ยุโรปไม่สร่างไข้ฟื้นตัวได้ แต่ปัญหาอีกเพียบ

โดย...พันธสิทธิ เจริญพาณิชย์พันธ์

ถือเป็นสัญญาณที่น่ายินดีปรีดาไม่น้อยในช่วงไตรมาส 2 ที่ผ่านมา เมื่อภูมิภาคยูโรโซนสามารถหวนกลับเข้าสู่ภาวะขยายตัวได้เป็นครั้งแรกในรอบเกือบ 2 ปี หลังจากที่ก่อนหน้านี้ต้องจมอยู่กับสภาวะหดตัวติดต่อกันถึง 6 ไตรมาส

สัญญาณการฟื้นตัวในข้างต้นยังสอดรับกับแนวโน้มตัวเลขทางเศรษฐกิจโดยรวมของภูมิภาคที่เริ่มปรับตัวดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นอัตราการว่างงานที่ลดลง ผลผลิตภาคอุตสาหกรรมที่เพิ่มขึ้น แนวโน้มต้นทุนความเชื่อมั่นทางเศรษฐกิจที่ดีขึ้น ไปจนถึงอัตราการกู้ยืมจากตลาดพันธบัตรที่เริ่มลดลง

อย่างไรก็ตาม แม้สัญญาณตัวเลขเศรษฐกิจในภาพรวมจะสะท้อนออกมาว่าภูมิภาคที่ใช้เงินสกุลเดียวกัน 17 ประเทศได้เริ่มกลับมาเข้ารูปเข้ารอยมากขึ้นแล้ว แต่สิ่งเหล่านี้ไม่ได้เป็นเครื่องรับประกันได้ว่า ในอนาคตเศรษฐกิจของยูโรโซนจะหลุดพ้นจากปัญหาวิกฤตหนี้ได้อย่างแข็งแกร่งและสามารถก้าวขึ้นมาเป็นความหวังในการนำพาให้เศรษฐกิจโลกหลุดพ้นจากภาวะชะลอตัวได้

ประการแรกคือ การฟื้นตัวแค่ระดับ 0.3% นั้นยังถือว่าเป็นการฟื้นตัวที่เบาบางเกินกว่าที่จะเข้ามาช่วยฉุดเศรษฐกิจของภูมิภาคให้พ้นจากภาวะวิกฤตได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการลดจำนวนอัตราการว่างงานยังคงอยู่สูงถึง 12.1% หรือมีคนที่ไม่มีงานทำที่ 19 ล้านคน ขณะที่เมื่อ 5 ปีที่แล้วจีดีพียูโรโซนขยายตัวได้ถึง 3%

อิบราฮิม ราบารี นักวิเคราะห์จากซิตีแบงก์ กล่าวให้สัมภาษณ์กับรอยเตอร์สว่า ในปัจจุบันผู้ประกอบการและนักลงทุนในยุโรปเป็นจำนวนไม่น้อยหลีกเลี่ยงการขยายการจ้างงานและการลงทุนเพิ่มเติมออกไป เพราะยังคงเชื่อว่าเศรษฐกิจในภูมิภาคดังกล่าวยังก้าวไม่พ้นจากภาวะถดถอยอย่างแท้จริง ดังนั้น จึงทำให้ในอนาคตอันใกล้นี้ภาวะการขยายตัวของการจ้างงานก็จะไม่เพิ่มขึ้นมากนัก

สอดรับกับข้อมูลจากกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (ไอเอ็มเอฟ) ที่ได้สะท้อนตัวอย่างและบทเรียนจากสเปนว่า ทั้งๆ ที่ในอดีตเศรษฐกิจสเปนขยายตัวได้ที่ 1.5-2% แต่การจ้างงานกลับไม่เพิ่มขึ้น ดังนั้น จึงเชื่อได้ว่าการขยายตัวที่ระดับ 0.3% ดังกล่าวจึงไม่น่าจะมีส่วนในการช่วยลดการว่างงานในระยะกลางได้มากนัก ซึ่งนักวิเคราะห์ต่างฟันธงว่าในปี 2018 การว่างงานในสเปนน่าจะยังคงอยู่สูงกว่า 25% อยู่เช่นเดิม ขณะที่ฝรั่งเศสจะเพิ่มขึ้นจาก 10.6% ไปอยู่ที่ 11.6% ในปี 2018

