การรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจของอาเซียนว่าด้วยตลาดทุน

...พวงรัตน์ อัศวพิศิษฐ์

ท่านผู้อ่านอย่าเพิ่งเบื่อกับเรื่องการรวมกลุ่มของอาเซียนนะคะ เพราะเป็นเรื่องใกล้ตัวเราจริงๆ จะป้องกันตัวหรือแสวงหาประโยชน์ จะได้เลือกหาความสำราญได้ตามถนัด

อย่างที่กล่าวแล้วว่า ที่เล่าๆ ผ่านไปนั้น เป็นแค่การเปิดเสรีบริการสาขาต่างๆ ที่ยกเว้นสาขาการเงิน ซึ่งประกอบด้วยสาขาใหญ่ๆ ได้แก่ ธนาคาร ตลาดทุน และประกันภัย โดยแต่ละเรื่องเป็นเรื่องที่มีกฎหมายเฉพาะ จึงมีความสลับซับซ้อนเข้าใจยาก ดิฉันจึงพยายามหาผู้มีความเชี่ยวชาญในแต่ละสาขามาช่วยเล่าให้ฟังว่าไทยทำอะไรไปบ้าง จะเรียกว่าเปิดเสรี หรือเชื่อมตลาดก็เป็นความหมายเดียวกัน ที่สำคัญที่ท่านผู้อ่านโดยเฉพาะนักธุรกิจควรทราบ คือ เขาทำอะไรกันไปถึงไหนแล้ว และจะทำอะไรต่อไป ซึ่งก็ขอเริ่มต้นที่ตลาดทุนก่อนนะคะ ได้เชิญคุณทิพยสุดา ถาวรามร ผู้ช่วยเลขาธิการ สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ซึ่งมีความเชี่ยวชาญเรื่องตลาดทุนเป็นอย่างดี ทำงานตั้งแต่ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยมาจนถึงที่ ก.ล.ต. ทั้งทางด้านการวิจัยและงานปฏิบัติ โดยคุณทิพยสุดาจะเริ่มปูพื้นฐานให้เห็นว่า ทำไมจึงมีการเปิดหรือเชื่อมตลาดทุนของอาเซียน และการประชุมที่เพิ่งผ่านมาว่ากันอย่างไร และเป็นผู้ปฏิบัติในเรื่องตลาดทุน ได้ศึกษาเรื่องนี้มาและมีโอกาสไปเข้าร่วมเจรจาด้วย สิ่งที่คุณทิพยสุดาเขียนจึงจะทำให้ท่านผู้อ่านเห็นภาพได้ชัดเจน และเข้าใจในทางปฏิบัติได้ดี

ที่มาของแนวคิดนี้มาจากการมองแนวโน้มการแข่งขันในตลาดทุนโลกที่นับวันจะยิ่งชัดเจนว่า จะเข้มข้นขึ้นเรื่อย และตลาดทุนเล็กๆ ถ้าอยู่ลำพังคงจะลำบาก เพราะขนาดคงจะเล็กลงไปเรื่อยๆ จนวันหนึ่งอาจจะหลุดจอเรดาร์ของผู้ลงทุนทั่วโลกไปได้ ซึ่งก็จะกระทบต่อขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ เพราะตลาดทุนเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ ดังนั้นรัฐมนตรีคลังอาเซียนจึงได้มอบหมายให้กลุ่ม ก.ล.ต. อาเซียน หรือที่เรียกกันว่า ASEAN Capital Markets Forum (ACMF) ซึ่งขณะนี้มี ก.ล.ต. ไทยเป็นประธาน ไปจัดทำแผนเชื่อมโยงตลาดทุน โดยมีเป้าหมายให้เห็นผลเป็นรูปธรรมภายในปี 2558 อันเป็นกรอบเวลาเดียวกับ AEC Blueprint ข้างต้น

