ทุนนิยมสามานย์ จ้างคนผลาญป่า

บรรยากาศของการพูดคุยกันอย่างครึกครื้นในห้อง “ชมพูภูคา” ห้องเลี้ยงรับรองบนชั้น 38 อาคารสำนักงานใหญ่ธนาคารกสิกรไทย ราษฎร์บูรณะ ที่มีเสียงเปียโน และแซ็กโซโฟนคลอเบาๆ เงียบสงบลงทันที

เมื่อ “บัณฑูร ล่ำซำ” ประธานกรรมการ และประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคารกสิกรไทยขึ้นเวทีฉายภาพมุมสูงที่ถ่ายจากเครื่องบินลงมาให้เห็นสภาพภูเขาใน จ.น่าน ที่เคยเขียวชอุ่มกลายเป็นภูเขาหัวโล้นยาวเหยียดสุดลูกหูลูกตา ลูกแล้วลูกเล่า

แทบทุกพื้นที่ล้วนแล้วแต่ถูกชาวบ้านซึ่งถูกจ้างให้มาตัดไม้ทำลายป่าหักร้างถางพงจนเกลี้ยง กลายเป็นผืนดินที่พร้อมสำหรับการเพาะปลูกข้าวโพด ข้าวโพดและข้าวโพด

บัณฑูร บอกว่า น่านเป็นจังหวัดที่เคยมีป่าไม้อุดมสมบูรณ์ที่สุด กำลังถูกกลุ่มทุนสามานย์สนับสนุนทั้งทางตรงและทางอ้อมให้ชาวบ้านพากันตัดไม้ทำลายป่าเพื่อปลูกข้าวโพดกันทั้งจังหวัด

การชะลอยับยั้งแทบทำไม่ได้ เพราะในแต่ละวันชาวบ้านนับพันคนพากันกระจายกำลังออกทำลายทรัพยากรธรรมชาติในหลายพื้นที่

ป่าเมืองน่านที่เป็นต้นน้ำสำคัญกำลังถูกทำลายลงอย่างรวดเร็ว

บัณฑูร บอกว่า ถึงตอนนี้พื้นที่ดินที่ปลูกพืชอย่างถูกต้องตามกฎหมายหมดแล้ว ที่เป็นป่าสงวนฯ เหลืออยู่แค่ 85% เท่านั้นเอง ที่ปลูกกันอยู่ไม่พอ วิธีกินง่ายที่สุดคือ ตัดต้นไม้ ไม้ก็เอาไปขาย

ถ้านั่งรถไป จ.น่าน หากเห็นการปลูกพืชจะพบว่าแทบทุกกระเบียดนิ้ว ทุกตารางนิ้วล้วนมีแต่ข้าวโพดทั้งหมด

มีการสนับสนุนให้ชาวบ้านทำลายป่าเพื่อปลูกข้าวโพดกันอย่างเป็นล่ำเป็นสัน ขนาดมีการตั้งโต๊ะจ่ายเงินรับซื้อข้าวโพดกันล่วงหน้าจึงมีการปลูกกันแน่นเอี้ยดทุกพื้นที่

“นี่คือตัวอย่างของโลก โลกที่ทุนมีพลังมหาศาล ทุนนิยมมันครอบเราอยู่ และถ้าทำในลักษณะนี้ต้องเชื่อว่าเป็นทุนสามานย์ เพราะมีดีมานด์ในตลาดโลกอยู่ มีคนที่ไปหาทางเอาข้าวโพดนี้มาให้ได้ ด้วยวิธีการอย่างไรก็ตามแต่เพื่อให้ได้มาซึ่งข้าวโพด” บัณฑูร กล่าว

บัณฑูร กล่าวอีกว่า ของอย่างนี้ไม่มีอยู่ในงบดุลของบริษัทใดบริษัทหนึ่ง ไม่อยู่ในงบดุลของบริษัทข้ามชาติที่มาเสนอพันธุ์พืชข้าวโพดและเสนอการรับซื้อ แต่อยู่ในงบดุลของประเทศไทยที่ไม่มีใครดูแล

ขณะนี้ไม่มีโจทก์ ไม่มีจำเลย ข้าราชการ เจ้าหน้าที่รัฐ จะไปจับใครเข้าคุก มันผิดกฎหมายทั้งนั้น คนเป็นพันๆ คน เขาบอกเขาจน ใครจะไปจับคนจนเป็นพันๆ คนเข้าคุก

