฏการณ์ท้องฟ้า (วันที่ 6–13 ต.ค.)

ท้องฟ้าเวลาหัวค่ำมีดาวพุธ ดาวศุกร์ และดาวเสาร์ อยู่ทางทิศตะวันตก ดาวศุกร์สว่างมาก มองเห็นเป็นดาวเด่นในช่วงพลบค่ำ ต่อเนื่องไปจนกระทั่งตกลับขอบฟ้าในเวลาประมาณ 2 ทุ่มครึ่ง ดาวพุธและดาวเสาร์อยู่ต่ำกว่าดาวศุกร์ ดาวเคราะห์ทั้งสองผ่านใกล้กันในค่ำวันที่ 9 ต.ค. ห่าง 5 องศา และเป็นวันที่ดาวพุธทำมุมห่างจากดวงอาทิตย์มากที่สุด

ท้องฟ้าเวลาเช้ามืดมีดาวอังคารและดาวพฤหัสบดีอยู่ทางทิศตะวันออก ดาวพฤหัสบดีอยู่ในกลุ่มดาวคนคู่ เป็นดาวเคราะห์ที่สว่างรองมาจากดาวศุกร์ ดาวพฤหัสบดีขึ้นมาอยู่เหนือขอบฟ้าที่มุมเงย 10 องศา ตั้งแต่เวลาประมาณเที่ยงคืนครึ่งถึงตี 1 ดาวอังคารอยู่ในกลุ่มดาวสิงโต ตามขึ้นมาที่ตำแหน่งใกล้เคียงกันในเวลาตี 3 ครึ่ง ดาวเคราะห์ทั้งสองเคลื่อนสูงขึ้นเรื่อยๆ ตามการหมุนของโลก เมื่อใกล้เช้า ดาวพฤหัสบดีจะอยู่สูงเกือบ 80 องศา ส่วนดาวอังคารอยู่สูงเกือบ 40 องศา

จันทร์ดับเมื่อปลายสัปดาห์ที่แล้ว สัปดาห์นี้จึงเข้าสู่ข้างขึ้น จันทร์เสี้ยวอยู่บนท้องฟ้าเวลาหัวค่ำของทุกวัน วันที่ 7 ต.ค. ดวงจันทร์อยู่ใกล้ดาวพุธและดาวเสาร์ ห่าง 6 และ 5 องศา ตามลำดับ วันที่ 8 ต.ค. ดวงจันทร์อยู่เคียงดาวศุกร์ที่ระยะ 4 องศา จากนั้นดวงจันทร์สว่างครึ่งดวงในวันที่ 12 ต.ค.

เช้ามืดวันจันทร์ที่ 7 ต.ค. สถานีอวกาศนานาชาติจะปรากฏเป็นดาวสว่างเคลื่อนผ่านท้องฟ้าประเทศไทย กรุงเทพฯ และบริเวณใกล้เคียงเริ่มเห็นสถานีอวกาศขณะออกจากเงามืดของโลกในเวลาประมาณ 04.56 น. ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือที่มุมเงย 60 องศา จากนั้นถึงจุดสูงสุดที่มุมเงย 70 องศา แล้วเคลื่อนต่ำลงไปสิ้นสุดใกล้ขอบฟ้าทิศตะวันออกเฉียงใต้ในเวลา 05.00 น.