ทำไมคนไม่ช็อปปิ้ง

หลายวันก่อน ผมมีโอกาสเดินช็อปปิ้งในห้างสรรพสินค้าแห่งหนึ่งแถวบ้าน หลังจากที่ไม่ไปมานาน เพราะต้องออกจากบ้านไปทำงาน กว่าจะกลับถึงบ้านก็เหนื่อย และเบื่อรถติด ผมไม่เข้าใจว่า หลังจากผ่านไป 40 ปี วงจรชีวิตของผมกลับมาวนเวียนซ้ำรอยอีกรอบหนึ่ง คือ ตอนเช้าก็ต้องรีบตาลีตาลานรีบไปทำงาน อยู่ในรถติดเป็นชั่วโมง จะต่างกันคือ เดี๋ยวนี้ไม่มีลูกเล็กติดรถไปด้วย และถนนที่ไปกลับขยายใหญ่ขึ้นจาก 2 เลน เป็น 6 เลน แต่รถก็ติดเหมือนเดิม และสถานการณ์ก็ดูเลวร้ายทุกวัน แต่สมัยก่อนไม่ต้องประสาทเสีย มีรถมอเตอร์ไซค์ที่วิ่งฉวัดเฉวียน แม้แต่บนถนนยกระดับที่ห้ามรถมอเตอร์ไซค์ไปก็วิ่ง ก็เห็นรถมอเตอร์ไซค์ขึ้นไปวิ่งตามปกติ ไม่เห็นตำรวจว่ากล่าวตักเตือนประการใด

ก็บ่นให้ผู้อ่านฟังไประบายอารมณ์ไปอย่างนั้น ต้องยอมรับความจริง บรรดาผู้มีอำนาจทั้งหลายไม่ค่อยมีเวลาว่าง มีภารกิจเต็มไม้เต็มมือเกินกว่าที่จะมาดูแลการจราจรที่เกือบจะเป็นอัมพาตทุกวันนี้ แต่หวังว่าเมื่อแก้ไขรัฐธรรมนูญแล้วเสร็จ การจราจรจะลื่นไหลไม่เสียสุขภาพจิตเหมือนทุกวันนี้ ความจริงผมอยากให้ราคาน้ำมันดีเซลแพงลิตรละ 5060 บาท ให้รู้แล้วรู้รอดไป ผมจะได้ขับรถสบาย ทำอย่างไรได้ เพราะผมไม่มีรถมอเตอร์ไซค์นำหน้าเหมือนกับคนอื่น

นอกเรื่องนอกราวไปนาน กลับมาเรื่องที่ห้างกันดีกว่า ที่เล่าให้ฟังว่าที่ไปเดินห้างมา มีคนขายพอๆ กับคนซื้อ หลายแผนกมีแต่คนขายคุยกัน ไม่มีคนซื้อ ทั้งที่ก่อนหน้านี้เห็นคนมาอุ่นหนาฝาคั่ง

ผมลองแย็บถามคนขายดู ได้ความว่าสถานการณ์เป็นอย่างนี้มาเป็นเดือนแล้ว ไม่ทราบว่าเกิดอะไรขึ้น แล้วกลับมาถามผมว่า คุณลุงจะรับอะไรครับ ผมเลยเดินหนี ดันมาเรียกผมว่าลุง เพราะว่าเป็นคำที่ผมเกลียดที่สุด ถ้าเรียกคุณอายังคุยกันได้ เหตุผลเป็นเรื่องส่วนตัว ห้ามถาม

ผมกลับมาบ้าน ลองนั่งนึกหาเหตุผลดูว่าทำไมคนถึงเข้าห้างน้อยลงทั้งที่เป็นวันหยุด

คือ 1.ห้างไม่อบรมพนักงานว่าอย่าเรียกลูกค้าว่าคุณลุงเด็ดขาด ไม่ว่าลูกค้าจะส่อว่าอายุมากกว่าคุณพ่อมากมายเพียงใดก็ตาม

