การประยุกต์แนวทางการจัดการเชิงกลยุทธ์สู่ความสำเร็จขององค์กร (ตอนที่ 1)

ผมเชื่อว่าทุกคนน่าจะเห็นตรงกันว่า ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาลที่ต้องการขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจไทยให้ประสบความสำเร็จ หรือบริษัทเอกชนจะต้องประกอบธุรกิจให้เกิดมูลค่าเพิ่มและสร้างกำไรให้กิจการตนเอง ล้วนแล้วจำเป็นต้องอาศัยหลักการบริหารจัดการที่ดี ดังนั้นการบริหารจัดการที่ดีจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยเฉพาะภายใต้การเปลี่ยนแปลงภาวะทางเศรษฐกิจและสังคม เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม ซึ่งในปัจจุบันได้เกิดแนวคิดใหม่ๆ ตัวอย่างเช่น ในสมัยก่อนมนุษย์มีวิธีคิดแบบวนเวียน หรือแบบวงกลม ในสมัยใหม่มนุษย์คิดแบบเพิ่มพูนตลอดเวลา หรือแบบก้าวหน้า (Progress) หรือแนวคิดใหม่ของ Edward De Bono สนับสนุนแนวคิดใหม่ที่สร้างสรรค์ คือไม่วิพากษ์วิจารณ์บุคคลอีกฝ่ายหนึ่งแบบเผชิญหน้า แต่ควรที่จะเปลี่ยนมาร่วมกันคิดเพื่อหาแนวทางที่จะสามารถแก้ไขปัญหาและสร้างความก้าวหน้าต่อไป ซึ่งทำให้ผู้บริหารจะต้องปรับใช้วิธีการจัดการให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงและทำให้องค์กรสามารถอยู่ได้

แนวการจัดการสมัยใหม่จึงเป็นการจัดการเชิงกลยุทธ์ โดยที่การจัดการต้องมีการเพิ่มมูลค่า เพื่อให้องค์กรแข็งแกร่ง ซึ่งถ้าอ่อนแอในยุคการแข่งขันก็จะทำให้องค์กรของเราหายไปจากวงจรของธุรกิจ ดังนั้นเพื่อความอยู่รอด ผู้บริหารจึงต้องคิดหากลยุทธ์ในการบริหารจัดการอย่างดีที่สุด และที่นำมาใช้กันแพร่หลายในปัจจุบันในองค์กรต่างๆ ทั้งทางธุรกิจภาคเอกชนและรัฐบาล คือการจัดการกลยุทธ์ หรือที่เรียกกันว่า Strategic Management

ก่อนอื่น กลยุทธ์ (Strategy) หมายถึง การรบที่มีเล่ห์เหลี่ยมหรือวิธีการต่อสู้ อาจต้องใช้อุบายต่างๆ ที่เป็นศาสตร์และศิลปะในการสั่งการ มีการนำมาใช้ในการบริหารจัดการธุรกิจ กลยุทธ์จะต้องมีเค้าโครง (Outline) ของขั้นตอนที่ผู้บริหารวางแนวทางในการบรรลุเป้าหมายในระยะยาวขององค์กร เรียกง่ายๆ ว่า การวางแผนอย่างกว้างๆ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ในระยะยาว ส่วนการจัดการกลยุทธ์ (Strategic Management) เป็นกระบวนการที่ต่อเนื่องในการสำรวจสภาพแวดล้อม เปรียบเทียบกับความต้องการและสถานะขององค์การ โดยผู้บริหารต้องคำนึงถึงสถานการณ์ขององค์กรในระยะยาว แล้วนำมากำหนดแผนงาน การปฏิบัติ และการควบคุม ซึ่งเป็นแนวทางหลักในการสร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน (Competitive Advantages) สามารถบรรลุวัตถุประสงค์และเป้าหมายเชิงกลยุทธ์ โดยผมคิดว่าการจัดการเชิงกลยุทธ์มีความสำคัญต่อการดำเนินงานขององค์กรดังต่อไปนี้ (1) ช่วยให้ผู้บริหารสามารถสำรวจและประเมินปัญหา ความสามารถพื้นฐานขององค์การ การเปลี่ยนแปลง และผลกระทบของสถานการณ์ที่มีต่อธุรกิจ (2) ผลลัพธ์จากกระบวนการจัดการกลยุทธ์จะกำหนดเป้าหมายและทิศทางที่ชัดเจนสำหรับพนักงาน ทำให้องค์กรสามารถดำเนินงานมุ่งสู่เป้าหมายและตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมได้โดยไม่หลงทาง

(3) ช่วยปรับปรุงและสนับสนุนทำให้เกิดการประสานงานและพลังร่วมระหว่างกิจกรรมและจัดสรรทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพในทุกระดับขององค์กร และ (4) ช่วยให้ผู้บริหารมีเป้าหมายและทราบถึงทิศทางในการบริหารงาน ทำให้มีความมุ่งมั่นและการปรับตัวให้สอดคล้องกับปัญหาอย่างยืดหยุ่นและเหมาะสม ทั้งนี้ ในกระบวนการจัดการเชิงกลยุทธ์ถือเป็นเรื่องของการตัดสินใจในการบริหารและการดำเนินการเพื่อกำหนดผลการปฏิบัติงานในระยะยาว (Longrun) ของธุรกิจ ซึ่งต้องมีกระบวนการสำคัญโดยสังเขป คือ (1) การกำหนดทิศทางขององค์กร (2) การวิเคราะห์สภาพแวดล้อม (3) การกำหนดกลยุทธ์ (4) การนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติ และ (5) การประเมินและควบคุมกลยุทธ์

ผมคิดว่าเราคงจะเริ่มเห็นแนวทางของการบริหารจัดการเชิงกลยุทธ์แล้วนะครับ ซึ่งถือเป็นสิ่งสำคัญมากๆ ในการประสบความสำเร็จ ไม่ว่าจะเป็นการบริหารระดับประเทศหรือระดับองค์กรนะครับ พวกเราจะได้ยินกันบ่อยๆ ว่าประเทศไทยเราชอบแพลนนิ่ง (Planning) หมายถึงวางแผนแล้วนิ่ง ไม่ได้ดำเนินการให้บรรลุตามเป้าหมายและแผนงานที่วางไว้ ในวันนี้รัฐบาลมียุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศมากมาย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องโครงการลงทุน 2 ล้านล้านบาท และโครงการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 3.5 แสนล้านบาท หรือองค์กรเอกชนต่างๆ ที่ต้องเร่งปรับตัวเองให้แข่งขันได้ท่ามกลางเศรษฐกิจโลกที่ผันผวนและการเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ซึ่งจะต้องทำให้ธุรกิจไทยแข่งขันกับภาคเอกชนของประเทศต่างๆ ในภูมิภาคทั้งสิงคโปร์ มาเลเซีย (ในกลุ่มธุรกิจประเภท High Value) หรือแม้กระทั่งกับประเทศลาว พม่า กัมพูชา เวียดนาม (ในกลุ่มธุรกิจประเภท Cost Competition) ทั้งหมดนี้ล้วนต่างต้องใช้การบริหารจัดการเชิงกลยุทธ์ที่ดี ในครั้งต่อไป ผมจะมาเล่าในรายละเอียดว่าการบริหารจัดการเชิงกลยุทธ์นั้นคืออะไรกันแน่ครับ ไว้ติดตามอ่านตอนต่อไปนะครับ ขอบคุณครับ