แผนที่ ACMF จัดทำและรัฐมนตรีคลังอาเซียนได้เห็นชอบไปตั้งแต่ปี 2552 จะเน้นกลยุทธ์การสร้างแบรนด์สินค้าตลาดทุนอาเซียนให้ได้มาตรฐานเป็นที่ยอมรับของผู้ลงทุนทั่วโลก ด้วยการปรับกฎกติกาที่ใช้กำกับดูแลการเสนอขายหลักทรัพย์และให้บริการในตลาดทุนให้ใกล้เคียงกันและได้มาตรฐานสากล เพื่อนำไปสู่การยอมรับกฎเกณฑ์ซึ่งกันและกันในหมู่ประเทศอาเซียน ซึ่งจะช่วยลดภาระสำหรับผู้ที่จะระดมทุนหรือเสนอขายหลักทรัพย์ในหลายๆ ประเทศจากการต้องปฏิบัติตามเกณฑ์ที่ต่างกันหรือผ่านขั้นตอนที่ซ้ำซ้อนกัน ณ วันนี้ เรามีมาตรฐานอาเซียนสำหรับการจัดทำหนังสือชี้ชวนที่ใช้ในการเสนอขายหลักทรัพย์ ซึ่งมีสมาชิกเริ่มเอามาใช้แล้ว 3 ประเทศ คือ ไทย มาเลเซีย และสิงคโปร์ และขณะนี้ ACMF อยู่ระหว่างการสร้างมาตรฐานอาเซียนสำหรับการนำหุ้นเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ และการเป็นที่ปรึกษาทางการเงิน

อย่างไรก็ดี การมีมาตรฐานกลางเป็นเพียงจุดเริ่มต้นเท่านั้น การเชื่อมโยงตลาดทุนจะเกิดขึ้นได้จริง ก็ต่อเมื่อแต่ละประเทศเปิดให้เสนอขายหลักทรัพย์และให้บริการทางการเงินข้ามประเทศเข้ามาได้ ในเรื่องนี้ ACMF ได้เตรียมกรอบเวลาไว้อย่างค่อยเป็นค่อยไป กล่าวคือ เริ่มจากสินค้าที่เข้าใจง่ายไม่ซับซ้อนก่อน และยังต้องขายผ่านธนาคาร โบรกเกอร์ บริษัทจัดการกองทุนรวม หรือตัวแทนขายที่ได้รับอนุญาตจาก ก.ล.ต. เท่านั้น เพื่อให้แน่ใจว่ามีผู้ประเมินความเหมาะสมในการลงทุนของลูกค้าให้ดีเสียก่อน ถ้าเป็นสินค้าที่ซับซ้อนก็จะเริ่มเปิดให้ขายเฉพาะผู้ลงทุนสถาบันก่อนในช่วงแรก เป้าหมายแรก คือ ประเทศสมาชิกควรจะเปิดให้นำกองทุนรวมอย่าง Exchange Traded Fund (ETF) ในต่างประเทศมาจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ของตนได้ก่อนสิ้นปีนี้

นอกจากนี้ กลุ่มตลาดหลักทรัพย์ในอาเซียนยังอยู่ระหว่างการสร้าง Electronic Trading Link เพื่อให้ผู้ลงทุนทั่วโลกสามารถซื้อขายหลักทรัพย์ทั่วอาเซียนผ่านตลาดใดในอาเซียนก็ได้ โดยผ่านระบบที่ออกแบบโดย NYSE Technology ซึ่งเป็นที่นิยมใช้กันทั่วโลก ด้วยระบบนี้ผู้ลงทุนในประเทศเองก็จะสามารถลงทุนในตลาดอาเซียนอื่นๆ ได้ง่ายขึ้น กำหนดเวลาที่วางไว้คือ ตลาดหลักทรัพย์ไทย มาเลเซีย และสิงคโปร์ จะเชื่อมกันในช่วงปีหน้า Electronic Trading Link นี้นับเป็นก้าวสำคัญที่น่าจับตามอง เพราะจะสร้าง Value ให้ตลาดทุนอาเซียนได้มาก ถ้าพิจารณาจากตัวอย่างที่เกิดขึ้นในการเชื่อมโยงตลาดหลักทรัพย์ในภูมิภาคอื่นๆ เช่น แถบยุโรปเหนือ พบว่าหลังการสร้างเครือข่ายระหว่างกัน สภาพคล่องในตลาดโดยเฉพาะอย่างยิ่งตลาดที่มีขนาดเล็กมีเพิ่มสูงขึ้นมาก