เหตุผลที่ 2 ผมเชื่อว่าปัญหาพื้นที่การกระจายรายได้ของเศรษฐกิจไทย คือ รวยกระจุก จนกระจาย กำลังแสดงอิทธิฤทธิ์ให้ปรากฏ เพราะถึงไม่ร่ำรวยเป็นเศรษฐีเหมือนกับคนอื่น แต่ผมคิดว่า หรือว่าท่านจะว่าผมคุยโวโอ้อวดก็ได้ว่า ตัวเองมีฐานะดีกว่าคนรวยประเทศนี้ เพราะไม่เคยตกงาน มีงานทำ มีเงินกินตลอด ประกอบกับไม่เคยปรับมาตรฐานการดำรงชีวิตให้เป็นไปตามตำแหน่งหน้าที่หรือเงินเดือน

พอเแก่ตัวลงก็มีเงินเหลือเก็บไว้พอใช้ ครั้นพอไปเดินห้างอยู่หลายชั่วโมง ปรากฏว่าไม่ได้ซื้ออะไรติดไม้ติดมือมาแม้แต่ชิ้นเดียว เพราะสิ่งของที่จำเป็นกับการดำรงชีวิตมีอยู่แล้ว ไม่รู้จะซื้อมาให้เกะกะบ้านทำไม

ผมเชื่อว่าคนประเภทเดียวกับผม คือ คนที่เรียกว่าประชากรสูงวัยมีอยู่ไม่น้อย และคนกลุ่มนี้ถ้าไม่มีสิ่งของเครื่องใช้อยู่แล้ว ก็คือคนที่ต้องประหยัดอดออมและลดค่าใช้จ่าย เพื่อให้แน่ใจว่ามีเงินออมบำเหน็จบำนาญ หรือรายได้เหลือพอใช้ให้ดำรงชีพอยู่ได้ในอีกหลายปีข้างหน้า

สรุปแล้ว คนกลุ่มนี้ทั้งที่พอมีเงินออม ทั้งที่มีรายได้พอจับจ่ายใช้สอย และคนที่ต้องกระมิดกระเมี้ยนเพื่ออนาคต ต่างมีพฤติกรรมร่วมเดียวกัน คือ ไม่ยอมซื้อสิ่งของเครื่องใช้ที่ไม่จำเป็น ส่วนที่จำเป็นก็มีอยู่แล้ว

ผมเอง แม้แต่อาหารก็ไม่ยอมซื้อ เหตุผลคือ พักนี้อ้วนพีขึ้น จำเป็นต้องคุมน้ำหนัก ไม่คุมไม่ได้

ประการที่ 3 คือ คนที่ต้องการมีสินค้าหรือเครื่องใช้ทั้งหมดที่อยู่ในวัยทำงาน ตอนนี้อย่าไปใช้จ่ายซื้อสินค้าเพิ่มเติมเลย

แม้แต่ค่าผ่อนบ้าน ผ่อนคอนโด ผ่อนรถ ผ่อนเครื่องใช้ไฟฟ้า ฯลฯ ก็ฝ่อแล้ว

ครั้นจะไปกู้มาไปใช้จ่ายเพิ่มเติม สถาบันการเงินก็ระมัดระวังผลการให้กู้มากกว่า ธนาคารแห่งประเทศไทย บอกว่า ขณะนี้หนี้ครัวเรือนของประเทศได้พุ่งขึ้นถึง 8 ล้านล้านบาท คือ 80% ของรายได้ประชาชาติแล้ว และมีตัวอย่างว่า แม้แต่ประเทศมหาอำนาจอย่างอเมริกาก็มีปัญหาเศรษฐกิจถดถอยเมื่อหนี้ครัวเรือนพุ่งขึ้น 85% ของรายได้ประชาชาติ

