ศาลปกครอง ย้ำยึดหลักตรวจสอบอำนาจรัฐ

ประธานศาลปกครอง ย้ำยึดหลักตรวจสอบอำนาจรัฐ เพื่อช่วยประชาชนถูกกระทำ เผยตุลาการ ถูกข่มขู่ ผลักให้ตกเป็นจำเลยของคดีเสียเอง 

นายหัสวุฒิ วิฑิตวิริยกุล ประธานศาลปกครองสูงสุด กล่าวบรรบายในหัวข้อ "ศาลปกครองของประชาชน" ว่า ที่ผ่านมาประเทศไทยมีความเป็นประชาธิปไตย ยึดหลักฟังเสียงของประชาชน และยึดหลักใช้นิติรัฐ นิติธรรม  แต่ในปัจจุบันเกิดปัญหาว่าการใช้อำนาจของฝ่ายบริหารใช้อำนาจโดยชอบหรือไม่มิชอบ ดังนั้นต้องมีฝ่ายตรวจสอบที่เป็นองค์กรอิสระ นั่นคือองค์กรตุลาการ จึงเกิดเป็นการแบ่งอำนาจเพื่อตรวจสอบหน่วยงานต่างๆ คือ ศาลปกครอง ศาลรัฐธรรมนูญ ศาลยุติธรรม หรือศาลทหาร

ทั้งนี้ศาลต้องเป็นกลางไม่ใช่คู่กรณีกับคู่ฟ้องร้องกัน เมื่อศาลจะตรวจสอบข้อเท็จจริง ปรากฎว่าตุลาการศาลถูกข่มขู่ว่าจะต้องรับผิดชอบต่อคำตัดสินของคดีนั้นๆ ทั้งที่เป็นเรื่องของคู่ความไม่ใช่เรื่องของศาล กลายเป็นว่าศาลตกเป็นจำเลยของคดีเสียเอง ซึ่งปัญหานี้ไม่มีอยู้ในประเทศอื่น

อย่างไรก็ตาม อำนาจที่ศาลปกครองใช้อยู่ขณะนี้เป็นอำนาจตุลาการ ซึ่งการพิจารณาคดีปกครองมักเป็นเรื่องการใช้อำนาจจากฝ่ายปกครองที่ประชาชนเห็นว่าไม่เป็นธรรม แต่คดีปกครองมีความแตกต่างจากคดีอื่น คือ 1. คู่กรณี คู่ความ สถานะของคู่ความมีความแตกต่างกันราวฟ้ากับดิน เช่นรัฐ กับประชาชน 2. เอกสารหลักฐานอยู่ในมือของฝ่ายปกครองมากกว่า ซึ่งชาวบ้านแทบไม่รู้เลยว่าหน่วยงานรัฐมีขั้นตอนอย่างไรบ้าง ดังนั้นการพิจารณาของศาลจึงไม่ใช่การพิจาณาบนข้อเท็จจริงทั้งหมด ชาวบ้านจึงยากที่จะชนะคดีได้

นายหัสวุฒิ กล่าวอีกว่า ดังนั้นในปัจจุบันศาลปกครองใช้รูปแบบการพิจารณาจากตุลาการ ที่มีความเชี่ยวชาญในแต่ละเรื่องอีกทั้งใช้ระบบไต่สวน เป็นการทำให้สามารถค้นหาข้อเท็จจริงเพิ่มมากขึ้นจากที่คู่กรณีนำมาใช้

"ระยะเวลาที่ผ่านมาชาวบ้านมีทางที่จะชนะคดีได้มากขึ้นได้มากขึ้น การมีศาลปกครองไม่เพียงแต่คุ้มครองประชาชน มีส่วนส่งเสริมการปฎิบัติราชการในทางปกครองซึ่งทำให้ลดโอกาสเกิดข้อพิพาทกับประชาชนด้วย ซึ่งหน่วยงานของรัฐควรให้การเยียวยาก่อนที่จะยื่นอุทธรณ์ เพราะศาลชั้นต้นได้มีคำสั่งติดสินในเบื้องต้นไปแล้ว สิ่งที่หน่วยงานรัฐต้องทำคือ เยียวยาทันที ก่อนจะยื่นเรื่องอุทธรณ์ต่อไป มิฉะนั้น คดีจะเดินต่อยืดยาวออกไปซึ่งคู่กรณีอาจเสียชีวิตไปแล้ว ถ้ารัฐทำเช่นนี้ได้ก็เท่ากับเป็นการทำงานของรัฐบาลที่ดี" นายหัสวุฒิ กล่าว