ประการต่อมา การฟื้นตัวของยูโรโซนในไตรมาสล่าสุดดังกล่าว โดยเฉพาะในฝรั่งเศสและโปรตุเกส ยังถูกมองอีกว่าเป็นเพียงการฟื้นตัวแบบชั่วครู่ชั่วยามเท่านั้น เนื่องจากเป็นช่วงฤดูกาลท่องเที่ยวหลังจากสิ้นสุดฤดูหนาวพอดี จึงทำให้ผู้คนออกมาจับจ่ายใช้สอยเยอะขึ้น

ดังนั้น หากช่วงฤดูกาลดังกล่าวนี้หมดลง คาดว่าจะทำให้การบริโภคลดต่ำลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีของฝรั่งเศสเสี่ยงที่จะกลับเข้าสู่ภาวะถดถอยอีกครั้ง เนื่องจากปริมาณสินค้าคงเหลือซึ่งเคยเป็นปัจจัยสำคัญเกือบ 40% ของการขยายตัวจีดีพีในไตรมาสที่ผ่านมาเหลืออยู่เยอะมาก

ประการที่สามที่ยังทำให้ไม่อาจไว้วางใจวิกฤตหนี้ยูโรโซนได้ก็คือ ปัญหากรีซที่ยังไม่สามารถแก้ไขได้อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาด ถึงแม้ว่ากรีซจะยังคงเดินหน้าตามแผนปฏิรูปอยู่ก็ตาม เนื่องจากเมื่อเร็วๆ นี้ ธนาคารกลางเยอรมนีประเมินว่ามีความเป็นไปได้สูงว่าดินแดนแห่งเทพนิยายกรีกอาจจะต้องแบกหน้ามาขอรับเงินช่วยเหลืออีกเป็นคำรบที่ 3 ในปีหน้านี้

เนื่องจากภาวะเศรษฐกิจกรีซที่ย่ำแย่ลงทุกขณะ โดยไตรมาสที่ผ่านมายังคงหดตัวที่ 4.6% และตั้งแต่ปี 2008 เป็นต้นมาเศรษฐกิจหดตัวลงไปแล้วถึง 23% ขณะเดียวกันการเก็บภาษีไม่เป็นไปตามเป้าหมาย ดังนั้น กรีซจึงถือเป็นความเสี่ยงสำหรับยูโรโซนที่ไม่อาจละสายตาไปได้เลย

ส่วนอิตาลีและสเปนนั้นก็ยังมีสิ่งที่น่าเป็นห่วงอยู่ไม่น้อย นื่องจากภาคธุรกิจรายย่อย ซึ่งคิดเป็น 70-80% ของการสร้างการจ้างงาน ยังคงไม่สามารถเข้าถึงแหล่งสินเชื่อเพื่อนำมาลงทุนขยายกิจการได้ อีกทั้งยอดขายก็ลดลงอย่างหนัก เพราะเศรษฐกิจย่ำแย่

ประการสุดท้ายอยู่ที่เยอรมนี ซึ่งในเดือนหน้าจะมีการเลือกตั้งทั่วไปขึ้น ก็ถือเป็นอีกหนึ่งจุดที่จะต้องจับตาเช่นกัน เพราะหากว่าพรรคคริสเตียนเดโมเครติกยูเนียน (ซีดียู) ของนายกรัฐมนตรี อังเกลา แมร์เกิล พ่ายแพ้ ก็มีความเสี่ยงสูงที่พรรคการเมืองที่ขึ้นมาใหม่อาจเปลี่ยนแนวทางของเยอรมนีในการกู้วิกฤตหนี้ยูโรได้ ซึ่งนั่นถือเป็นสิ่งที่จะกระเทือนความเชื่อมั่นของทั้งยุโรปอย่างแรง เนื่องจากดินแดนเมืองเบียร์ถือเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการช่วยเหลือประเทศอื่นๆ ในยูโรโซน โดยเฉพาะกรีซ

จึงเป็นอุปสรรคที่ยุโรปต้องก้าวข้ามไปให้ได้