ชะแหละบีอาร์เอ็น 30ปี การต่อสู้ที่ถึงทางแยก

สถานการณ์ความรุนแรงในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ยืดเยื้อไร้สงบ แม้การเจรจากับกลุ่มบีอาร์เอ็นหลายครั้งแต่ไม่ได้ผล เพราะรัฐไม่ได้สร้างความเชื่อมั่นและสานต่อวงเจรจาให้เกิดผล

จิราพร งามเลิศุภกร นักวิจัย สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) กล่าวระหว่างเสวนาหัวข้อ “เป้าหมายสุดท้ายของกลุ่มบีอาร์เอ็นกับขบวนการสันติภาพ” ที่สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ 26 ส.ค.ที่ผ่านมา มักได้ยินชื่อกลุ่มบีอาร์เอ็นแต่ไม่รู้ว่าองค์กรนี้มีโครงสร้าง มีจุดยืนแนวคิดวิธีการต่อสู้อย่างไร จึงวางกรอบแนวคิดในการวิจัยใช้กรอบมุสลิมศึกษา เพราะการต่อสู้ของกลุ่มบีอาร์เอ็นจะใช้ศาสนาเป็นทางนำ สร้างความชอบธรรมในการสร้างความรุนแรง ผนวกกับการดึงวิถีทางการเมืองทางอิสลามมาเป็นการต่อสู้บีอาร์เอ็นจึงใช้แนวคิด มุสลิมศึกษารวมตัวกัน เพื่อต่อสู้ให้ได้มาในสิ่งที่เคยสูญเสียไป กระบวนการกู้ชาติปัตตานี กระบวนการแบ่งแยกดินแดน ญิฮาด นั้นถูกจัดตั้งจากฐานความคิดเดียวกันคือ อิสลามการเมือง ยึดหลัก อัลกุรอาน อัลหะดีษ และหลักชารีอะห์ เป็นทางนำในการต่อสู้

จิราพร กล่าวว่า ตั้งแต่ยุคแรกจนถึงปัจจุบัน มีแนวทางการต่อสู้ทางด้านศาสนา เชื้อชาติ และอาณาเขต ผลการศึกษาจึงพบว่า รากเหง้าปัญหาบีอาร์เอ็นถูกยึดครองทั้งด้านการเมือง การศึกษา วัฒนธรรม ศาสนา ฯลฯ จึงนำไปสู่การต่อสู้ ความรุนแรงเพื่อนำไปสู่การตั้งรัฐ แต่สิ่งที่แตกต่างคือ การนำอิสลามมาเป็นแนวทางโดยการญิฮาด (พลีชีพเพื่อศาสนา) ซึ่งทำไปเพื่อเอกราช สังคมสงบสุขและความยุติธรรม ที่เคยประกาศไว้ว่าหากได้ดินแดนกลับคืนมาจะทำให้ทุกคนในพื้นที่มีความสุข

“มีเป้าหมายสุดท้ายที่น่าสนใจของบีอาร์เอ็น คือ รวม 4 จังหวัดภาคใต้เป็นอาณาเขต คือ จ.ปัตตานี ยะลา นราธิวาส และสงขลาตอนใต้ ซึ่งหากมองว่าบีอาร์เอ็นต้องการปลดปล่อยดินแดนนั้น จะกลายเป็นเรื่องใหญ่มาก เพราะสามารถใช้แนวทางญิฮาดได้ ในการต่อสู้เพื่อความชอบธรรมในดินแดนปัตตานีดารุสสลามนี่คือปัญหาอย่างมาก” จิราพร ระบุ

การประกาศชัยชนะของบีอาร์เอ็นคือ เหตุปล้นปืนเมื่อปี 2547 จะเห็นได้ว่าหลังปี 2547 บีอาร์เอ็นหยิบยกอัลกุรอานมาใช้ถึง 137 โองการ ใน 38 อายะห์ โดยมักพูดว่า “จงสู้กับผู้ที่ปฏิเสธศรัทธา จงตัดคอ ไล่ศัตรูออกจากพื้นดิน” นี่คือหลักคำสอนของบีอาร์เอ็นทั้งที่หลักการของศาสนาอิสลามอย่างแท้จริงไม่ใช่แนวทางนี้ จึงอยากเสนอให้ผู้ที่ศึกษาทางด้านศาสนาลงไปศึกษาให้ลึกพร้อมทำความเข้าใจกับแนวร่วม ประชาชนในพื้นที่ ตลอดทั้งสร้างความเชื่อมั่นและสานต่อวงเจรจาให้เกิดผล

“วันนี้บีอาร์เอ็นเดินมาถึงทางแยก ทั้งในเรื่องของกระบวนการสันติภาพ อิสลามการเมือง และอาหรับสปริงส์ การเปิดโต๊ะเจรจา ก็คือจุดเสี่ยงขององค์กร ซึ่งนับได้ว่าการต่อสู้ยาวนานกว่า 30 ปี แนวทางที่จะเสนอนั้นคือ การปรับปรุงทั้งทหาร ตำรวจ และหน่วยข่าว โดยยึดถือหลักสิทธิมนุษยชน เชื่อว่าถ้ายึดหลักนี้จะทำให้การละเมิดสิทธิน้อยลง” จิราพร ย้ำ

ด้าน พล.อ.เอกชัย ศรีวิลาศ ผู้อำนวยการสำนักสันติวิธีและธรรมาภิบาล สถาบันพระปกเกล้า กล่าวว่า อยากจะเสนอรัฐบาลว่ามีแนวคิดอย่างไรในการนิรโทษกรรมกับผู้ที่หลงผิด ที่รัฐบาลได้จับกุมตัวผู้ก่อความรุนแรงไว้ พร้อมใช้กฎหมายท้องถิ่นในการปกครองตนเอง รัฐบาลมองเรื่องนี้อย่างไร เพราะวันนี้ประชาชนในพื้นที่ภาคใต้เป็นฝ่ายของบีอาร์เอ็นมากกว่า 50% ซึ่งปัจจุบันบีอาร์เอ็นสามารถควบคุมมวลชน

การสร้างความเข้าใจและพร้อมที่จะร่วมมือกันแก้ไขคิดว่ารัฐไทยมีจุดยืนที่ชัดเจน ในการสะท้อนให้เห็นถึงจุดอ่อนจากความรุนแรง ซึ่งคงต้องประคับประคองให้การพูดคุยกันอย่างสันติสนทนาดำเนินการต่อไปด้วยดี