เคารพประชาชน

กรณีการงดออกอากาศรายการคนค้นฅน ตอน “ศศิน เฉลิมลาภ 388 กม. จากป่าสู่เมือง” ผู้เดินเท้าคัดค้านเขื่อนแม่วงก์ ของช่อง 9 อสมท ไม่แตกต่างจากกรณีการงดออกอากาศละครเหนือเมฆ ทางช่อง 3 รวมถึงอีกหลายกรณีที่ไม่ปรากฏเป็นข่าว ถือเป็นปรากฏการณ์ที่น่าเป็นห่วงยิ่ง เมื่อสื่อลุกขึ้นมาเซ็นเซอร์ตัวเอง

นายเอนก เพิ่มวงศ์เสนีย์ กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ บริษัท อสมท ออกมาบอกว่า กรณีการงดออกอากาศรายการคนค้นฅน ทางช่อง 9 เมื่อวันที่ 28 ก.ย.ที่ผ่านมา ไม่มีใบสั่งจากฝ่ายการเมือง แต่เป็นเพราะรองผู้อำนวยการที่ดูแลด้านเนื้อหารายการ เห็นว่ารายการดังกล่าวนำเสนอข้อมูลด้านเดียว จึงให้ปรับแก้ไขใหม่

ทั้งนี้ หลังจากคณะกรรมการบริหารกิจการวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ (กบว.) หรือกองเซ็นเซอร์ถูกยุบไป ในช่วง 10 กว่าปีที่ผ่านมา อำนาจในการตรวจพิจารณารายการโทรทัศน์ขึ้นอยู่กับสถานีโทรทัศน์แต่ละแห่งที่จะมีคณะกรรมการตรวจพิจารณารายการของตัวเอง ซึ่งถือเป็นแนวทางที่ถูกต้องในการกำกับดูแลตัวเองตามหลักการของวิชาชีพ

อย่างที่ทราบ สถานีวิทยุโทรทัศน์ของบ้านเราอยู่ภายใต้ระบบสัญญาสัมปทานจากหน่วยงานของรัฐมานาน แม้จะไม่เคยเห็นใบสั่งในการงดออกอากาศรายการ แต่ก็มักมีข่าวอยู่เนืองๆ ถึงการขอความร่วมมือจากเจ้าของสถานีในการออกอากาศรายการที่ไม่กระทบต่อความมั่นคง ซึ่งถือเป็นคำครอบจักรวาลอย่างยิ่งในการแทรกแซงสื่อ เพราะฉะนั้นต้องดูให้ดีว่ากรณีที่เกิดขึ้นเป็นการกำกับดูแลกันเอง หรือเป็นการเซ็นเซอร์ตัวเอง

ยิ่งขณะนี้ คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) กำลังจะจัดทำร่างหลักเกณฑ์การกำกับเนื้อหารายการในกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. ... ซึ่งหนึ่งในร่างหลักเกณฑ์ดังกล่าว คือ การนำเสนอเนื้อหารายการที่มีข้อขัดแย้ง ต้องนำเสนอข้อมูลทั้งสองด้านอย่างสมดุล แม้จะยังเป็นร่างประกาศที่มีข้อโต้แย้ง แต่ อสมท ก็นำมาใช้แล้ว

ในความเป็นจริง การนำเสนอรายการ โดยเฉพาะรายการประเภทสารคดีที่มีรูปแบบเฉพาะแตกต่างจากรายการข่าว การนำเสนออย่างสมดุลทำได้หลายวิธี โดยที่ไม่ไปกระทบรูปแบบรายการ แม้แต่การนำเสนอรายการข่าว หากทั้งสองฝ่ายไม่ประสงค์เผชิญหน้ากัน ก็สามารถนำเสนออีกครั้งในวันต่อไปได้ ไม่จำเป็นต้องบังคับให้อยู่ในที่เดียว เวลาเดียวกัน

ที่สำคัญ การที่ช่อง 9 สั่งงดรายการดังกล่าว ยิ่งทำให้ประเด็นปัญหานั้นมีความน่าสงสัยยิ่งขึ้น และอย่างที่รู้กันดีว่าการคุมสื่อไม่สามารถทำได้ ภายใต้ช่องทางการรับข้อมูลที่มีมากล้นในยุคดิจิตอล ที่สำคัญกว่านั้น คือ ผู้เกี่ยวข้องไม่ว่าจะเป็นรัฐบาล ผู้คัดค้าน และสื่อเอง ต้องเคารพสิทธิในการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน