เปิด 4 ต้นตอ มหาวิกฤตคอร์รัปชั่น

องค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่นจัดตั้งมาครบ 3 ปีแล้ว และแม้จะมีกิจกรรมกระตุ้นให้เกิดการต่อต้านหลายด้าน แต่กลับพบว่า สถานการณ์การทุจริตคอร์รัปชั่นในไทยทรุดตัวเลวร้ายลงขึ้นเรื่อยๆ

ประมนต์ สุธีวงศ์ ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่น (ประเทศไทย) ถึงกับออกปากว่า วิกฤตคอร์รัปชั่นของไทยกำลังจะก้าวเข้าสู่มหาวิกฤตคอร์รัปชั่น

ด้วยสาเหตุที่ว่ามีการบูรณาการอย่างกว้างขวางในการคอร์รัปชั่น ทั้งระดับชาติ ระดับท้องถิ่น นักการเมือง ข้าราชการ นักธุรกิจและสื่อมวลชน องค์กรรัฐ และรัฐวิสาหกิจ

โดยมี 4 ปัจจัยที่ทำให้ยับยั้งการทุจริตได้ยาก คือ 1.ความไม่จริงจังของรัฐบาลและฝ่ายบริหารที่จะป้องกันและปราบปรามการทุจริตคอร์รัปชั่นอย่างถาวร แม้จะมีการแถลงว่า ให้ความสำคัญในการปราบปรามการทุจริต แต่ก็ไม่ปรากฏผลเชิงประจักษ์ เพราะยังเกิดการทุจริตในโครงการขนาดใหญ่ เช่น โครงการรับจำนำข้าว

2.ความเห็นแก่ตัวของนักธุรกิจ จากโครงการจัดซื้อจัดจ้างที่มักมีวงเงินสูงจนเอื้อให้เกิดการวิ่งเต้น เป็นช่องทางให้คนกลางถือโอกาสเรียกร้อง “เงินทอน” หากไม่จ่ายก็ไม่ได้งาน ขณะที่นักธุรกิจบางคนก็อยู่ในภาวะสมยอม และภาวะจำยอมก้าวเข้าสู่วงจรอุบาทว์ด้วยความไม่เต็มใจ

3.ข้าราชการที่ดีถูกกลั่นแกล้ง โดยผลงานวิจัยของหลายสถาบันการศึกษาระบุว่ามีการซื้อขายตำแหน่งสำคัญๆ ด้วยเงิน 67 หลัก ทำให้เมื่อได้รับตำแหน่งแล้วก็ไม่ได้ทำหน้าที่เพื่อประเทศชาติ แต่ทำเพื่อตัวเองและพวกพ้อง ขณะที่ข้าราชการที่ดีกลับถูกกลั่นแกล้ง

4.การทำหน้าที่ของสื่อมวลชนที่ยังขาดความกล้าหาญในการติดตามขุดคุ้ยการนำเสนอข้อเท็จจริงการทุจริตให้ประชาชนรับรู้ เพราะสื่อมวลชนที่ทำงานตรงไปตรงมาจะถูกกลั่นแกล้งทั้งในทางลับและทางกฎหมาย

นอกจากนี้ อุปสรรคสำคัญของการต่อต้านคอร์รัปชั่น คือ ความเชื่อในสังคมไทยว่า การต่อสู้เพื่อเอาชนะคอร์รัปชั่นเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้ ที่หนักสุด คือ ยอมรับการคอร์รัปชั่นได้หากตนเองได้ประโยชน์หรือไม่ได้รับผลกระทบ จึงต้องก้าวข้ามปัญหานี้ให้ได้

“การต่อต้านคอร์รัปชั่นไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากวาจา แต่ต้องเกิดจากการกระทำ และหากไม่ทำอย่างเป็นรูปธรรมตั้งแต่วันนี้ เราจะไม่มีวันได้เห็นประเทศหลุดพ้นจากบ่วงนรกของการโกงกิน อย่ามัวแต่สิ้นหวัง ผมขอให้เราเชื่อมั่นในพลังของสังคม เริ่มต้นจากตัวเราเอง มาร่วมกันสู้กอบกู้อนาคตของชาติให้กลับคืนมา ก่อนที่จะไม่มีอะไรเหลือไว้ให้ลูกหลาน หากเราไม่เริ่มทำวันนี้ก็ไม่มีวันได้เห็นชัยชนะ” ประมนต์ ระบุ