เขาตัดไม้เพื่อเอาที่ไปปลูกพืชไร่ที่มีคนซื้อ ซึ่งราคาถูกกำหนดโดยตลาดโลก ขึ้นสูงบรรลัย ชาวไร่ ชาวนา ก็จะได้ไปส่วนหนึ่ง ราคาดีขึ้นกว่าเดิม สามารถนำเงินไปซื้อมอเตอร์ไซค์ ตู้เย็น มือถือ ทีวี แต่รายได้และกำไรส่วนใหญ่มันไปตกอยู่ตลาดทุน

คนผลิตได้น้อย แต่คนคุมเส้นทางการค้าขายเอาไปกินหมด

“ทุนนิยมที่บอกว่ามีกลไกที่จะปรับตัวเอง ผมไม่เชื่อ ตัวเลขสถิติต่างๆ สนับสนุนตัวมันเองอยู่ ยิ่งทำยิ่งรวยต่างกัน คนที่คุมเส้นทางเดิน คุมตลาดสุดท้าย คุมแรง กินหมด คนทำที่ปลายแถวได้กินนิดเดียว”

“ผมคิดไม่ออกจะแก้อย่างไร จะให้น่านจะกลับมาเขียวเหมือนเดิม เรื่องปลูกป่าอย่ามาพูด การปลูกป่าที่เราพูดถึงนั้นต้องใช้เวลาร่วม 40 ปี คนที่พูดตายหมดแล้ว ถ้าไม่ตายก็เกือบตายหมดแล้ว แต่เวลาฟันฉับนี่จบเลย ไม้นี่ปลูกมาเป็น 100 ปี ฉับเดียวโล้นเลย ทางคณิตศาสตร์จึงสู้กันไม่ได้”

บัณฑูร บอกว่า นี่เป็นโจทย์สำหรับตัวเองที่ทำเรื่องราคามาตลอดชีวิต น่าสนใจขึ้นมา

นายธนาคารผู้ยิ่งใหญ่ยังชวนคิดต่อไปว่า โจทย์ที่ใหญ่ที่สุดในขณะนี้ที่ต้องขบคิดและช่วยกันทำ คือจะสร้างมูลค่าให้คนในพื้นที่ให้อยู่ได้อย่างไร โดยที่สามารถยับยั้งการทำลายป่าที่เกิดขึ้น

ชาวบ้านไม่รู้ด้วยซ้ำไปว่ากลไกของโลกเป็นอย่างไร เพราะคนที่จ่ายคือผู้บริโภคคนสุดท้าย ซึ่งอาจจะเป็นใครก็ได้ อยู่ในนิวยอร์ก ลอนดอน โตเกียว และมูลค่าของกำไรส่วนใหญ่ถูกกินโดยคนที่คุมเส้นทางเงิน คนปลายแถวก็กินแค่มอเตอร์ไซค์ และอยู่กับความแห้งแล้ง นี่เป็นโจทย์ที่น่าสนใจ

บัณฑูรบอกว่า ถึงตอนนี้เราต้องสู้กับโลกทุนนิยม ด้วยมาตรการแบบทุนนิยม ต้องหาวิธีการที่จะสู้กับทุนสามานย์ ซึ่งไม่แคร์ว่าอะไรจะเกิดขึ้นกับระบบนิเวศวิทยา ซึ่งทั้งโลกจะเป็นอย่างนี้

“ผมอยู่ในโลกของทุนนิยมมาตลอดชีวิต รู้ถึงพลังมหาศาล และไม่รู้ว่าโจทย์นี้จะหาทางแก้ทันกาล ทันเวลาหรือไม่ เพราะทุกวันนี้เร็วมาก จากป่าสงวนฯ ที่มีอยู่ถึง 6.4 ล้านไร่ของป่า วันนี้เหลือ 4.8 ล้านไร่ และสปีดของการตัดไม้ที่ผ่านมาปีละ 1 แสนไร่ ยังไม่มีท่าทีจะหยุด เพราะยังทำเงินกันอยู่ นี่เป็นสิ่งที่เจอโดยบังเอิญ แต่ทำให้ผมต้องหาทางแก้” บัณฑูร เล่าให้ฟัง

เจ้าสัวบัณฑูรบอกความตั้งใจว่า เมื่อได้พบเจอปัญหานี้ทำให้ชีวิตมีความน่าสนใจ เป็นโจทย์ที่ท้าทาย ที่นำความรู้เข้าไปช่วยแก้ไข ต้องนำวิทยาศาสตร์ของการเกษตรเข้ามาช่วย และต้องไปหาพืชที่ได้มูลค่าสูงสุด มาปลูกตรงนี้ให้ได้และต้องทำแบรนด์ของน่านขึ้นมาให้ได้