การที่ครัวเรือนมีหนี้สินเกินกว่ารายได้ มาจากดอกเบี้ยและเงินต้นคืนเจ้าหนี้ นั่นหมายความว่าประชาชนทั่วไปจะไม่มีแรงที่จะใช้จ่ายเพิ่มเติม ทำให้บ้านที่ก่อสร้างเสร็จใหม่ คอนโด ที่กำลังออกสู่ตลาดไม่สามารถจะขายได้ โอนได้ตามเป้าหมาย และแน่นอนว่า บรรดาห้างร้านทั้งหมดไม่สามารถขายสินค้าได้ ไม่ว่าจะลด แลก แจก แถม อย่างไรก็ตาม

นี่คงเป็นอีกสาเหตุหนึ่งที่ผมได้เห็นมีคนขายมากกว่าคนซื้อ

4.อีกเหตุผลหนึ่งที่อาจเป็นไปได้ คือ เทคโนโลยีสมัยใหม่ ทำให้สินค้าที่เคยขายได้ ขายไม่ได้ ตัวอย่างเช่น ไอโฟนเครื่องหนึ่งทำให้คนที่เคยซื้อโทรทัศน์ขนาดเล็ก คอมพิวเตอร์ หรือโน้ตบุ๊ก หรือแล็ปท็อป โทรศัพท์มือถือ โทรศัพท์บ้าน เทเลคอม เข็มทิศ เครื่องเนวิเกเตอร์ เครื่องคิดเลข นาฬิกาข้อมือ และอื่นๆ ซึ่งเคยเป็นสินค้าขายดีที่วางจำหน่ายในห้างสรรพสินค้า ขายไม่ได้ เพราะเจ้าไอโฟนทำได้ทุกอย่างที่สรรพสินค้าที่ผมจาระไนให้ฟัง ทำได้รวมทั้งเครื่องบันทึกเสียง ที่ทำให้ผู้หลักผู้ใหญ่บางคนเสียคนมาแล้ว เจ้าไอโฟนก็ทำได้

เหตุผลประการที่ 5 คือ การผุดขึ้นของแหล่งช็อปปิ้ง และศูนย์อาหารประเภทคอมมูนิตีมอลล์ ซึ่งได้เปรียบห้างสรรพสินค้าขนาดใหญ่ เพราะอยู่ใกล้บ้านและไปมาสะดวกกว่า มีที่จอดรถให้พร้อม ไม่เหมือนห้างสรรพสินค้าบางแห่งที่ใช้ที่จอดรถที่มีอยู่น้อยแล้ว เบียดบังนำไปให้เช่าสถานบริการล้างรถให้ที่จอดรถอีกต่างหาก

ผมเคยหาที่จอดรถเกือบ 30 นาทีในที่จอดรถของห้างสรรพสินค้าแห่งหนึ่ง แล้วยอมแพ้ขับไปกินข้าวที่คอมมูนิตีมอลล์ข้างบ้าน เพราะหิวเกินกว่าจะวนหาที่จอดรถต่อไป

ประการสุดท้ายที่นึกได้ คือ บรรยากาศบ้านเมืองขณะนี้ไม่เอื้อต่อการสร้างอารมณ์ให้ผู้คนออกมาจับจ่ายใช้สอย เพราะมีแต่ข่าวไม่สร้างสรรค์ให้เกิดการห่อเหี่ยว ไม่อยากดูโทรทัศน์ ไม่อยากฟังวิทยุ ไม่ว่าจะเป็นข่าวเศรษฐกิจ ข่าวการเมืองทั้งในประเทศและต่างประเทศ ฟังมาก ยิ่งดูมาก ยิ่งไม่สบายใจ สู้อยู่บ้านนั่งดูเฟซบุ๊ก เล่นไลน์ไปตามเรื่องตามราวดีกว่า

ถ้าไม่อยากให้เศรษฐกิจจมดิ่งกันมากไปกว่านี้ อย่าไปวุ่นวายเรื่องไลน์ เรื่องเฟซบุ๊กเลยครับ

อย่างน้อยให้ผู้คนมีโอกาสพักผ่อนระบายออกทางอารมณ์ จากปัญหารถติด เงินไม่พอใช้บ้าง

จะได้มีอารมณ์ออกไปช็อปปิ้งไงครับ