ชูเกียรติ โอภาสวงศ์ นายกกิตติมศักดิ์สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย กล่าวว่า ยังไม่เห็นความชัดเจนในการแก้ไขปัญหาทุจริตรับจำนำข้าว การแก้ไขปัญหาของภาครัฐทุกอย่างยังเหมือนเดิม การทุจริตก็ยังเกิดขึ้นในระบบเหมือนเดิม ในอนาคตหากรัฐต้องการช่วยเหลือเกษตรกร ควรช่วยให้เกษตรกรได้รับประโยชน์โดยตรง เพราะได้ผลมากกว่าการรับจำนำข้าว และรั่วไหลน้อยกว่ารวมทั้งไม่เกิดปัญหาต่อเนื่องอย่างที่เป็นอยู่ นอกจากนี้เอกชนยังต้องการให้มีการซื้อขายระบายข้าวอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้

ขณะที่ เดือนเด่น นิคมบริรักษ์ ผู้อำนวยการวิจัยด้านการบริหารจัดการระบบเศรษฐกิจ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) เสนอว่า การลดปัญหาคอร์รัปชั่นต้องเริ่มจากการร่วมกันของทุกภาคส่วนในการตรวจสอบและขับเคลื่อน ไม่ใช่แยกกันทำงานเหมือนในปัจจุบัน ทั้งสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) นักวิชาการ เอ็นจีโอ สื่อมวลชน ทำให้ไม่มีพลังในการต่อต้านคอร์รัปชั่น

ทั้งนี้ ต้องการให้ดูประเทศเกาหลีใต้เป็นตัวอย่าง เพราะภาคเอกชนของเกาหลีรวมตัวกันตรวจสอบภาครัฐได้อย่างเข้มแข็งมาก ทำให้สามารถพลิกจากประเทศที่อดีตมีการคอร์รัปชั่นอย่างหนักเหมือนไทย มาเป็นประเทศที่พัฒนาแล้วอย่างปัจจุบัน

วรวรรณ ธาราภูมิ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน บัวหลวง กล่าวว่า ในช่วงที่รัฐบาลต้องการแก้ไขรัฐธรรมนูญ จึงควรมีการเขียนระบุในรัฐธรรมนูญว่า นโยบายหาเสียงทั้งหมดของพรรคการเมือง ต้องมีผู้วิเคราะห์ความเป็นไปได้ของนโยบาย ผลดีผลเสียต่อประเทศโดยรวม ก่อนจะนำนโยบายไปปรับใช้ เพื่อป้องกันการใช้งบประมาณอย่างไร้ประสิทธิภาพ

ด้าน กอบกาญจน์ วัฒนวรางกูร ประธานกรรมการบริหาร บริษัท โตชิบา ไทยแลนด์ เห็นว่า บทบาทการแก้ไขปัญหาคอร์รัปชั่นในประเทศจะต้องเริ่มต้นจากภาคเอกชน เช่น ชำระภาษีถูกต้องหรือไม่ หรือการไม่โกงกินในบริษัท เพื่อสร้างธรรมาภิบาลที่ดี หลังจากนั้นภาคเอกชนจะเข้าไปตรวจสอบโครงการลงทุนภาครัฐเพื่อเป็นกระบอกเสียงให้กับสาธารณชน

ทั้งหมดนี้คือการสำแดงความต้องการต่อต้านการทุจริตของภาคเอกชน ที่ต้องการ “ร่วมกันสู้ กอบกู้อนาคต ในวันต่อต้านการคอร์รัปชั่น”

แม้ขณะนี้จะยังไม่เห็นแสงสว่างที่ปลายอุโมงค์ แต่ถ้าเราไม่เริ่มทำวันนี้ ก็จะไม่มีวันได้เห็นชัยชนะ